සත්තමෙ කඞ්ඛාරෙවතොති තස්ස ථෙරස්ස නාමං. සො හි සාසනෙ පබ්බජිත්වා ලද්ධූපසම්පදො සීලවා කල්යාණධම්මො විහරති, “අකප්පියා මුග්ගා, න කප්පන්ති මුග්ගා පරිභුඤ්ජිතුං, අකප්පියො ගුළො”ති (මහාව· 272) ච ආදිනා විනයකුක්කුච්චසඞ්ඛාතකඞ්ඛාබහුලො පන හොති. තෙන කඞ්ඛාරෙවතොති පඤ්ඤායිත්ථ. සො අපරභාගෙ සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා ඝටෙන්තො වායමන්තො ඡළභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා ඣානසුඛෙන ඵලසුඛෙන වීතිනාමෙති, යෙභුය්යෙන පන අත්තනා අධිගතං අරියමග්ගං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති. තෙන වුත්තං – “අත්තනො කඞ්ඛාවිතරණවිසුද්ධිං පච්චවෙක්ඛමානො”ති. මග්ගපඤ්ඤා හි “අහොසිං නු ඛො අහං අතීතමද්ධාන”න්තිආදිනයපවත්තාය (ම· නි· 1.18; සං· නි· 2.20) සොළසවත්ථුකාය, “බුද්ධෙ කඞ්ඛති…පෙ… පටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛතී”ති (ධ· ස· 1008) එවං වුත්තාය අට්ඨවත්ථුකාය, පගෙව ඉතරාසන්ති අනවසෙසතො සබ්බකඞ්ඛානං විතරණතො සමතික්කමනතො, අඤ්ඤෙහි ච අත්තනා පහාතබ්බකිලෙසෙහි අච්චන්තවිසුජ්ඣනතො “කඞ්ඛාවිතරණවිසුද්ධී”ති ඉධාධිප්පෙතා. තඤ්හි අයමායස්මා දීඝරත්තං කඞ්ඛාපකතත්තා “ඉමං මග්ගධම්මං අධිගම්ම ඉමා මෙ කඞ්ඛා අනවසෙසා පහීනා”ති ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛමානො නිසීදි, න සප්පච්චයනාමරූපදස්සනං අනිච්චන්තිකත්තා තස්ස කඞ්ඛාවිතරණස්ස.

එතමත්ථං විදිත්වාති එතං අරියමග්ගස්ස අනවසෙසකඞ්ඛාවිතරණසඞ්ඛාතං අත්ථං විදිත්වා තදත්ථදීපකං ඉමං උදානං උදානෙසි.

තත්ථ යා කාචි කඞ්ඛා ඉධ වා හුරං වාති ඉධ ඉමස්මිං පච්චුප්පන්නෙ අත්තභාවෙ “අහං නු ඛොස්මි නො නු ඛොස්මී”තිආදිනා හුරං වා, අතීතානාගතෙසු අත්තභාවෙසු “අහොසිං නු ඛො අහං අතීතමද්ධාන”න්තිආදිනා උප්පජ්ජනකා කඞ්ඛා. සකවෙදියා වා පරවෙදියා වාති තා එවං වුත්තනයෙනෙව සකඅත්තභාවෙ ආරම්මණවසෙන පටිලභිතබ්බාය පවත්තියා සකවෙදියා වා පරස්ස අත්තභාවෙ පටිලභිතබ්බාය “බුද්ධො නු ඛො, නො නු ඛො”තිආදිනා වා පරස්මිං පධානෙ උත්තමෙ පටිලභිතබ්බාය පවත්තියා පරවෙදියා වා යා කාචි කඞ්ඛා විචිකිච්ඡා. යෙ ඣායිනො තා පජහන්ති සබ්බා, ආතාපිනො බ්රහ්මචරියං චරන්තාති යෙ ආරම්මණූපනිජ්ඣානෙන ලක්ඛණූපනිජ්ඣානෙන ඣායිනො විපස්සනං උස්සුක්කාපෙත්වා චතුබ්බිධසම්මප්පධානපාරිපූරියා ආතාපිනො මග්ගබ්රහ්මචරියං චරන්තා අධිගච්ඡන්තා සද්ධානුසාරීආදිප්පභෙදා පඨමමග්ගට්ඨා පුග්ගලා, තා සබ්බා කඞ්ඛා පජහන්ති සමුච්ඡින්දන්ති මග්ගක්ඛණෙ. තතො පරං පන තා පහීනා නාම හොන්ති, තස්මා ඉතො අඤ්ඤං තාසං අච්චන්තප්පහානං නාම නත්ථීති අධිප්පායො.

ඉති භගවා ඣානමුඛෙන ආයස්මතො කඞ්ඛාරෙවතස්ස ඣානසීසෙන අරියමග්ගාධිගමං ථොමෙන්තො ථොමනාවසෙන උදානං උදානෙසි. තෙනෙව ච නං “එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, මම සාවකානං භික්ඛූනං ඣායීනං යදිදං කඞ්ඛාරෙවතො”ති (අ· නි· 1.204) ඣායීභාවෙන එතදග්ගෙ ඨපෙසීති.

අට්ඨමෙ ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොචාති අභිමාරෙ පයොජෙත්වා නාළාගිරිං විස්සජ්ජාපෙත්වා සිලං පවට්ටෙත්වා භගවතො අනත්ථං කාතුං අසක්කොන්තො “සඞ්ඝං භින්දිත්වා චක්කභෙදං කරිස්සාමී”ති අධිප්පායෙන එතං “අජ්ජතග්ගෙ”තිආදිවචනං අවොච. අඤ්ඤත්රෙව භගවතාති විනා එව භගවන්තං, සත්ථාරං අකත්වාති අත්ථො. අඤ්ඤත්ර භික්ඛුසඞ්ඝාති විනා එව භික්ඛුසඞ්ඝං. උපොසථං කරිස්සාමි සඞ්ඝකම්මානි චාති භගවතො ඔවාදකාරකං භික්ඛුසඞ්ඝං විසුං කත්වා මං අනුවත්තන්තෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං ආවෙණිකං උපොසථං සඞ්ඝකම්මානි ච කරිස්සාමීති අත්ථො. දෙවදත්තො සඞ්ඝං භින්දිස්සතීති භෙදකරානං සබ්බෙසං දෙවදත්තෙන සජ්ජිතත්තා එකංසෙනෙව දෙවදත්තො අජ්ජ සඞ්ඝං භින්දිස්සති ද්විධා කරිස්සති. “අධම්මං ධම්මො”තිආදීසු හි අට්ඨාරසසු භෙදකරවත්ථූසු යංකිඤ්චි එකම්පි වත්ථුං දීපෙත්වා තෙන තෙන කාරණෙන “ඉමං ගණ්හථ, ඉමං රොචෙථා”ති සඤ්ඤාපෙත්වා සලාකං ගාහෙත්වා විසුං සඞ්ඝකම්මෙ කතෙ සඞ්ඝො භින්නො හොති. වුත්තඤ්හෙතං –