නවමෙ මල්ලෙසූති මල්ලා නාම ජානපදිනො රාජකුමාරා, තෙසං නිවාසො එකොපි ජනපදො රුළ්හීවසෙන “මල්ලා”ති වුච්චති, තෙසු මල්ලෙසු, යං ලොකෙ “මල්ලො”ති වුච්චති. කෙචි පන “මාලෙසූ”ති පඨන්ති. චාරියං චරමානොති අතුරිතචාරිකාවසෙන මහාමණ්ඩලජනපදචාරිකං චරමානො. මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙනාති අපරිච්ඡෙදගුණෙන මහන්තෙන සමණගණෙන. තදා හි භගවතො මහාභික්ඛුපරිවාරො අහොසි. ථූණං නාම මල්ලානං බ්රාහ්මණගාමොති පුරත්ථිමදක්ඛිණාය දිසාය මජ්ඣිමදෙසස්ස අවධිට්ඨානෙ මල්ලදෙසෙ ථූණනාමකො බ්රාහ්මණබහුලතාය බ්රාහ්මණගාමො. තදවසරීති තං අවසරි, ථූණගාමමග්ගං පාපුණීති අත්ථො. අස්සොසුන්ති සුණිංසු, සොතද්වාරසම්පත්තවචනනිග්ඝොසානුසාරෙන ජානිංසූති අත්ථො. ඛොති පදපූරණෙ, අවධාරණත්ථෙ වා නිපාතො. තත්ථ අවධාරණත්ථෙන අස්සොසුංයෙව, න තෙසං සවනන්තරායො අහොසීති වුත්තං හොති. පදපූරණෙන පදබ්යඤ්ජනසිලිට්ඨත්තමත්තමෙව. ථූණෙය්යකාති ථූණගාමවාසිනො. බ්රාහ්මණගහපතිකාති එත්ථ බ්රහ්මං අණන්තීති බ්රාහ්මණා, මන්තෙ සජ්ඣායන්තීති අත්ථො. ඉදමෙව හි ජාතිබ්රාහ්මණානං නිබ්බචනං, අරියා පන බාහිතපාපත්තා “බ්රාහ්මණා”ති වුච්චන්ති. ගහපතිකාති ඛත්තියබ්රාහ්මණෙ වජ්ජෙත්වා යෙ කෙචි අගාරං අජ්ඣාවසන්තා වුච්චන්ති, විසෙසතො වෙස්සා. බ්රාහ්මණා ච ගහපතිකා ච බ්රාහ්මණගහපතිකා.

ඉදානි යමත්ථං තෙ අස්සොසුං, තං දස්සෙතුං “සමණො ඛලු, භො, ගොතමො”තිආදි වුත්තං. තත්ථ සමිතපාපත්තා “සමණො”ති වෙදිතබ්බො. වුත්තඤ්හෙතං – “සමිතාස්ස හොන්ති පාපකා අකුසලා ධම්මා”තිආදි (ම· නි· 1.434). භගවා ච අනුත්තරෙන අරියමග්ගෙන සබ්බසො සමිතපාපො. තෙනස්ස යථාභුච්චගුණාධිගතමෙතං නාමං, යදිදං සමණොති. ඛලූති අනුස්සවත්ථෙ නිපාතො. භොති බ්රාහ්මණජාතිකානං ජාතිසමුදාගතං ආලපනමත්තං. වුත්තම්පි චෙතං “භොවාදි නාම සො හොති, සචෙ හොති සකිඤ්චනො”ති (ධ· ප· 396). ගොතමොති ගොත්තවසෙන භගවතො පරිකිත්තනං. තස්මා “සමණො ඛලු, භො, ගොතමො”ති සමණො කිර, භො, ගොතමගොත්තොති අයමෙත්ථ අත්ථො. සක්යපුත්තොති ඉදං පන භගවතො උච්චාකුලපරිදීපනං. සක්යකුලා පබ්බජිතොති සද්ධාපබ්බජිතභාවපරිදීපනං. කෙනචි පාරිජුඤ්ඤෙන අනභිභූතො අපරික්ඛීණංයෙව තං කුලං පහාය නෙක්ඛම්මාධිගමසද්ධාය පබ්බජිතොති වුත්තං හොති. උදපානං තිණස්ස ච භුසස්ස ච යාව මුඛතො පූරෙසුන්ති පානීයකූපං තිණෙන ච භුසෙන ච මුඛප්පමාණෙන වඩ්ඪෙසුං, තිණාදීනි පක්ඛිපිත්වා කූපං පිදහිංසූති අත්ථො.

තස්ස කිර ගාමස්ස බහි භගවතො ආගමනමග්ගෙ බ්රාහ්මණානං පරිභොගභූතො එකො උදපානො අහොසි. තං ඨපෙත්වා තත්ථ සබ්බානි කූපතළාකාදීනි උදකට්ඨානානි තදා විසුක්ඛානි නිරුදකානි අහෙසුං. අථ ථූණෙය්යකා රතනත්තයෙ අප්පසන්නා මච්ඡෙරපකතා භගවතො ආගමනං සුත්වා “සචෙ සමණො ගොතමො සසාවකො ඉමං ගාමං පවිසිත්වා ද්වීහතීහං වසෙය්ය, සබ්බං ඉමං ජනං අත්තනො වචනෙ ඨපෙය්ය, තතො බ්රාහ්මණධම්මො පතිට්ඨං න ලභෙය්යා”ති තත්ථ භගවතො අවාසාය පරිසක්කන්තා “ඉමස්මිං ගාමෙ අඤ්ඤත්ථ උදකං නත්ථි, අමුං උදපානං අපරිභොගං කරිස්සාම, එවං සමණො ගොතමො සසාවකො ඉමං ගාමං න පවිසිස්සතී”ති සම්මන්තයිත්වා සබ්බෙ ගාමවාසිනො සත්තාහස්ස උදකං ගහෙත්වා චාටිආදීනි පූරෙත්වා උදපානං තිණෙන ච භුසෙන ච පිදහිංසු. තෙන වුත්තං – “උදපානං තිණස්ස ච භුසස්ස ච යාව මුඛතො පූරෙසුං, ‘මා තෙ මුණ්ඩකා සමණකා පානීයං අපංසූ’”ති.

තත්ථ මුණ්ඩකා සමණකාති මුණ්ඩෙ “මුණ්ඩා”ති සමණෙ “සමණා”ති වත්තුං වට්ටෙය්ය, තෙ පන ඛුංසනාධිප්පායෙන හීළෙන්තා එවමාහංසු. මාති පටිසෙධෙ, මා අපංසු මා පිවිංසූති අත්ථො. මග්ගා ඔක්කම්මාති මග්ගතො අපසක්කිත්වා. එතම්හාති යො උදපානො තෙහි තථා කතො, තමෙව නිද්දිසන්තො ආහ. කිං පන භගවා තෙසං බ්රාහ්මණානං විප්පකාරං අනාවජ්ජිත්වා එවමාහ – “එතම්හා උදපානා පානීයං ආහරා”ති, උදාහු ආවජ්ජිත්වා ජානන්තොති? ජානන්තො එව භගවා අත්තනො බුද්ධානුභාවං පකාසෙත්වා තෙ දමෙත්වා නිබ්බිසෙවනෙ කාතුං එවමාහ, න පානීයං පාතුකාමො. තෙනෙවෙත්ථ මහාපරිනිබ්බානසුත්තෙ විය “පිපාසිතොස්මී”ති (දී· නි· 2.191) න වුත්තං. ධම්මභණ්ඩාගාරිකො පන සත්ථු අජ්ඣාසයං අජානන්තො ථූණෙය්යකෙහි කතං විප්පකාරං ආචික්ඛන්තො “ඉදානි සො, භන්තෙ”තිආදිමාහ.