ආනන්දජාතෙති නාලකසුත්තං. කා උප්පත්ති? පදුමුත්තරස්ස කිර භගවතො සාවකං මොනෙය්යපටිපදං පටිපන්නං දිස්වා තථත්තං අභිකඞ්ඛමානො තතො පභුති කප්පසතසහස්සං පාරමියො පූරෙත්වා අසිතස්ස ඉසිනො භාගිනෙය්යො නාලකො නාම තාපසො භගවන්තං ධම්මචක්කප්පවත්තිතදිවසතො සත්තමෙ දිවසෙ “අඤ්ඤාතමෙත”න්තිආදීහි ද්වීහි ගාථාහි මොනෙය්යපටිපදං පුච්ඡි. තස්ස භගවා “මොනෙය්යං තෙ උපඤ්ඤිස්ස”න්තිආදිනා නයෙන තං බ්යාකාසි. පරිනිබ්බුතෙ පන භගවති සඞ්ගීතිං කරොන්තෙනායස්මතා මහාකස්සපෙන ආයස්මා ආනන්දො තමෙව මොනෙය්යපටිපදං පුට්ඨො යෙන යදා ච සමාදපිතො නාලකො භගවන්තං පුච්ඡි . තං සබ්බං පාකටං කත්වා දස්සෙතුකාමො “ආනන්දජාතෙ”තිආදිකා වීසති වත්ථුගාථායො වත්වා අභාසි. තං සබ්බම්පි “නාලකසුත්ත”න්ති වුච්චති.

තත්ථ ආනන්දජාතෙති සමිද්ධිජාතෙ වුද්ධිප්පත්තෙ. පතීතෙති තුට්ඨෙ. අථ වා ආනන්දජාතෙති පමුදිතෙ. පතීතෙති සොමනස්සජාතෙ. සුචිවසනෙති අකිලිට්ඨවසනෙ. දෙවානඤ්හි කප්පරුක්ඛනිබ්බත්තානි වසනානි රජං වා මලං වා න ගණ්හන්ති. දුස්සං ගහෙත්වාති ඉධ දුස්සසදිසත්තා “දුස්ස”න්ති ලද්ධවොහාරං දිබ්බවත්ථං උක්ඛිපිත්වා. අසිතො ඉසීති කණ්හසරීරවණ්ණත්තා එවංලද්ධනාමො ඉසි. දිවාවිහාරෙති දිවාවිහාරට්ඨානෙ. සෙසං පදතො උත්තානමෙව.

සම්බන්ධතො පන – අයං කිර සුද්ධොදනස්ස පිතු සීහහනුරඤ්ඤො පුරොහිතො සුද්ධොදනස්සපි අනභිසිත්තකාලෙ සිප්පාචරියො හුත්වා අභිසිත්තකාලෙ පුරොහිතොයෙව අහොසි. තස්ස සායං පාතං රාජුපට්ඨානං ආගතස්ස රාජා දහරකාලෙ විය නිපච්චකාරං අකත්වා අඤ්ජලිකම්මමත්තමෙව කරොති. ධම්මතා කිරෙසා පත්තාභිසෙකානං සක්යරාජූනං. පුරොහිතො තෙන නිබ්බිජ්ජිත්වා “පබ්බජ්ජාමහං මහාරාජා”ති ආහ. රාජා තස්ස නිච්ඡයං ඤත්වා “තෙන හි, ආචරිය, මමෙව උය්යානෙ වසිතබ්බං, යථා තෙ අහං අභිණ්හං පස්සෙය්ය”න්ති යාචි. සො “එවං හොතූ”ති පටිස්සුණිත්වා තාපසපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා රඤ්ඤා උපට්ඨහියමානො උය්යානෙයෙව වසන්තො කසිණපරිකම්මං කත්වා අට්ඨ සමාපත්තියො පඤ්චාභිඤ්ඤායො ච නිබ්බත්තෙසි. සො තතො පභුති රාජකුලෙ භත්තකිච්චං කත්වා හිමවන්තචාතුමහාරාජිකභවනාදීනං අඤ්ඤතරං ගන්ත්වා දිවාවිහාරං කරොති. අථෙකදිවසං තාවතිංසභවනං ගන්ත්වා රතනවිමානං පවිසිත්වා දිබ්බරතනපල්ලඞ්කෙ නිසින්නො සමාධිසුඛං අනුභවිත්වා සායන්හසමයං වුට්ඨාය විමානද්වාරෙ ඨත්වා ඉතො චිතො ච විලොකෙන්තො සට්ඨියොජනාය මහාවීථියා චෙලුක්ඛෙපං කත්වා බොධිසත්තගුණපසංසිතානි ථුතිවචනානි වත්වා කීළන්තෙ සක්කප්පමුඛෙ දෙවෙ අද්දස. තෙනාහ ආයස්මා ආනන්දො – “ආනන්දජාතෙ…පෙ… දිවාවිහාරෙ”ති.

තතො සො එවං දිස්වාන දෙවෙ…පෙ… කිං පටිච්ච. තත්ථ උදග්ගෙති අබ්භුන්නතකායෙ. චිත්තිං කරිත්වානාති ආදරං කත්වා. කල්යරූපොති තුට්ඨරූපො. සෙසං උත්තානත්ථමෙව.

ඉදානි “යදාපි ආසී”තිආදිගාථා උත්තානසම්බන්ධා එව. පදත්ථො පන පඨමගාථාය තාව සඞ්ගමොති සඞ්ගාමො. ජයො සුරානන්ති දෙවානං ජයො.

තස්සාවිභාවත්ථං අයමනුපුබ්බිකථා වෙදිතබ්බා – සක්කො කිර මගධරට්ඨෙ මචලගාමවාසී තෙත්තිංසමනුස්සසෙට්ඨො මඝො නාම මාණවො හුත්වා සත්ත වත්තපදානි පූරෙත්වා තාවතිංසභවනෙ නිබ්බත්ති සද්ධිං පරිසාය. තතො පුබ්බදෙවා “ආගන්තුකදෙවපුත්තා ආගතා, සක්කාරං නෙසං කරිස්සාමා”ති වත්වා දිබ්බපදුමානි උපනාමෙසුං, උපඩ්ඪරජ්ජෙන ච නිමන්තෙසුං. සක්කො උපඩ්ඪරජ්ජෙන අසන්තුට්ඨො සකපරිසං සඤ්ඤාපෙත්වා එකදිවසං සුරාමදමත්තෙ තෙ පාදෙ ගහෙත්වා සිනෙරුපබ්බතපාදෙ ඛිපි. තෙසං සිනෙරුස්ස හෙට්ඨිමතලෙ දසසහස්සයොජනං අසුරභවනං නිබ්බත්ති පාරිච්ඡත්තකපටිච්ඡන්නභූතාය චිත්රපාටලියා උපසොභිතං. තතො තෙ සතිං පටිලභිත්වා තාවතිංසභවනං අපස්සන්තා “අහො රෙ නට්ඨා මයං පානමදදොසෙන, න දානි මයං සුරං පිවිම්හා, අසුරං පිවිම්හා, න දානිම්හා සුරා, අසුරා දානි ජාතම්හා”ති. තතො පභුති “අසුරා”ඉච්චෙව උප්පන්නසමඤ්ඤා හුත්වා “හන්ද දානි දෙවෙහි සද්ධිං සඞ්ගාමෙමා”ති සිනෙරුං පරිතො ආරොහිංසු. තතො සක්කො අසුරෙ යුද්ධෙන අබ්භුග්ගන්ත්වා පුනපි සමුද්දෙ පක්ඛිපිත්වා චතූසු ද්වාරෙසු අත්තනා සදිසං ඉන්දපටිමං මාපෙත්වා ඨපෙසි. තතො අසුරා “අප්පමත්තො වතායං සක්කො නිච්චං රක්ඛන්තො තිට්ඨතී”ති චින්තෙත්වා පුනදෙව නගරං අගමිංසු. තතො දෙවා අත්තනො ජයං ඝොසෙන්තා මහාවීථියං චෙලුක්ඛෙපං කරොන්තා නක්ඛත්තං කීළිංසු. අථ අසිතො අතීතානාගතෙ චත්තාලීසකප්පෙ අනුස්සරිතුං සමත්ථතාය “කිං නු ඛො ඉමෙහි පුබ්බෙපි එවං කීළිතපුබ්බ”න්ති ආවජ්ජෙන්තො තං දෙවාසුරසඞ්ගාමෙ දෙවවිජයං දිස්වා ආහ –