එවං සුපරිකම්මකතාය භූමියා නානාවණ්ණානි මුත්තපුප්ඵානි පකිරන්තො විය සුසික්ඛිතසිප්පාචරියවිචාරිතෙසු සුරත්තසුවණ්ණාලඞ්කාරෙසු නානාවිධරංසිජාලසමුජ්ජලානි විවිධානි මණිරතනානි බන්ධන්තො විය මහාපථවිං පරිවත්තෙත්වා පප්පටකොජං ඛාදාපෙන්තො විය යොජනිකමධුගණ්ඩං පීළෙත්වා සුමධුරසං පායෙන්තො විය ච ආයස්මා මහාකච්චානො නානාසුත්තපදෙසෙ උදාහරන්තො සොළස හාරෙ විභජිත්වා ඉදානි තෙ එකස්මිංයෙව සුත්තෙ යොජෙත්වා දස්සෙන්තො හාරසම්පාතවාරං ආරභි. ආරභන්තො ච යායං නිද්දෙසවාරෙ –

ගාථා වුත්තා. යස්මා තං හාරවිභඞ්ගවාරො නප්පයොජෙති, විප්පකිණ්ණවිසයත්තා, නයවිචාරස්ස ච අන්තරිතත්තා . අනෙකෙහි සුත්තපදෙසෙහි හාරානං විභාගදස්සනමෙව හි හාරවිභඞ්ගවාරො. හාරසම්පාතවාරො පන තං පයොජෙති, එකස්මිංයෙව සුත්තපදෙසෙ සොළස හාරෙ යොජෙත්වාව තදනන්තරං නයසමුට්ඨානස්ස කථිතත්තා. තස්මා “සොළස හාරා පඨම”න්ති ගාථං පච්චාමසිත්වා “තස්සා නිද්දෙසො කුහිං දට්ඨබ්බො, හාරසම්පාතෙ”ති ආහ. තස්සත්ථො – “තස්සා ගාථාය නිද්දෙසො කත්ථ දට්ඨබ්බො”ති. එතෙන සුත්තෙසු හාරානං යොජනානයදස්සනං හාරසම්පාතවාරොති දස්සෙති. හාරසම්පාතපදස්ස අත්ථො වුත්තො එව.

අරක්ඛිතෙන චිත්තෙනාති චක්ඛුද්වාරාදීසු සතිආරක්ඛාභාවෙන අගුත්තෙන චිත්තෙන. මිච්ඡාදිට්ඨිහතෙනාති සස්සතාදිමිච්ඡාභිනිවෙසදූසිතෙන. ථිනමිද්ධාභිභූතෙනාති චිත්තස්ස කායස්ස ච අකල්යතාලක්ඛණෙහි ථිනමිද්ධෙහි අජ්ඣොත්ථටෙන. වසං මාරස්ස ගච්ඡතීති කිලෙසමාරාදීනං යථාකාමං කරණීයො හොතීති අයං තාව ගාථාය පදත්ථො.

පමාදන්ති “අරක්ඛිතෙන චිත්තෙනා”ති ඉදං පදං ඡසු ද්වාරෙසු සතිවොසග්ගලක්ඛණං පමාදං කථෙති. තං මච්චුනො පදන්ති තං පමජ්ජනං ගුණමාරණතො මච්චුසඞ්ඛාතස්ස මාරස්ස වසවත්තනට්ඨානං, තෙන “අරක්ඛිතෙන චිත්තෙන, වසං මාරස්ස ගච්ඡතී”ති පඨමපාදං චතුත්ථපාදෙන සම්බන්ධිත්වා දස්සෙති. සො විපල්ලාසොති යං අනිච්චස්ස ඛන්ධපඤ්චකස්ස “නිච්ච”න්ති දස්සනං, සො විපල්ලාසො විපරියෙසග්ගාහො. තෙනෙවාහ – “විපරීතග්ගාහලක්ඛණො විපල්ලාසො”ති. සබ්බං විපල්ලාසසාමඤ්ඤෙන ගහෙත්වා තස්ස අධිට්ඨානං පුච්ඡති “කිං විපල්ලාසයතී”ති. සාමඤ්ඤස්ස ච විසෙසො අධිට්ඨානභාවෙන වොහරීයතීති ආහ – “සඤ්ඤං චිත්තං දිට්ඨිමිතී”ති. තං “විපල්ලාසයතී”ති පදෙන සම්බන්ධිතබ්බං. තෙසු සඤ්ඤාවිපල්ලාසො සබ්බමුදුකො, අනිච්චාදිකස්ස විසයස්ස මිච්ඡාවසෙන උපට්ඨිතාකාරග්ගහණමත්තං මිගපොතකානං තිණපුරිසකෙසු පුරිසොති උප්පන්නසඤ්ඤා විය. චිත්තවිපල්ලාසො තතො බලවතරො, අමණිආදිකෙ විසයෙ මණිආදිආකාරෙන උපට්ඨහන්තෙ තථා සන්නිට්ඨානං විය නිච්චාදිතො සන්නිට්ඨානමත්තං. දිට්ඨිවිපල්ලාසො පන සබ්බබලවතරො යං යං ආරම්මණං යථා යථා උපට්ඨාති, තථා තථා නං සස්සතාදිවසෙන “ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ”න්ති අභිනිවිසන්තො පවත්තති. තත්ථ සඤ්ඤාවිපල්ලාසො චිත්තවිපල්ලාසස්ස කාරණං, චිත්තවිපල්ලාසො දිට්ඨිවිපල්ලාසස්ස කාරණං හොති.