නවමෙ ගයායන්ති එත්ථ ගයාති ගාමොපි තිත්ථම්පි වුච්චති. ගයාගාමස්ස හි අවිදූරෙ විහරන්තො භගවා “ගයායං විහරතී”ති වුච්චති, තථා ගයාතිත්ථස්ස. ගයාතිත්ථන්ති හි ගයාගාමස්ස අවිදූරෙ එකා පොක්ඛරණී අත්ථි නදීපි, තදුභයං “පාපපවාහනතිත්ථ”න්ති ලොකියමහාජනො සමුදාචරති. ගයාසීසෙති ගජසීසසදිසසිඛරො තත්ථ එකො පබ්බතො ගයාසීසනාමකො, යත්ථ හත්ථිකුම්භසදිසො පිට්ඨිපාසාණො භික්ඛුසහස්සස්ස ඔකාසො පහොති, තත්ර භගවා විහරති. තෙන වුත්තං – “ගයායං විහරති ගයාසීසෙ”ති.

ජටිලාති තාපසා. තෙ හි ජටාධාරිතාය ඉධ “ජටිලා”ති වුත්තා. අන්තරට්ඨකෙ හිමපාතසමයෙති හෙමන්තස්ස උතුනො අබ්භන්තරභූතෙ මාඝමාසස්ස අවසානෙ චත්තාරො ඵග්ගුණමාසස්ස ආදිම්හි චත්තාරොති අට්ඨදිවසපරිමාණෙ හිමස්ස පතනකාලෙ. ගයායං උම්මුජ්ජන්තීති කෙචි තස්මිං තිත්ථසම්මතෙ උදකෙ පඨමං නිමුග්ගසකලසරීරා තතො උම්මුජ්ජන්ති වුට්ඨහන්ති උප්පිලවන්ති. නිමුජ්ජන්තීති සසීසං උදකෙ ඔසීදන්ති. උම්මුජ්ජනිමුජ්ජම්පි කරොන්තීති පුනප්පුනං උම්මුජ්ජනනිමුජ්ජනානිපි කරොන්ති.

තත්ථ හි කෙචි “එකුම්මුජ්ජනෙනෙව පාපසුද්ධි හොතී”ති එවංදිට්ඨිකා, තෙ උම්මුජ්ජනමෙව කත්වා ගච්ඡන්ති. උම්මුජ්ජනං පන නිමුජ්ජනමන්තරෙන නත්ථීති අවිනාභාවතො නිමුජ්ජනම්පි තෙ කරොන්තියෙව. යෙපි “එකනිමුජ්ජනෙනෙව පාපසුද්ධි හොතී”ති එවංදිට්ඨිකා, තෙපි එකවාරමෙව නිමුජ්ජිත්වා වුත්තනයෙන අවිනාභාවතො උම්මුජ්ජනම්පි කත්වා පක්කමන්ති. යෙ පන “තස්මිං තිත්ථෙ නිමුජ්ජනෙනෙව පාපසුද්ධි හොතී”ති එවංදිට්ඨිකා, තෙ තත්ථ නිමුජ්ජිත්වා අස්සාසෙ සන්නිරුම්භිත්වා මරුප්පපාතපතිතා විය තත්ථෙව ජීවිතක්ඛයං පාපුණන්ති . අපරෙ “පුනප්පුනං උම්මුජ්ජනනිමුජ්ජනානි කත්වා න්හාතෙ පාපසුද්ධි හොතී”ති එවංදිට්ඨිකා, තෙ කාලෙන කාලං උම්මුජ්ජනනිමුජ්ජනානි කරොන්ති. තෙ සබ්බෙපි සන්ධාය වුත්තං – “උම්මුජ්ජන්තිපි නිමුජ්ජන්තිපි උම්මුජ්ජනිමුජ්ජම්පි කරොන්තී”ති. එත්ථ ච කිඤ්චාපි නිමුජ්ජනපුබ්බකං උම්මුජ්ජනං, නිමුජ්ජනමෙව පන කරොන්තා කතිපයා, උම්මුජ්ජනං තදුභයඤ්ච කරොන්තා බහූති තෙසං යෙභුය්යභාවදස්සනත්ථං උම්මුජ්ජනං පඨමං වුත්තං. තථා සම්බහුලා ජටිලාති ජටිලානං යෙභුය්යතාය වුත්තං, මුණ්ඩසිඛණ්ඩිනොපි ච බ්රාහ්මණා උදකසුද්ධිකා තස්මිං කාලෙ තත්ථ තථා කරොන්ති.

ඔසිඤ්චන්තීති කෙචි ගයාය උදකං හත්ථෙන ගහෙත්වා අත්තනො සීසෙ ච සරීරෙ ච ඔසිඤ්චන්ති, අපරෙ ඝටෙහි උදකං ගහෙත්වා තීරෙ ඨත්වා තථා කරොන්ති. අග්ගිං ජුහන්තීති කෙචි ගයාතීරෙ වෙදිං සජ්ජෙත්වා ධූමදබ්භිපූජාදිකෙ උපකරණෙ උපනෙත්වා අග්ගිහුතං ජුහන්ති අග්ගිහුතං පරිචරන්ති. ඉමිනා සුද්ධීති ඉමිනා ගයායං උම්මුජ්ජනාදිනා අග්ගිපරිචරණෙන ච පාපමලතො සුද්ධි පාපපවාහනා සංසාරසුද්ධි එව වා හොතීති එවංදිට්ඨිකා හුත්වාති අත්ථො.