පරිසඞ්කුපථො නාමාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං දුබ්බචභික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි. සො කිර එකො කුලපුත්තො නිය්යානිකසාසනෙ පබ්බජිත්වාපි අත්ථකාමෙහි ආචරියුපජ්ඣායෙහි චෙව සබ්රහ්මචාරීහි ච “එවං තෙ අභික්කමිතබ්බං, එවං පටික්කමිතබ්බං, එවං ආලොකිතබ්බං, එවං විලොකිතබ්බං, එවං සමිඤ්ජිතබ්බං, එවං පසාරිතබ්බං, එවං නිවාසෙතබ්බං, එවං පාරුපිතබ්බං, එවං පත්තො ගහෙතබ්බො, යාපනමත්තං භත්තං ගහෙත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වාව පරිභුඤ්ජිතබ්බං, ඉන්ද්රියෙසු ගුත්තද්වාරෙන භොජනෙ මත්තඤ්ඤුනා ජාගරියමනුයුත්තෙන භවිතබ්බං, ඉදං ආගන්තුකවත්තං නාම ජානිතබ්බං, ඉදං ගමිකවත්තං නාම, ඉමානි චුද්දස ඛන්ධකවත්තානි, අසීති මහාවත්තානි. තත්ථ තෙ සම්මා වත්තිතබ්බං, ඉමෙ තෙරස ධුතඞ්ගගුණා නාම, එතෙ සමාදාය වත්තිතබ්බ”න්ති ඔවදියමානො දුබ්බචො අහොසි අක්ඛමො අප්පදක්ඛිණග්ගාහී අනුසාසනිං. “අහං තුම්හෙ න වදාමි, තුම්හෙ පන මං කස්මා වදථ, අහමෙව අත්තනො අත්ථං වා අනත්ථං වා ජානිස්සාමී”ති අත්තානං අවචනීයං අකාසි. අථස්ස දුබ්බචභාවං ඤත්වා භික්ඛූ ධම්මසභායං අගුණකථං කථෙන්තා නිසීදිංසු. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ තං භික්ඛුං පක්කොසාපෙත්වා “සච්චං කිර ත්වං භික්ඛු දුබ්බචොසී”ති පුච්ඡිත්වා “සච්ච”න්ති වුත්තෙ “කස්මා භික්ඛු එවරූපෙ නිය්යානිකසාසනෙ පබ්බජිත්වා අත්ථකාමානං වචනං න කරොසි, පුබ්බෙපි ත්වං පණ්ඩිතානං වචනං අකත්වා වෙරම්භවාතමුඛෙ චුණ්ණවිචුණ්ණො ජාතො”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ බොධිසත්තො ගිජ්ඣයොනියං නිබ්බත්ති. පුත්තො පනස්ස සුපත්තො නාම ගිජ්ඣරාජා අනෙකසහස්සගිජ්ඣපරිවාරො ථාමසම්පන්නො අහොසි. සො මාතාපිතරො පොසෙසි, ථාමසම්පන්නත්තා පන අතිදූරං උප්පතති. අථ නං පිතා “තාත, එත්තකං නාම ඨානං අතික්කමිත්වා න ගන්තබ්බ”න්ති ඔවදි. සො “සාධූ”ති වත්වාපි එකදිවසං පන වුට්ඨෙ දෙවෙ ගිජ්ඣෙහි සද්ධිං උප්පතිත්වා සෙසෙ ඔහාය අතිභූමිං ගන්ත්වා වෙරම්භවාතමුඛං පත්වා චුණ්ණවිචුණ්ණභාවං පාපුණි. සත්ථා තමත්ථං දස්සෙන්තො අභිසම්බුද්ධො හුත්වා ඉමා ගාථා අභාසි –

තත්ථ පරිසඞ්කුපථොති සඞ්කුපථො. මනුස්සා හිරඤ්ඤසුවණ්ණත්ථාය ගච්ඡන්තා තස්මිං පදෙසෙ ඛාණුකෙ කොට්ටෙත්වා තෙසු රජ්ජුයො බන්ධිත්වා ගච්ඡන්ති, තෙන සො ගිජ්ඣපබ්බතෙ ජඞ්ඝමග්ගො “සඞ්කුපථො”ති වුච්චති. ගිජ්ඣපන්ථොති ගිජ්ඣපබ්බතමත්ථකෙ මහාමග්ගො. සනන්තනොති පොරාණො. තත්රාසීති තස්මිං ගිජ්ඣපබ්බතමත්ථකෙ සඞ්කුපථෙ එකො ගිජ්ඣො ආසි, සො ජිණ්ණකෙ මාතාපිතරො පොසෙසි. අජගරමෙදන්ති අජගරානං මෙදං. අච්චහාසීති අතිවිය ආහරි. බහුත්තසොති බහුසො. ජානං උච්චං පපාතිනන්ති “පුත්තො තෙ අතිඋච්චං ඨානං ලඞ්ඝතී”ති සුත්වා “උච්චෙ පපාතී අය”න්ති ජානන්තො. තෙජස්සින්ති පුරිසතෙජසම්පන්නං. දූරගාමිනන්ති තෙනෙව තෙජෙන දූරගාමිං. පරිප්ලවන්තන්ති උප්පලපත්තං විය උදකෙ උප්ලවමානං. විජානහීති විජානාසි. චක්කංව පරිමණ්ඩලන්ති යස්මිං තෙ පදෙසෙ ඨිතස්ස සමුද්දෙන පරිච්ඡින්නො ජම්බුදීපො චක්කමණ්ඩලංව පඤ්ඤායති, තතො තාත නිවත්තාහීති ඔවදන්තො එවමාහ.

උදපත්තොසීති පිතු ඔවාදං අකත්වා එකදිවසං ගිජ්ඣෙහි සද්ධිං උප්පතිතො තෙ ඔහාය පිතරා කථිතට්ඨානං අගමාසි. ඔලොකයන්තොති තං ඨානං පත්වා හෙට්ඨා ඔලොකෙන්තො. වක්කඞ්ගොති වඞ්කගීවො. යථාසාසි පිතුස්සුතන්ති යථාස්ස පිතු සන්තිකා සුතං ආසි, තථෙව අද්දස, “යථාස්සාසී”තිපි පාඨො. පරමෙවච්චවත්තථාති පිතරා අක්ඛාතට්ඨානතො පරං අතිවත්තොව. තඤ්ච වාතසිඛා තික්ඛාති තං අනොවාදකං බලිම්පි සමානං දිජං තිඛිණවෙරම්භවාතසිඛා අච්චහාසි අතිහරි, චුණ්ණවිචුණ්ණං අකාසි. නාසක්ඛාතිගතොති නාසක්ඛි අතිගතො. පොසොති සත්තො. අනොවාදකරෙති තස්මිං දිජෙ පණ්ඩිතානං ඔවාදං අකරොන්තෙ සබ්බෙපි තෙ මහාදුක්ඛං පාපුණිංසු. අකත්වා වුඩ්ඪසාසනන්ති වුඩ්ඪානං හිතකාමානං වචනං අකත්වා එවමෙව බ්යසනං මහාදුක්ඛං පාපුණාති. තස්මා ත්වං භික්ඛු මා ගිජ්ඣසදිසො භව, අත්ථකාමානං වචනං කරොහීති. සො සත්ථාරා එවං ඔවදිතො තතො පට්ඨාය සුවචො අහොසි.