සත්තමෙ තිස්සමෙත්තෙය්යසුත්තෙ මෙථුනමනුයුත්තස්සාති මෙථුනධම්මං සමායුත්තස්ස. ඉතීති එවමාහ. ආයස්මාති පියවචනමෙතං. තිස්සොති නාමං තස්ස ථෙරස්ස. සොපි හි තිස්සොති නාමෙන. මෙත්තෙය්යොති ගොත්තං, ගොත්තවසෙනෙව එස පාකටො අහොසි. තස්මා අට්ඨුප්පත්තියං (සු· නි· අට්ඨ· 2.821) වුත්තං – “තිස්සමෙත්තෙය්යා නාම ද්වෙ සහායා”ති. විඝාතන්ති උපඝාතං. බ්රූහීති ආචික්ඛ. මාරිසාති පියවචනමෙතං, නිද්දුක්ඛාති වුත්තං හොති. සුත්වාන තව සාසනන්ති තව වචනං සුත්වා. විවෙකෙ සික්ඛිස්සාමසෙති සහායං ආරබ්භ ධම්මදෙසනං යාචන්තො භණති, සො පන සික්ඛිතසික්ඛොයෙව.

මෙථුනධම්මො නාමාති ඉදං නිද්දිසිතබ්බස්ස මෙථුනධම්මස්ස උපදෙසපදං. අසද්ධම්මොති අසතං නීචජනානං ධම්මො. ගාමධම්මොති ගාමවාසීනං සෙවනධම්මො. වසලධම්මොති වසලානං ධම්මො, කිලෙසවස්සනතො වා සයමෙව වසලො ධම්මොති වසලධම්මො. දුට්ඨුල්ලොති දුට්ඨො ච කිලෙසෙහි දුට්ඨත්තා, ථූලො ච අනිපුණභාවතොති දුට්ඨුල්ලො. යස්මා ච තස්ස ධම්මස්ස පරිවාරභූතං දස්සනම්පි ගහණම්පි ආමසනම්පි ඵුසනම්පි ඝට්ටනම්පි දුට්ඨුල්ලං, තස්මාපි දුට්ඨුල්ලො සො මෙථුනධම්මො. ඔදකන්තිකොති උදකං අස්ස අන්තෙ සුද්ධත්ථං ආදියතීති උදකන්තො, උදකන්තොයෙව ඔදකන්තිකො. රහො පටිච්ඡන්නෙ ඔකාසෙ කත්තබ්බතාය රහස්සො. විනයෙ පන “දුට්ඨුල්ලං ඔදකන්තිකං රහස්ස”න්ති (පාරා· 39) පාඨො. තත්ථ තීසු පදෙසු යො සොති පදං පරිවත්තෙත්වා යං තන්ති කත්වා යොජෙතබ්බං “යං තං දුට්ඨුල්ලං, සො මෙථුනධම්මො, යං තං ඔදකන්තිකං සො මෙථුනධම්මො, යං තං රහස්සං , සො මෙථුනධම්මො”ති. ඉධ පන “යො සො අසද්ධම්මො, සො මෙථුනධම්මො…පෙ… යො සො රහස්සො, සො මෙථුනධම්මො”ති එවං යොජනා වෙදිතබ්බා. ද්වයෙන ද්වයෙන සමාපජ්ජිතබ්බතො ද්වයංද්වයසමාපත්ති. තත්ථ යොජනා – යා සා ද්වයංද්වයසමාපත්ති, සො මෙථුනධම්මො නාමාති. කිංකාරණා වුච්චති මෙථුනධම්මොති කෙන කාරණෙන කෙන පරියායෙන මෙථුනධම්මොති කථීයති. තං කාරණං දස්සෙන්තො “උභින්නං රත්තාන”න්තිආදිමාහ. තත්ථ උභින්නං රත්තානන්ති ද්වින්නං ඉත්ථිපුරිසානං රාගෙන රඤ්ජිතානං. සාරත්තානන්ති විසෙසෙන සුට්ඨු රඤ්ජිතානං. අවස්සුතානන්ති කිලෙසෙන තින්තානං. පරියුට්ඨිතානන්ති කුසලාචාරං පරියාදියිත්වා මද්දිත්වා ඨිතානං “මග්ගෙ චොරා පරියුට්ඨිතා”තිආදීසු විය. පරියාදින්නචිත්තානන්ති කුසලචිත්තං පරියාදියිත්වා ඛෙපෙත්වා ඨිතචිත්තානං. උභින්නං සදිසානන්ති ද්වින්නං කිලෙසෙන සදිසානං. ධම්මොති සභාවො. තං කාරණාති තෙන කාරණෙන. තං උපමාය සාධෙන්තො “උභො කලහකාරකා”තිආදිමාහ. තත්ථ උභො කලහකාරකාති පුබ්බභාගෙ කලහකාරකා ද්වෙ. මෙථුනකාති වුච්චන්තීති සදිසාති වුච්චන්ති. භණ්ඩනකාරකාති තත්ථ තත්ථ ගන්ත්වා භණ්ඩනං කරොන්තා. භස්සකාරකාති වාචාකලහං කරොන්තා. විවාදකාරකාති නානාවචනං කරොන්තා. අධිකරණකාරකාති විනිච්ඡයපාපුණනවිසෙසකාරණං කරොන්තා. වාදිනොති වාදපටිවාදිනො. සල්ලාපකාති වාචං කථෙන්තා එවමෙවන්ති උපමාසංසන්දනං.

යුත්තස්සාති සඤ්ඤුත්තස්ස. පයුත්තස්සාති ආදරෙන යුත්තස්ස. ආයුත්තස්සාති විසෙසෙන යුත්තස්ස. සමායුත්තස්සාති එකතො යුත්තස්ස. තච්චරිතස්සාති තංචරිතං කරොන්තස්ස. තබ්බහුලස්සාති තංබහුලං කරොන්තස්ස. තග්ගරුකස්සාති තංගරුං කරොන්තස්ස. තන්නින්නස්සාති තස්මිං නතචිත්තස්ස. තප්පොණස්සාති තස්මිං නතකායස්ස. තප්පබ්භාරස්සාති තස්මිං අභිමුඛකායස්ස. තදධිමුත්තස්සාති තස්මිං අධිහරිතස්ස. තදධිපතෙය්යස්සාති තං අධිපතිං ජෙට්ඨකං කත්වා පවත්තස්ස.

විඝාතන්ති නිද්දෙසස්ස උද්දෙසවචනං. විඝාතන්ති පීළනං. උපඝාතන්ති සමීපං කත්වා පීළනං. පීළනන්ති ඝට්ටනං. ඝට්ටනන්ති පීළනං. සබ්බං අඤ්ඤමඤ්ඤවෙවචනං. උපද්දවන්ති හිංසනං. උපසග්ගන්ති තත්ථ තත්ථ උපගන්ත්වා පීළනාකාරං. බ්රූහීති කථෙහි. ආචික්ඛාති විස්සජ්ජෙහි. දෙසෙහීති දස්සෙහි. පඤ්ඤපෙහීති ඤාපෙහි. පට්ඨපෙහීති ඨපෙහි. විවරාති පාකටං කරොහි. විභජාති භාජෙහි. උත්තානීකරොහීති තීරං පාපෙහි. පකාසෙහීති පාකටං කරොහි.

තුය්හං වචනන්ති තව වාචං. බ්යප්පථන්ති වචනං. දෙසනන්ති ආචික්ඛනං. අනුසාසනන්ති ඔවාදං. අනුසිට්ඨන්ති අනුසාසනං. සුත්වාති සොතෙන සුත්වා. සුණිත්වාති තස්සෙව වෙවචනං. උග්ගහෙත්වාති සම්මා ගහෙත්වා. උපධාරයිත්වාති අනාසෙත්වා. උපලක්ඛයිත්වාති සල්ලක්ඛෙත්වා.

මුස්සතෙ වාපි සාසනන්ති පරියත්තිපටිපත්තිතො දුවිධම්පි සාසනං නස්සති. වාපීති පදපූරණමත්තං. එතං තස්මිං අනරියන්ති තස්මිං පුග්ගලෙ එතං අනරියං, යදිදං මිච්ඡාපටිපදා. ගාරවාධිවචනන්ති ගුණවිසිට්ඨසබ්බසත්තුත්තමගරුගාරවාධිවචනං. තෙනාහු පොරාණා –

චතුබ්බිධං වා නාමං ආවත්ථිකං, ලිඞ්ගිකං, නෙමිත්තිකං, අධිච්චසමුප්පන්නන්ති. අධිච්චසමුප්පන්නං නාම ලොකියවොහාරෙන “යදිච්ඡක”න්ති වුත්තං හොති. තත්ථ වච්ඡො, දම්මො, බලීබද්ධොති එවමාදි ආවත්ථිකං, දණ්ඩී, ඡත්තී, සිඛී, කරීති එවමාදි ලිඞ්ගිකං, තෙවිජ්ජො, ඡළභිඤ්ඤොති එවමාදි නෙමිත්තිකං, සිරිවඩ්ඪකො, ධනවඩ්ඪකොති එවමාදි වචනත්ථං අනපෙක්ඛිත්වා පවත්තං අධිච්චසමුප්පන්නං. ඉදං පන භගවාති නාමං නෙමිත්තිකං, න මහාමායාය, න සුද්ධොදනමහාරාජෙන, න අසීතියා ඤාතිසහස්සෙහි කතං, න සක්කසන්තුසිතාදීහි දෙවතාවිසෙසෙහි කතං. වක්ඛති ච “භගවාති නෙතං නාමං මාතරා කතං…පෙ… පටිලාභා සච්ඡිකා පඤ්ඤත්ති යදිදං භගවා”ති (මහානි· 84).