11. පූතිමංසජාතකවණ්ණනා (437)
න ඛො මෙ රුච්චතීති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො ඉන්ද්රියඅසංවරං ආරබ්භ කථෙසි. එකස්මිඤ්හි සමයෙ බහූ භික්ඛූ ඉන්ද්රියෙසු අගුත්තද්වාරා අහෙසුං. සත්ථා “ඉමෙ භික්ඛූ ඔවදිතුං වට්ටතී”ති ආනන්දත්ථෙරස්ස වත්වා අනියමවසෙන භික්ඛුසඞ්ඝං සන්නිපාතාපෙත්වා අලඞ්කතපල්ලඞ්කවරමජ්ඣගතො භික්ඛූ ආමන්තෙත්වා “න, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා නාම රූපාදීසු සුභනිමිත්තවසෙන නිමිත්තං ගහෙතුං වට්ටති, සචෙ හි තස්මිං සමයෙ කාලං කරොති, නිරයාදීසු නිබ්බත්තති, තස්මා රූපාදීසු සුභනිමිත්තං මා ගණ්හථ. භික්ඛුනා නාම රූපාදිගොචරෙන න භවිතබ්බං, රූපාදිගොචරා හි දිට්ඨෙව ධම්මෙ මහාවිනාසං පාපුණන්ති, තස්මා වරං, භික්ඛවෙ, තත්තාය අයොසලාකාය ආදිත්තාය සම්පජ්ජලිතාය සජොතිභූතාය චක්ඛුන්ද්රියං සම්පලිමට්ඨ”න්ති විත්ථාරෙත්වා “තුම්හාකං රූපං ඔලොකනකාලොපි අත්ථි අනොලොකනකාලොපි. ඔලොකනකාලෙ සුභවසෙන අනොලොකෙත්වා අසුභවසෙනෙව ඔලොකෙය්යාථ, එවං අත්තනො ගොචරා න පරිහායිස්සථ. කො පන තුම්හාකං ගොචරොති? චත්තාරො සතිපට්ඨානා, චත්තාරො සම්මප්පධානා, චත්තාරො ඉද්ධිපාදා, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, නව ලොකුත්තරධම්මා. එතස්මිඤ්හි වො ගොචරෙ චරන්තානං න ලච්ඡති මාරො ඔතාරං, සචෙ පන කිලෙසවසිකා හුත්වා සුභනිමිත්තවසෙන ඔලොකෙස්සථ, පූතිමංසසිඞ්ගාලො විය අත්තනො ගොචරා පරිහායිස්සථා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ හිමවන්තපදෙසෙ අරඤ්ඤායතනෙ පබ්බතගුහායං අනෙකසතා එළකා වසන්ති. තෙසං වසනට්ඨානතො අවිදූරෙ එකිස්සා ගුහාය පූතිමංසො නාම සිඞ්ගාලො වෙණියා නාම භරියාය සද්ධිං වසති. සො එකදිවසං භරියාය සද්ධිං විචරන්තො තෙ එළකෙ දිස්වා “එකෙන උපායෙන ඉමෙසං මංසං ඛාදිතුං වට්ටතී”ති චින්තෙත්වා උපායෙන එකෙකං එළකං මාරෙසි. තෙ උභොපි එළකමංසං ඛාදන්තා ථාමසම්පන්නා ථූලසරීරා අහෙසුං. අනුපුබ්බෙන එළකා පරික්ඛයං අගමංසු. තෙසං අන්තරෙ මෙණ්ඩමාතා නාම එකා එළිකා බ්යත්තා අහොසි උපායකුසලා. සිඞ්ගාලො තං මාරෙතුං අසක්කොන්තො එකදිවසං භරියාය සද්ධිං සම්මන්තෙන්තො “භද්දෙ, එළකා ඛීණා, ඉමං එළිකං එකෙන උපායෙන ඛාදිතුං වට්ටති, අයං පනෙත්ථ උපායො, ත්වං එකිකාව ගන්ත්වා එතාය සද්ධිං සඛී හොහි, අථ තෙ තාය සද්ධිං විස්සාසෙ උප්පන්නෙ අහං මතාලයං කරිත්වා නිපජ්ජිස්සාමි, ත්වං එතං උපසඞ්කමිත්වා ‘එළිකෙ සාමිකො මෙ මතො, අහඤ්ච අනාථා, ඨපෙත්වා තං අඤ්ඤො මෙ ඤාතකො නත්ථි, එහි රොදිත්වා කන්දිත්වා තස්ස සරීරකිච්චං කරිස්සාමා’ති වත්වා තං ගහෙත්වා ආගච්ඡෙය්යාසි, අථ නං අහං උප්පතිත්වා ගීවාය ඩංසිත්වා මාරෙස්සාමී”ති ආහ.
සා “සාධූ”ති සම්පටිච්ඡිත්වා තාය සද්ධිං සඛිභාවං කත්වා විස්සාසෙ උප්පන්නෙ එළිකං තථා අවොච. එළිකා “ආළි සිඞ්ගාලි තව සාමිකෙන සබ්බෙ මම ඤාතකා ඛාදිතා, භායාමි න සක්කොමි ගන්තු”න්ති ආහ. “ආළි, මා භායි, මතකො කිං කරිස්සතී”ති? “ඛරමන්තො තෙ සාමිකො, භායාමෙවාහ”න්ති සා එවං වත්වාපි තාය පුනප්පුනං යාචියමානා “අද්ධා මතො භවිස්සතී”ති සම්පටිච්ඡිත්වා තාය සද්ධිං පායාසි. ගච්ඡන්තී පන “කො ජානාති, කිං භවිස්සතී”ති තස්මිං ආසඞ්කාය සිඞ්ගාලිං පුරතො කත්වා සිඞ්ගාලං පරිග්ගණ්හන්තීයෙව ගච්ඡති. සිඞ්ගාලො තාසං පදසද්දං සුත්වා “ආගතා නු ඛො එළිකා”ති සීසං උක්ඛිපිත්වා අක්ඛීනි පරිවත්තෙත්වා ඔලොකෙසි. එළිකා තං තථා කරොන්තං දිස්වා “අයං පාපධම්මො මං වඤ්චෙත්වා මාරෙතුකාමො මතාලයං දස්සෙත්වා නිපන්නො”ති නිවත්තිත්වා පලායන්තී සිඞ්ගාලියා “කස්මා පලායසී”ති වුත්තෙ තං කාරණං කථෙන්තී පඨමං ගාථමාහ –
“න ඛො මෙ රුච්චති ආළි, පූතිමංසස්ස පෙක්ඛනා;
එතාදිසා සඛාරස්මා, ආරකා පරිවජ්ජයෙ”ති.