9. හලිද්දිරාගජාතකවණ්ණනා (435)
සුතිතික්ඛන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො ථුල්ලකුමාරිකාපලොභනං ආරබ්භ කථෙසි. වත්ථු තෙරසකනිපාතෙ චූළනාරදජාතකෙ (ජා· 1.13.40 ආදයො) ආවි භවිස්සති. අතීතවත්ථුම්හි පන සා කුමාරිකා තස්ස තාපසකුමාරස්ස සීලං භින්දිත්වා අත්තනො වසෙ ඨිතභාවං ඤත්වා “ඉමං වඤ්චෙත්වා මනුස්සපථං නෙස්සාමී”ති චින්තෙත්වා “රූපාදිකාමගුණවිරහිතෙ අරඤ්ඤෙ රක්ඛිතසීලං නාම න මහප්ඵලං හොති, මනුස්සපථෙ රූපාදීනං පච්චුපට්ඨානෙ මහප්ඵලං හොති, එහි මයා සද්ධිං තත්ථ ගන්ත්වා සීලං රක්ඛාහි, කිං තෙ අරඤ්ඤෙනා”ති වත්වා පඨමං ගාථමාහ –
“සුතිතික්ඛං අරඤ්ඤම්හි, පන්තම්හි සයනාසනෙ;
යෙ ච ගාමෙ තිතික්ඛන්ති, තෙ උළාරතරා තයා”ති.
තත්ථ සුතිතික්ඛන්ති සුට්ඨු අධිවාසනං. තිතික්ඛන්තීති සීතාදීනි අධිවාසෙන්ති.
තං සුත්වා තාපසකුමාරො “පිතා මෙ අරඤ්ඤං ගතො, තස්මිං ආගතෙ තං ආපුච්ඡිත්වා ගමිස්සාමී”ති ආහ. සා චින්තෙසි “පිතා කිරස්ස අත්ථි, සචෙ මං සො පස්සිස්සති, කාජකොටියා මං පොථෙත්වා විනාසං පාපෙස්සති, මයා පඨමමෙව ගන්තබ්බ”න්ති. අථ නං සා “තෙන හි අහං මග්ගසඤ්ඤං කුරුමානා පඨමතරං ගමිස්සාමි, ත්වං පච්ඡා ආගච්ඡාහී”ති වත්වා අගමාසි. සො තස්සා ගතකාලෙ නෙව දාරූනි ආහරි, න පානීයං, න පරිභොජනීයං උපට්ඨාපෙසි, කෙවලං පජ්ඣායන්තොව නිසීදි, පිතු ආගමනකාලෙ පච්චුග්ගමනං නාකාසි. අථ නං පිතා “ඉත්ථීනං වසං ගතො එසො”ති ඤත්වාපි “කස්මා තාත, නෙව දාරූනි ආහරි, න පානීයං, න පරිභොජනීයං උපට්ඨාපෙසි, පජ්ඣායන්තොයෙව පන නිසින්නොසී”ති ආහ. අථ නං තාපසකුමාරො “තාත, අරඤ්ඤෙ කිර රක්ඛිතසීලං නාම න මහප්ඵලං හොති, මනුස්සපථෙ මහප්ඵලං , අහං තත්ථ ගන්ත්වා සීලං රක්ඛිස්සාමි, සහායො මෙ මං ‘ආගච්ඡෙය්යාසී’ති වත්වා පුරතො ගතො, අහං තෙනෙව සද්ධිං ගමිස්සාමි, තත්ථ පන වසන්තෙන මයා කතරො පුරිසො සෙවිතබ්බො”ති පුච්ඡන්තො දුතියං ගාථමාහ –
“අරඤ්ඤා ගාමමාගම්ම, කිංසීලං කිංවතං අහං;
පුරිසං තාත සෙවෙය්යං, තං මෙ අක්ඛාහි පුච්ඡිතො”ති.
අථස්ස පිතා කථෙන්තො සෙසගාථා අභාසි –
“යො තෙ විස්සාසයෙ තාත, විස්සාසඤ්ච ඛමෙය්ය තෙ;
සුස්සූසී ච තිතික්ඛී ච, තං භජෙහි ඉතො ගතො.
“යස්ස කායෙන වාචාය, මනසා නත්ථි දුක්කටං;
උරසීව පතිට්ඨාය, තං භජෙහි ඉතො ගතො.
“යො ච ධම්මෙන චරති, චරන්තොපි න මඤ්ඤති;
විසුද්ධකාරිං සප්පඤ්ඤං, තං භජෙහි ඉතො ගතො.
“හලිද්දිරාගං කපිචිත්තං, පුරිසං රාගවිරාගිනං;
තාදිසං තාත මා සෙවි, නිම්මනුස්සම්පි චෙ සියා.
“ආසීවිසංව කුපිතං, මීළ්හලිත්තං මහාපථං;
ආරකා පරිවජ්ජෙහි, යානීව විසමං පථං.
“අනත්ථා තාත වඩ්ඪන්ති, බාලං අච්චුපසෙවතො;
මාස්සු බාලෙන සංගච්ඡි, අමිත්තෙනෙව සබ්බදා.
“තං තාහං තාත යාචාමි, කරස්සු වචනං මම;
මාස්සු බාලෙන සංගච්ඡි, දුක්ඛො බාලෙහි සඞ්ගමො”ති.
තත්ථ යො තෙ විස්සාසයෙති යො තව විස්සාසෙය්ය. ඛමෙය්ය තෙති යො ච තව අත්තනි තයා කතං විස්සාසං ඛමෙය්ය. සුස්සූසී ච තිතික්ඛී චාති තව වචනං සුස්සූසාය චෙව වචනාධිවාසනෙන ච සමන්නාගතො භවෙය්යාති අත්ථො. උරසීව පතිට්ඨායාති යථා මාතු උරසි පුත්තො පතිට්ඨාති, එවං පතිට්ඨහිත්වා අත්තනො මාතරං විය මඤ්ඤමානො තං භජෙය්යාසීති වදති. යො ච ධම්මෙන චරතීති යො තිවිධෙන සුචරිතෙන ධම්මෙන ඉරියති. න මඤ්ඤතීති තථා චරන්තොපි “අහං ධම්මං චරාමී”ති මානං න කරොති. විසුද්ධකාරින්ති විසුද්ධානං දසකුසලකම්මපථානං කාරකං.