8. ආදිත්තජාතකවණ්ණනා (424)
ආදිත්තස්මින්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අසදිසදානං ආරබ්භ කථෙසි. අසදිසදානං මහාගොවින්දසුත්තවණ්ණනාතො (දී· නි· අට්ඨ· 2.296) විත්ථාරෙත්වා කථෙතබ්බං. තස්ස පන දින්නදිවසතො දුතියදිවසෙ ධම්මසභායං කථං සමුට්ඨාපෙසුං “ආවුසො, කොසලරාජා විචිනිත්වාව , පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ඤත්වා බුද්ධප්පමුඛස්ස අරියසඞ්ඝස්ස අසදිසදානං අදාසී”ති. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “අනච්ඡරියං, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො විචිනිත්වා අනුත්තරෙ පුඤ්ඤක්ඛෙත්තෙ දානපතිට්ඨාපනං, පොරාණකපණ්ඩිතාපි විචිනිත්වාව මහාදානං අදංසූ”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ සිවිරට්ඨෙ රොරුවනගරෙ රොරුවමහාරාජා නාම දස රාජධම්මෙ අකොපෙත්වා චතූහි සඞ්ගහවත්ථූහි ජනං සඞ්ගණ්හන්තො මහාජනස්ස මාතාපිතුට්ඨානෙ ඨත්වා කපණද්ධිකවනිබ්බකයාචකාදීනං මහාදානං පවත්තෙසි. තස්ස සමුද්දවිජයා නාම අග්ගමහෙසී අහොසි පණ්ඩිතා ඤාණසම්පන්නා. සො එකදිවසං දානග්ගං ඔලොකෙන්තො “මය්හං දානං දුස්සීලා ලොලසත්තා භුඤ්ජන්ති, තං මං න හාසෙති, අහං ඛො පන සීලවන්තානං අග්ගදක්ඛිණෙය්යානං පච්චෙකබුද්ධානං දාතුකාමො, තෙ ච හිමවන්තපදෙසෙ වසන්ති, කො නු ඛො තෙ නිමන්තෙත්වා ආනෙස්සති, කං පෙසෙස්සාමී”ති චින්තෙත්වා තමත්ථං දෙවියා ආරොචෙසි. අථ නං සා ආහ “මහාරාජ, මා චින්තයිත්ථ, අම්හාකං දාතබ්බදානබලෙන සීලබලෙන සච්චබලෙන පුප්ඵානි පෙසෙත්වා පච්චෙකබුද්ධෙ නිමන්තෙත්වා තෙසං ආගතකාලෙ සබ්බපරික්ඛාරසම්පන්නදානං දස්සාමා”ති. රාජා “සාධූ”ති සම්පටිච්ඡිත්වා “සකලනගරවාසිනො සීලං සමාදියන්තූ”ති නගරෙ භෙරිං චරාපෙත්වා සයම්පි සපරිජනො උපොසථඞ්ගානි අධිට්ඨාය මහාදානං පවත්තෙත්වා සුමනපුප්ඵපුණ්ණං සුවණ්ණසමුග්ගං ගාහාපෙත්වා පාසාදා ඔරුය්හ රාජඞ්ගණෙ ඨත්වා පඤ්චඞ්ගානි පථවියං පතිට්ඨාපෙත්වා පාචීනදිසාභිමුඛො වන්දිත්වා “පාචීනදිසාය අරහන්තෙ වන්දාමි, සචෙ අම්හාකං කොචි ගුණො අත්ථි, අම්හෙසු අනුකම්පං කත්වා අම්හාකං භික්ඛං ගණ්හථා”ති වත්වා සත්ත පුප්ඵමුට්ඨියො ඛිපි. පාචීනදිසාය පච්චෙකබුද්ධානං අභාවෙන පුනදිවසෙ නාගමිංසු. දුතියදිවසෙ දක්ඛිණදිසං නමස්සි, තතොපි නාගතා. තතියදිවසෙ පච්ඡිමදිසං නමස්සි, තතොපි නාගතා. චතුත්ථදිවසෙ උත්තරදිසං නමස්සි, නමස්සිත්වා ච පන “උත්තරහිමවන්තපදෙසවාසිනො පච්චෙකබුද්ධා අම්හාකං භික්ඛං ගණ්හන්තූ”ති සත්ත පුප්ඵමුට්ඨියො විස්සජ්ජෙසි. පුප්ඵානි ගන්ත්වා නන්දමූලකපබ්භාරෙ පඤ්චන්නං පච්චෙකබුද්ධසතානං උපරි පතිංසු.
තෙ ආවජ්ජමානා රඤ්ඤා අත්තනො නිමන්තිතභාවං ඤත්වා පුනදිවසෙ සත්ත පච්චෙකබුද්ධෙ ආමන්තෙත්වා “මාරිසා, රාජා වො නිමන්තෙති, තස්ස සඞ්ගහං කරොථා”ති වදිංසු. සත්ත පච්චෙකබුද්ධා ආකාසෙනාගන්ත්වා රාජද්වාරෙ ඔතරිංසු. තෙ දිස්වා රාජා සොමනස්සජාතො වන්දිත්වා පාසාදං ආරොපෙත්වා මහන්තං සක්කාරං කත්වා දානං දත්වා භත්තකිච්චපරියොසානෙ පුනදිවසත්ථාය පුනදිවසත්ථායාති එවං ඡ දිවසෙ නිමන්තෙත්වා සත්තමෙ දිවසෙ සබ්බපරික්ඛාරදානං සජ්ජෙත්වා සත්තරතනඛචිතානි මඤ්චපීඨාදීනි පඤ්ඤපෙත්වා තිචීවරාදිකෙ සබ්බසමණපරිභොගෙ සත්තන්නං පච්චෙකබුද්ධානං සන්තිකෙ ඨපෙත්වා “මයං ඉමෙ පරික්ඛාරෙ තුම්හාකං දෙමා”ති වත්වා තෙසං භත්තකිච්චපරියොසානෙ රාජා ච දෙවී ච උභොපි නමස්සමානා අට්ඨංසු. අථ නෙසං අනුමොදනං කරොන්තො සඞ්ඝත්ථෙරො ද්වෙ ගාථා අභාසි –
“ආදිත්තස්මිං අගාරස්මිං, යං නීහරති භාජනං;
තං තස්ස හොති අත්ථාය, නො ච යං තත්ථ ඩය්හති.
“එවමාදීපිතො ලොකො, ජරාය මරණෙන ච;
නීහරෙථෙව දානෙන, දින්නං හොති සුනීහත”න්ති.
තත්ථ ආදිත්තස්මින්ති තඞ්ඛණෙ පජ්ජලිතෙ. භාජනන්ති උපකරණං. නො ච යං තත්ථ ඩය්හතීති යං පන තත්ථ ඩය්හති, අන්තමසො තිණසන්ථාරොපි, සබ්බං තස්ස අනුපකරණමෙව හොති. ජරාය මරණෙන චාති දෙසනාසීසමෙතං, අත්ථතො පනෙස එකාදසහි අග්ගීහි ආදීපිතො නාම. නීහරෙථෙවාති තතො එකාදසති අග්ගීහි පජ්ජලිතලොකා දසවිධදානවත්ථුභෙදං තං තං පරික්ඛාරදානං චෙතනාය නික්කඩ්ඪෙථෙව. දින්නං හොතීති අප්පං වා බහුං වා යං දින්නං, තදෙව සුනීහතං නාම හොතීති.
එවං සඞ්ඝත්ථෙරො අනුමොදනං කත්වා “අප්පමත්තො හොහි, මහාරාජා”ති රඤ්ඤො ඔවාදං දත්වා ආකාසෙ උප්පතිත්වා පාසාදකණ්ණිකං ද්විධා කත්වා ගන්ත්වා නන්දමූලකපබ්භාරෙයෙව ඔතරි. තස්ස දින්නපරික්ඛාරොපි තෙනෙව සද්ධිං උප්පතිත්වා නන්දමූලකපබ්භාරෙයෙව ඔතරි. රඤ්ඤො ච දෙවියා ච සකලසරීරං පීතියා පුණ්ණං අහොසි. එවං තස්මිං ගතෙ අවසෙසාපි –
“යො ධම්මලද්ධස්ස දදාති දානං, උට්ඨානවීරියාධිගතස්ස ජන්තු;
අතික්කම්ම සො වෙතරණිං යමස්ස, දිබ්බානි ඨානානි උපෙති මච්චො.
“දානඤ්ච යුද්ධඤ්ච සමානමාහු, අප්පාපි සන්තා බහුකෙ ජිනන්ති;
අප්පම්පි චෙ සද්දහානො දදාති, තෙනෙව සො හොති සුඛී පරත්ථ.