2. ජටිලසුත්තවණ්ණනා
දුතියෙ බහිද්වාරකොට්ඨකෙති පාසාදද්වාරකොට්ඨකස්ස බහි, න විහාරද්වාරකොට්ඨකස්ස. සො කිර පාසාදො ලොහපාසාදො විය සමන්තා චතුද්වාරකොට්ඨකපරිවුතො පාකාරපරික්ඛිත්තො. තෙසු පාචීනද්වාරකොට්ඨකස්ස බහි පාසාදච්ඡායායං පාචීනලොකධාතුං ඔලොකෙන්තො පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසින්නො හොති. ජටිලාති ජටාවන්තො තාපසවෙසධාරිනො. නිගණ්ඨාති සෙතපටනිගණ්ඨරූපධාරිනො. එකසාටකාති එකසාටකනිගණ්ඨා විය එකං පිලොතිකඛණ්ඩං හත්ථෙ බන්ධිත්වා තෙනාපි සරීරස්ස පුරිමභාගං පටිච්ඡාදෙත්වා විචරණකා. පරූළ්හකච්ඡනඛලොමාති පරූළ්හකච්ඡලොමා පරූළ්හනඛා පරූළ්හඅවසෙසලොමා ච, කච්ඡාදීසු දීඝලොමා දීඝනඛා චාති අත්ථො. ඛාරිවිවිධමාදායාති විවිධං ඛාරාදිනානප්පකාරං පබ්බජිතපරික්ඛාරභණ්ඩිකං ගහෙත්වා. අවිදූරෙ අතික්කමන්තීති විහාරස්ස අවිදූරමග්ගෙන නගරං පවිසන්ති.
රාජාහං, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලොති අහං, භන්තෙ, රාජා පසෙනදි කොසලො, මය්හං නාමං තුම්හෙ ජානාථාති. කස්මා පන රාජා ලොකෙ අග්ගපුග්ගලස්ස සන්තිකෙ නිසින්නො එවරූපානං නග්ගනිස්සිරීකානං අඤ්ජලිං පග්ගණ්හාතීති? සඞ්ගණ්හනත්ථාය. එවඤ්හිස්ස අහොසි “සචාහං එත්තකම්පි එතෙසං න කරිස්සාමි, මයං පුත්තදාරං පහාය එතස්සත්ථාය දුබ්භොජනදුක්ඛසෙය්යාදීනි අනුභොම, අයං අම්හාකං නිපච්චකාරමත්තම්පි න කරොති . තස්මිඤ්හි කතෙ අම්හෙ ‘ඔචරකා’ති ජනො අග්ගහෙත්වා ‘පබ්බජිතා’ඉච්චෙව සඤ්ජානිස්සති, කිං ඉමස්ස භූතත්ථකථනෙනාති අත්තනා දිට්ඨං සුතං පටිච්ඡාදෙත්වා න කථෙය්යුං, එවං කතෙ පන අනිගූහිත්වා කථෙස්සන්තී”ති. අපිච සත්ථු අජ්ඣාසයජානනත්ථම්පි එවමකාසීති. රාජා කිර භගවන්තං උපසඞ්කමන්තොපි කතිපයකාලං සම්මාසම්බොධිං න සද්දහි. තෙනස්ස එවං අහොසි “යදි භගවා සබ්බං ජානාති, මයා ඉමෙසං නිපච්චකාරං කත්වා ‘ඉමෙ අරහන්තො’ති වුත්තෙ නානුජානෙය්ය, අථ මං අනුවත්තන්තො අනුජානෙය්ය, කුතො තස්ස සබ්බඤ්ඤුතා”ති. එවං සො සත්ථු අජ්ඣාසයජානනත්ථං තථා අකාසි. භගවා පන “උජුකමෙව ‘න ඉමෙ සමණා ඔචරකා’ති වුත්තෙ යදිපි රාජා සද්දහති, මහාජනො පන තමත්ථං අජානන්තො න සද්දහෙය්ය, සමණො ගොතමො ‘රාජා අත්තනො කථං සුණාතී’ති යං කිඤ්චි මුඛාරුළ්හං කථෙතී’ති වදෙය්ය, තදස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තෙය්ය, අඤ්ඤො ච ගුළ්හකම්මං විවටං කතං භවෙය්ය, සයමෙව රාජා තෙසං ඔචරකභාවං කථෙස්සතී”ති ඤත්වා “දුජ්ජානං ඛො එත”න්තිආදිමාහ.
තත්ථ කාමභොගිනාති ඉමිනා පන රාගාභිභවං, උභයෙනාපි වික්ඛිත්තචිත්තතං දස්සෙති. පුත්තසම්බාධසයනන්ති පුත්තෙහි සම්බාධසයනං . එත්ථ ච පුත්තසීසෙන දාරපරිග්ගහං, පුත්තදාරෙසු උප්පිලාවිතෙන තෙසං ඝරාවාසාදිහෙතු සොකාභිභවෙන චිත්තස්ස සංකිලිට්ඨතං දස්සෙති. කාසිකචන්දනන්ති සණ්හචන්දනං, කාසිකවත්ථඤ්ච චන්දනඤ්චාති වා අත්ථො. මාලාගන්ධවිලෙපනන්ති වණ්ණගන්ධත්ථාය මාලා, සුගන්ධභාවත්ථාය ගන්ධං, ඡවිරාගකරණත්ථාය විලෙපනං ධාරෙන්තෙන. ජාතරූපරජතන්ති සුවණ්ණඤ්චෙව අවසිට්ඨධනඤ්ච. සාදියන්තෙනාති පටිග්ගණ්හන්තෙන. සබ්බෙනපි කාමෙසු අභිගිද්ධභාවමෙව පකාසෙති.