සත්තමෙ අපුබ්බං නත්ථි. ගාථාය අධිචෙතසොති අධිචිත්තවතො, සබ්බචිත්තානං අධිකෙන අරහත්තඵලචිත්තෙන සමන්නාගතස්සාති අත්ථො. අප්පමජ්ජතොති න පමජ්ජතො, අප්පමාදෙන අනවජ්ජධම්මෙසු සාතච්චකිරියාය සමන්නාගතස්සාති වුත්තං හොති. මුනිනොති “යො මුනාති උභො ලොකෙ, මුනි තෙන පවුච්චතී”ති (ධ· ප· 269; චූළනි· මෙත්තගූමාණවපුච්ඡානිද්දෙස 21) එවං උභයලොකමුනනෙන මොනං වුච්චති ඤාණං, තෙන අරහත්තඵලඤාණසඞ්ඛාතෙන ඤාණෙන සමන්නාගතත්තා වා ඛීණාසවො මුනි නාම, තස්ස මුනිනො. මොනපථෙසු සික්ඛතොති අරහත්තඤාණසඞ්ඛාතස්ස මොනස්ස පථෙසු සත්තතිංසබොධිපක්ඛියධම්මෙසු තීසු වා සික්ඛාසු සික්ඛතො. ඉදඤ්ච පුබ්බභාගප්පටිපදං ගහෙත්වා වුත්තං. පරිනිට්ඨිතසික්ඛො හි අරහා, තස්මා එවං සික්ඛතො, ඉමාය සික්ඛාය මුනිභාවං පත්තස්ස මුනිනොති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. යස්මා ච එතදෙව, තස්මා හෙට්ඨිමමග්ගඵලචිත්තානං වසෙන අධිචෙතසො, චතුසච්චසම්බොධපටිපත්තියං අප්පමාදවසෙන අප්පමජ්ජතො, මග්ගඤාණසමන්නාගමෙන මුනිනොති එවමෙතෙසං තිණ්ණං පදානං අත්ථො යුජ්ජතියෙව. අථ වා “අප්පමජ්ජතො සික්ඛතො”ති පදානං හෙතුඅත්ථතා දට්ඨබ්බා අප්පමජ්ජනහෙතු සික්ඛනහෙතු ච අධිචෙතසොති.

සොකා න භවන්ති තාදිනොති තාදිසස්ස ඛීණාසවමුනිනො අබ්භන්තරෙ ඉට්ඨවියොගාදිවත්ථුකා සොකා චිත්තසන්තාපා න හොන්ති. අථ වා තාදිනොති තාදිලක්ඛණසමන්නාගතස්ස එවරූපස්ස මුනිනො සොකා න භවන්තීති අයමෙත්ථ අත්ථො. උපසන්තස්සාති රාගාදීනං අච්චන්තූපසමෙන උපසන්තස්ස. සදා සතීමතොති සතිවෙපුල්ලප්පත්තියා නිච්චකාලං සතියා අවිරහිතස්ස.

එත්ථ ච “අධිචෙතසො”ති ඉමිනා අධිචිත්තසික්ඛා, “අප්පමජ්ජතො”ති එතෙන අධිසීලසික්ඛා, “මුනිනො මොනපථෙසු සික්ඛතො”ති එතෙහි අධිපඤ්ඤාසික්ඛා. “මුනිනො”ති වා එතෙන අධිපඤ්ඤාසික්ඛා, “මොනපථෙසු සික්ඛතො”ති එතෙන තාසං ලොකුත්තරසික්ඛානං පුබ්බභාගපටිපදා, “සොකා න භවන්තී”තිආදීහි සික්ඛාපාරිපූරියා ආනිසංසො පකාසිතොති වෙදිතබ්බං. සෙසං වුත්තනයමෙව.

අට්ඨමෙ සක්කතොතිආදීනං පදානං අත්ථො හෙට්ඨා වණ්ණිතොයෙව. අසහමානාති න සහමානා, උසූයන්තාති අත්ථො. භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච සක්කාරං අසහමානාති සම්බන්ධො.

සුන්දරීති තස්සා නාමං. සා කිර තස්මිං කාලෙ සබ්බපරිබ්බාජිකාසු අභිරූපා දස්සනීයා පාසාදිකා පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතා, තෙනෙව සා “සුන්දරී”ති පඤ්ඤායිත්ථ. සා ච අනතීතයොබ්බනා අසංයතසමාචාරාව හොති, තස්මා තෙ සුන්දරිං පරිබ්බාජිකං පාපකම්මෙ උය්යොජෙසුං. තෙ හි අඤ්ඤතිත්ථියා බුද්ධුප්පාදතො පට්ඨාය සයං හතලාභසක්කාරා හෙට්ඨා අක්කොසසුත්තවණ්ණනායං ආගතනයෙන භගවතො භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච උළාරං අපරිමිතං ලාභසක්කාරං පවත්තමානං දිස්වා ඉස්සාපකතා එකතො හුත්වා සම්මන්තයිංසු – මයං සමණස්ස ගොතමස්ස උප්පන්නකාලතො පට්ඨාය නට්ඨා හතලාභසක්කාරා, න නො කොචි අත්ථිභාවම්පි ජානාති, කිං නිස්සාය නු ඛො ලොකො සමණෙ ගොතමෙ අභිප්පසන්නො උළාරං සක්කාරසම්මානං උපනෙතීති? තත්ථෙකො ආහ – “උච්චාකුලප්පසුතො අසම්භින්නාය මහාසම්මතප්පවෙණියා ජාතො”ති, අපරො “අභිජාතියං තස්ස අනෙකානි අච්ඡරියානි පාතුභූතානී”ති, අඤ්ඤො “කාලදෙවිලං වන්දාපෙතුං උපනීතස්ස පාදා පරිවත්තිත්වා තස්ස ජටාසු පතිට්ඨිතා”ති, අපරො “වප්පමඞ්ගලකාලෙ ජම්බුච්ඡායාය සයාපිතස්ස වීතික්කන්තෙපි මජ්ඣන්හිකෙ ජම්බුච්ඡායා අපරිවත්තිත්වා ඨිතා”ති, අඤ්ඤො “අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො රූපසම්පත්තියා”ති, අපරො “ජිණ්ණාතුරමතපබ්බජිතසඞ්ඛාතනිමිත්තෙ දිස්වා සංවෙගජාතො ආගාමිනං චක්කවත්තිරජ්ජං පහාය පබ්බජිතො”ති. එවං අපරිමාණකාලෙ සම්භතං අනඤ්ඤසාධාරණං භගවතො පුඤ්ඤඤාණසම්භාරං උක්කංසපාරමිප්පත්තං නිරුපමං සල්ලෙඛප්පටිපදං අනුත්තරඤ්ච ඤාණපහානසම්පදාදිබුද්ධානුභාවං අජානන්තා අත්තනා යථාදිට්ඨං යථාසුතං ධරමානං තං තං භගවතො බහුමානකාරණං කිත්තෙත්වා අබහුමානකාරණං පරියෙසිත්වා අපස්සන්තා “කෙන නු ඛො කාරණෙන මයං සමණස්ස ගොතමස්ස අයසං උප්පාදෙත්වා ලාභසක්කාරං නාසෙය්යාමා”ති. තෙසු එකො තිඛිණමන්තී එවමාහ – “අම්භො ඉමස්මිං සත්තලොකෙ මාතුගාමසුඛෙ අසත්තසත්තා නාම නත්ථි, අයඤ්ච සමණො ගොතමො අභිරූපො දෙවසමො තරුණො, අත්තනො සමරූපං මාතුගාමං ලභිත්වා සජ්ජෙය්ය. අථාපි න සජ්ජෙය්ය, ජනස්ස පන සඞ්කියො භවෙය්ය, හන්ද මයං සුන්දරිං පරිබ්බාජිකං තථා උය්යොජෙම, යථා සමණස්ස ගොතමස්ස අයසො පථවියං පත්ථරෙය්යා”ති.