9. අට්ඨානජාතකවණ්ණනා (425)
ගඞ්ගා කුමුදිනීති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං උක්කණ්ඨිතභික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි. තඤ්හි භික්ඛුං සත්ථා “සච්චං කිර ත්වං භික්ඛු උක්කණ්ඨිතොසී”ති පුච්ඡිත්වා “සච්චං, භන්තෙ”ති වුත්තෙ “කිංකාරණා”ති වත්වා “කිලෙසවසෙනා”ති වුත්තෙ “භික්ඛු මාතුගාමො නාම අකතඤ්ඤූ මිත්තදුබ්භී අවිස්සාසනීයො. අතීතෙ පණ්ඩිතා දෙවසිකං සහස්සං දෙන්තාපි මාතුගාමං තොසෙතුං නාසක්ඛිංසු. සා එකදිවසමත්තං සහස්සං අලභිත්වාව තෙ ගීවායං ගාහාපෙත්වා නීහරාපෙසි , එවං අකතඤ්ඤූ මාතුගාමො, මා තස්ස කාරණා කිලෙසවසං ගච්ඡා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ තස්ස ච පුත්තො බ්රහ්මදත්තකුමාරො, බාරාණසිසෙට්ඨිනො ච පුත්තො මහාධනකුමාරො නාම. තෙ උභොපි සහපංසුකීළකා සහායකා අහෙසුං, එකාචරියකුලෙයෙව සිප්පං ගණ්හිංසු. රාජකුමාරො පිතු අච්චයෙන රජ්ජෙ පතිට්ඨාසි, සෙට්ඨිපුත්තොපිස්ස සන්තිකෙයෙව අහොසි. බාරාණසියඤ්ච එකා නගරසොභිණී වණ්ණදාසී අභිරූපා අහොසි සොභග්ගප්පත්තා. සෙට්ඨිපුත්තො දෙවසිකං සහස්සං දත්වා නිච්චකාලෙ තායෙව සද්ධිං අභිරමන්තො පිතු අච්චයෙන සෙට්ඨිට්ඨානං ලභිත්වාපි න තං විජහි, තථෙව දෙවසිකං සහස්සං දත්වා අභිරමි. සෙට්ඨිපුත්තො දිවසස්ස තයො වාරෙ රාජුපට්ඨානං ගච්ඡති. අථස්ස එකදිවසං රාජුපට්ඨානං ගතස්ස රඤ්ඤා සද්ධිං සමුල්ලපන්තස්සෙව සූරියො අත්ථඞ්ගමි, අන්ධකාරං ජාතං. සො රාජකුලා නික්ඛමිත්වා “ඉදානි ගෙහං ගන්ත්වා ආගමනවෙලා නත්ථි, නගරසොභිණියායෙව ගෙහං ගමිස්සාමී”ති උපට්ඨාකෙ උය්යොජෙත්වා එකකොව තස්සා ගෙහං පාවිසි. අථ නං සා දිස්වා “අය්යපුත්ත, සහස්සං ආභත”න්ති ආහ. “භද්දෙ, අහං අජ්ජෙව අතිවිකාලො ජාතො, තස්මා ගෙහං අගන්ත්වා මනුස්සෙ උය්යොජෙත්වා එකකොව පවිට්ඨොස්මි, ස්වෙ පන තෙ ද්වෙ සහස්සානි දස්සාමී”ති.
සා චින්තෙසි “සචාහං අජ්ජ ඔකාසං කරිස්සාමි, අඤ්ඤෙසුපි දිවසෙසු තුච්ඡහත්ථකොව ආගමිස්සති, එවං මෙ ධනං පරිහායිස්සති, න දානිස්ස ඔකාසං කරිස්සාමී”ති. අථ නං එවමාහ “සාමි, මයං වණ්ණදාසියො නාම, අම්හාකං සහස්සං අදත්වා කෙළි නාම නත්ථී”ති. “භද්දෙ, ස්වෙ දිගුණං ආහරිස්සාමී”ති පුනප්පුනං යාචි. නගරසොභිණී දාසියො ආණාපෙසි “එතස්ස ඉධ ඨත්වා මං ඔලොකෙතුං මා අදත්ථ, ගීවායං තං ගහෙත්වා නීහරිත්වා ද්වාරං පිදහථා”ති. තං සුත්වා දාසියො තථා කරිංසු. අථ සො චින්තෙසි “අහං ඉමාය සද්ධිං අසීතිකොටිධනං ඛාදිං, සා මං එකදිවසං තුච්ඡහත්ථං දිස්වා ගීවායං ගහෙත්වා නීහරාපෙසි, අහො මාතුගාමො නාම පාපො නිල්ලජ්ජො අකතඤ්ඤූ මිත්තදුබ්භී”ති. සො මාතුගාමස්ස අගුණං අනුස්සරන්තොව විරජ්ජි, පටිකූලසඤ්ඤං පටිලභි, ඝරාවාසෙපි උක්කණ්ඨිතො “කිං මෙ ඝරාවාසෙන, අජ්ජෙව නික්ඛමිත්වා පබ්බජිස්සාමී”ති පුන ගෙහං අගන්ත්වා රාජානම්පි අදිස්වාව නගරා නික්ඛමිත්වා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා ගඞ්ගාතීරෙ අස්සමං මාපෙත්වා ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා ඣානාභිඤ්ඤායො උප්පාදෙත්වා වනමූලඵලාහාරො තත්ථ වාසං කප්පෙසි.