යං පනෙත්ථ “එවං මෙ සුත”න්තිආදිකං නිදානං, තත්ථ එවන්ති නිපාතපදං. මෙතිආදීනි නාමපදානි. උරුවෙලායං විහරතීති එත්ථ වීති උපසග්ගපදං, හරතීති ආඛ්යාතපදන්ති ඉමිනාව නයෙන සබ්බත්ථ පදවිභාගො වෙදිතබ්බො.

අත්ථතො පන එවංසද්දො තාව උපමූපදෙසසම්පහංසනගරහණවචනසම්පටිග්ගහාකාර- නිදස්සනාවධාරණපුච්ඡාඉදමත්ථපරිමාණාදි අනෙකත්ථප්පභෙදො. තථා හෙස “එවං ජාතෙන මච්චෙන, කත්තබ්බං කුසලං බහු”න්ති එවමාදීසු (ධ· ප· 53) උපමායං ආගතො. “එවං තෙ අභික්කමිතබ්බං, එවං තෙ පටික්කමිතබ්බ”න්තිආදීසු (අ· නි· 4.122) උපදෙසෙ. “එවමෙතං භගවා, එවමෙතං සුගතා”තිආදීසු (අ· නි· 3.66) සම්පහංසනෙ. “එවමෙවං පනායං වසලී යස්මිං වා තස්මිං වා තස්ස මුණ්ඩකස්ස සමණකස්ස වණ්ණං භාසතී”තිආදීසු (සං· නි· 1.187) ගරහණෙ. “එවං, භන්තෙති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසු”න්තිආදීසු (දී· නි· 2.3; ම· නි· 1.1) වචනසම්පටිග්ගහෙ. “එවං බ්යා ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමී”තිආදීසු (ම· නි· 1.398) ආකාරෙ. “එහි ත්වං, මාණවක, යෙන සමණො ආනන්දො තෙනුපසඞ්කම, උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන සමණං ආනන්දං අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡ ‘සුභො මාණවො තොදෙය්යපුත්තො භවන්තං ආනන්දං අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’ති, එවඤ්ච වදෙහි ‘සාධු කිර භවං ආනන්දො යෙන සුභස්ස මාණවස්ස තොදෙය්යපුත්තස්ස නිවෙසනං, තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’ති”ආදීසු (දී· නි· 1.445) නිදස්සනෙ. “‘තං කිං මඤ්ඤථ, කාලාමා, ඉමෙ ධම්මා කුසලා වා අකුසලා වා’ති? ‘අකුසලා, භන්තෙ’. ‘සාවජ්ජා වා අනවජ්ජා වා’ති? ‘සාවජ්ජා, භන්තෙ’. ‘විඤ්ඤූගරහිතා වා විඤ්ඤුප්පසත්ථා වා’ති? ‘විඤ්ඤූගරහිතා, භන්තෙ’. ‘සමත්තා සමාදින්නා අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්ති, නො’වා? ‘කථං වො එත්ථ හොතී’ති? ‘සමත්තා, භන්තෙ, සමාදින්නා අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්ති, එවං නො එත්ථ හොතීති’”ආදීසු (අ· නි· 3.66) අවධාරණෙ. “එවමෙතෙ සුන්හාතා සුවිලිත්තා කප්පිතකෙසමස්සූ ආමුත්තමාලාභරණා”තිආදීසු (දී· නි· 1.286) පුච්ඡායං. “එවංගතානි පුථුසිප්පායතනානි (දී· නි· 1.182), එවංවිධො එවමාකාරො”තිආදීසු ඉදංසද්දස්ස අත්ථෙ. ගතසද්දො හි පකාරපරියායො, තථා විධාකාරසද්දා. තථා හි විධයුත්තගතසද්දෙ ලොකියා පකාරත්ථෙ වදන්ති. “එවං ලහුපරිවත්තං එවමායුපරියන්තො”තිආදීසු (අ· නි· 1.48) පරිමාණෙ.

නනු ච “එවං විතක්කිතං නො තුම්හෙහි, එවමායුපරියන්තො”ති චෙත්ථ එවංසද්දෙන පුච්ඡනාකාරපරිමාණාකාරානං වුත්තත්තා ආකාරත්ථො එව එවංසද්දොති. න, විසෙසසබ්භාවතො. ආකාරමත්තවාචකො හෙත්ථ එවංසද්දො ආකාරත්ථොති අධිප්පෙතො. “එවං බ්යා ඛො”තිආදීසු පන ආකාරවිසෙසවචනො. ආකාරවිසෙසවාචිනො චෙතෙ එවංසද්දා පුච්ඡනාකාරපරිමාණාකාරානං වාචකත්තා. එවඤ්ච කත්වා “එවං ජාතෙන මච්චෙනා”තිආදීනි උපමානඋදාහරණානි යුජ්ජන්ති. තත්ථ හි –

තථා “එවං ඉමිනා ආකාරෙන අභික්කමිතබ්බ”න්තිආදිනා උපදිසියමානාය සමණසාරුප්පාය ආකප්පසම්පත්තියා යො තත්ථ උපදෙසාකාරො, සො අත්ථතො උපදෙසොයෙවාති වුත්තං – “එවං තෙ අභික්කමිතබ්බං, එවං තෙ පටික්කමිතබ්බන්තිආදීසු උපදෙසෙ”ති.

“එවමෙතං භගවා, එවමෙතං සුගතා”ති එත්ථ භගවතා යථාවුත්තමත්ථං අවිපරීතතො ජානන්තෙහි කතං යං තත්ථ විජ්ජමානගුණානං පකාරෙහි හංසනං උදග්ගතාකරණං සම්පහංසනං, සො තත්ථ පහංසනාකාරොති වුත්තනයෙන යොජෙතබ්බං.

“එවමෙවං පනාය”න්ති එත්ථ ගරහණාකාරොති වුත්තනයෙන යොජෙතබ්බං. සො ච ගරහණාකාරො “වසලී”තිආදිඛුංසනසද්දසන්නිධානතො ඉධ එවංසද්දෙන පකාසිතොති විඤ්ඤායති. යථා චෙත්ථ, එවං උපමාකාරාදයොපි උපමාදිවසෙන වුත්තානං පුප්ඵරාසිආදිසද්දානං සන්නිධානතො වුත්තාති වෙදිතබ්බං.

“එවං නො”ති එත්ථාපි තෙසං යථාවුත්තධම්මානං අහිතදුක්ඛාවහභාවෙන සන්නිට්ඨානජනනත්ථං අනුමතිග්ගහණවසෙන “නො වා කථං වො එත්ථ හොතී”ති පුච්ඡාය කතාය “එවං නො එත්ථ හොතී”ති වුත්තත්තා තදාකාරසන්නිට්ඨානං එවංසද්දෙන ආවිකතං. සො පන තෙසං ධම්මානං අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තනාකාරො නියමියමානො අවධාරණත්ථො හොතීති වුත්තං – “එවං නො එත්ථ හොතීතිආදීසු අවධාරණෙ”ති.