උරගොව තචං ජිණ්ණන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අඤ්ඤතරං උපාසකං ආරබ්භ කථෙසි. සාවත්ථියං කිර අඤ්ඤතරස්ස උපාසකස්ස පුත්තො කාලමකාසි. සො පුත්තමරණහෙතු පරිදෙවසොකසමාපන්නො බහි නික්ඛමිත්වා කිඤ්චි කම්මං කාතුං අසක්කොන්තො ගෙහෙයෙව අට්ඨාසි. අථ සත්ථා පච්චූසවෙලායං මහාකරුණාසමාපත්තිතො වුට්ඨාය බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො තං උපාසකං දිස්වා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය තස්ස ගෙහං ගන්ත්වා ද්වාරෙ අට්ඨාසි. උපාසකො ච සත්ථු ආගතභාවං සුත්වා සීඝං උට්ඨාය ගන්ත්වා පච්චුග්ගමනං කත්වා හත්ථතො පත්තං ගහෙත්වා ගෙහං පවෙසෙත්වා ආසනං පඤ්ඤපෙත්වා අදාසි. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. උපාසකොපි භගවන්තං වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදි. තං භගවා “කිං, උපාසක, සොකපරෙතො විය දිස්සතී”ති ආහ. “ආම, භගවා, පියො මෙ පුත්තො කාලකතො, තෙනාහං සොචාමී”ති. අථස්ස භගවා සොකවිනොදනං කරොන්තො උරගජාතකං (ජා· 1.5.19 ආදයො) කථෙසි.

අතීතෙ කිර කාසිරට්ඨෙ බාරාණසියං ධම්මපාලං නාම බ්රාහ්මණකුලං අහොසි. තත්ථ බ්රාහ්මණො බ්රාහ්මණී පුත්තො ධීතා සුණිසා දාසීති ඉමෙ සබ්බෙපි මරණානුස්සතිභාවනාභිරතා අහෙසුං. තෙසු යො ගෙහතො නික්ඛමති, සො සෙසජනෙ ඔවදිත්වා නිරපෙක්ඛොව නික්ඛමති. අථෙකදිවසං බ්රාහ්මණො පුත්තෙන සද්ධිං ඝරතො නික්ඛමිත්වා ඛෙත්තං ගන්ත්වා කසති. පුත්තො සුක්ඛතිණපණ්ණකට්ඨානි ආලිම්පෙති. තත්ථෙකො කණ්හසප්පො ඩාහභයෙන රුක්ඛසුසිරතො නික්ඛමිත්වා ඉමං බ්රාහ්මණස්ස පුත්තං ඩංසි. සො විසවෙගෙන මුච්ඡිතො තත්ථෙව පරිපතිත්වා කාලකතො, සක්කො දෙවරාජා හුත්වා නිබ්බත්ති. බ්රාහ්මණො පුත්තං මතං දිස්වා කම්මන්තසමීපෙන ගච්ඡන්තං එකං පුරිසං එවමාහ – “සම්ම, මම ඝරං ගන්ත්වා බ්රාහ්මණිං එවං වදෙහි ‘න්හායිත්වා සුද්ධවත්ථනිවත්ථා එකස්ස භත්තං මාලාගන්ධාදීනි ච ගහෙත්වා තුරිතං ආගච්ඡතූ’ති”. සො තත්ථ ගන්ත්වා තථා ආරොචෙසි, ගෙහජනොපි තථා අකාසි. බ්රාහ්මණො න්හත්වා භුඤ්ජිත්වා විලිම්පිත්වා පරිජනපරිවුතො පුත්තස්ස සරීරං චිතකං ආරොපෙත්වා අග්ගිං දත්වා දාරුක්ඛන්ධං ඩහන්තො විය නිස්සොකො නිස්සන්තාපො අනිච්චසඤ්ඤං මනසි කරොන්තො අට්ඨාසි.

අථ බ්රාහ්මණස්ස පුත්තො සක්කො හුත්වා නිබ්බත්ති, සො ච අම්හාකං බොධිසත්තො අහොසි. සො අත්තනො පුරිමජාතිං කතපුඤ්ඤඤ්ච පච්චවෙක්ඛිත්වා පිතරං ඤාතකෙ ච අනුකම්පමානො බ්රාහ්මණවෙසෙන තත්ථ ආගන්ත්වා ඤාතකෙ අසොචන්තෙ දිස්වා “අම්භො, මිගං ඣාපෙථ, අම්හාකං මංසං දෙථ, ඡාතොම්හී”ති ආහ. “න මිගො, මනුස්සො බ්රාහ්මණා”ති ආහ. “කිං තුම්හාකං පච්චත්ථිකො එසො”ති? “න පච්චත්ථිකො, උරෙ ජාතො ඔරසො මහාගුණවන්තො තරුණපුත්තො”ති ආහ. “කිමත්ථං තුම්හෙ තථාරූපෙ ගුණවති තරුණපුත්තෙ මතෙ න සොචථා”ති? තං සුත්වා බ්රාහ්මණො අසොචනකාරණං කථෙන්තො –

තත්ථ උරගොති උරෙන ගච්ඡතීති උරගො. සප්පස්සෙතං අධිවචනං. තචං ජිණ්ණන්ති ජජ්ජරභාවෙන ජිණ්ණං පුරාණං අත්තනො තචං නිම්මොකං. හිත්වා ගච්ඡති සං තනුන්ති යථා උරගො අත්තනො ජිණ්ණතචං රුක්ඛන්තරෙ වා කට්ඨන්තරෙ වා මූලන්තරෙ වා පාසාණන්තරෙ වා කඤ්චුකං ඔමුඤ්චන්තො විය සරීරතො ඔමුඤ්චිත්වා පහාය ඡඩ්ඩෙත්වා යථාකාමං ගච්ඡති, එවමෙව සංසාරෙ පරිබ්භමන්තො සත්තො පොරාණස්ස කම්මස්ස පරික්ඛීණත්තා ජජ්ජරීභූතං සං තනුං අත්තනො සරීරං හිත්වා ගච්ඡති, යථාකම්මං ගච්ඡති, පුනබ්භවවසෙන උපපජ්ජතීති අත්ථො. එවන්ති ඩය්හමානං පුත්තස්ස සරීරං දස්සෙන්තො ආහ. සරීරෙ නිබ්භොගෙති අස්ස විය අඤ්ඤෙසම්පි කායෙ එවං භොගවිරහිතෙ නිරත්ථකෙ ජාතෙ. පෙතෙති ආයුඋස්මාවිඤ්ඤාණතො අපගතෙ. කාලකතෙ සතීති මතෙ ජාතෙ. තස්මාති යස්මා ඩය්හමානො කායො අපෙතවිඤ්ඤාණත්තා ඩාහදුක්ඛං විය ඤාතීනං රුදිතං පරිදෙවිතම්පි න ජානාති, තස්මා එතං මම පුත්තං නිමිත්තං කත්වා න රොදාමි. ගතො සො තස්ස යා ගතීති යදි මතසත්තා න උච්ඡිජ්ජන්ති, මතස්ස පන කතොකාසස්ස කම්මස්ස වසෙන යා ගති පාටිකඞ්ඛා, තං චුතිඅනන්තරමෙව ගතො, සො න පුරිමඤාතීනං රුදිතං පරිදෙවිතං වා පච්චාසීසති, නාපි යෙභුය්යෙන පුරිමඤාතීනං රුදිතෙන කාචි අත්ථසිද්ධීති අධිප්පායො.

එවං බ්රාහ්මණෙන අත්තනො අසොචනකාරණෙ කථිතෙ පරියායමනසිකාරකොසල්ලෙ පකාසිතෙ බ්රාහ්මණරූපො සක්කො බ්රාහ්මණිං ආහ – “අම්ම, තුය්හං සො මතො කිං හොතී”ති? “දස මාසෙ කුච්ඡිනා පරිහරිත්වා ථඤ්ඤං පායෙත්වා හත්ථපාදෙ සණ්ඨපෙත්වා සංවඩ්ඪිතො පුත්තො මෙ, සාමී”ති. “යදි එවං පිතා තාව පුරිසභාවෙන මා රොදතු, මාතු නාම හදයං මුදුකං, ත්වං කස්මා න රොදසී”ති? තං සුත්වා සා අරොදනකාරණං කථෙන්තී –