7. කොටසිම්බලිජාතකවණ්ණනා (412)
අහං දසසතංබ්යාමන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො කිලෙසනිග්ගහං ආරබ්භ කථෙසි. වත්ථු පන පානීයජාතකෙ (ජා· 1.11.59 ආදයො) ආවි භවිස්සති. ඉධාපි සත්ථා අන්තොකොටිසන්ථාරෙ කාමවිතක්කාභිභූතෙ පඤ්චසතෙ භික්ඛූ දිස්වා භික්ඛුසඞ්ඝං සන්නිපාතාපෙත්වා “භික්ඛවෙ, ආසඞ්කිතබ්බයුත්තකං නාම ආසඞ්කිතුං වට්ටති, කිලෙසා නාම වඩ්ඪන්තා වනෙ නිග්රොධාදයො විය රුක්ඛං, පුරිසං භඤ්ජන්ති, තෙනෙව පුබ්බෙපි කොටසිම්බලියං නිබ්බත්තදෙවතා එකං සකුණං නිග්රොධබීජානි ඛාදිත්වා අත්තනො රුක්ඛස්ස සාඛන්තරෙ වච්චං පාතෙන්තං දිස්වා ‘ඉතො මෙ විමානස්ස විනාසො භවිස්සතී’ති භයප්පත්තා අහොසී”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො කොටසිම්බලියං රුක්ඛදෙවතා හුත්වා නිබ්බත්ති. අථෙකො සුපණ්ණරාජා දියඩ්ඪයොජනසතිකං අත්තභාවං මාපෙත්වා පක්ඛවාතෙහි මහාසමුද්දෙ උදකං ද්විධා කත්වා එකං බ්යාමසහස්සායාමං නාගරාජානං නඞ්ගුට්ඨෙ ගහෙත්වා මුඛෙනස්ස ගහිතගොචරං ඡඩ්ඩාපෙත්වා කොටසිම්බලිං සන්ධාය වනමත්ථකෙන පායාසි. නාගරාජා “ඔලම්බෙන්තො අත්තානං මොචෙස්සාමී”ති නිග්රොධරුක්ඛෙ භොගං පවෙසෙත්වා නිග්රොධං වෙඨෙත්වා ගණ්හි. සුපණ්ණරඤ්ඤො මහාබලතාය නාගරාජස්ස ච මහාසරීරතාය නිග්රොධරුක්ඛො සමුග්ඝාටං අගමාසි. නාගරාජා නෙව රුක්ඛං විස්සජ්ජෙසි, සුපණ්ණරාජා සද්ධිං නිග්රොධරුක්ඛෙන නාගරාජානං ගහෙත්වා කොටසිම්බලිං පත්වා නාගරාජානං ඛන්ධපිට්ඨෙ නිපජ්ජාපෙත්වා උදරමස්ස ඵාලෙත්වා නාගමෙදං ඛාදිත්වා සෙසකළෙවරං සමුද්දෙ විස්සජ්ජෙසි. තස්මිං පන නිග්රොධෙ එකා සකුණිකා අත්ථි, සා නිග්රොධරුක්ඛෙ විස්සට්ඨෙ උප්පතිත්වා කොටසිම්බලියා සාඛන්තරෙ නිසීදි. රුක්ඛදෙවතා තං දිස්වා “අයං සකුණිකා මම රුක්ඛක්ඛන්ධෙ වච්චං පාතෙස්සති, තතො නිග්රොධගච්ඡො වා පිලක්ඛගච්ඡො වා උට්ඨහිත්වා සකලරුක්ඛං ඔත්ථරිත්වා ගච්ඡිස්සති, අථ මෙ විමානං නස්සිස්සතී”ති භීතතසිතා පවෙධි. තස්සා පවෙධන්තියා කොටසිම්බලීපි යාව මූලා පවෙධි. සුපණ්ණරාජා තං පවෙධමානං දිස්වා කාරණං පුච්ඡන්තො ද්වෙ ගාථා අභාසි –
“අහං දසසතංබ්යාමං, උරගමාදාය ආගතො;
තඤ්ච මඤ්ච මහාකායං, ධාරයං නප්පවෙධසි.
තඤ්ච මඤ්ච මහාකායං, ධාරයං නප්පවෙධසි.
“අථිමං ඛුද්දකං පක්ඛිං, අප්පමංසතරං මයා;
ධාරයං බ්යථසි භීතා, කමත්ථං කොටසිම්බලී”ති.
ධාරයං බ්යථසි භීතා, කමත්ථං කොටසිම්බලී”ති.
තත්ථ දසසතංබ්යාමන්ති සහස්සබ්යාමමත්තායාමං. උරගමාදාය ආගතොති එවං මහන්තං උරගං ආදාය ඉධ ආගතො. තඤ්ච මඤ්චාති තඤ්ච උරගං මඤ්ච. ධාරයන්ති ධාරයමානා. බ්යථසීති කම්පසි. කමත්ථන්ති කිං අත්ථං, කෙන කාරණෙනාති පුච්ඡති, කං වා අත්ථං සම්පස්සමානාතිපි අත්ථො. කොටසිම්බලීති රුක්ඛනාමෙන දෙවපුත්තං ආලපති. සො හි සිම්බලිරුක්ඛො ඛන්ධසාඛමහන්තතාය කොටසිම්බලිනාමං ලභති, තස්මිං අධිවත්ථදෙවපුත්තස්සපි තදෙව නාමං.
අථස්ස කාරණං කථෙන්තො දෙවපුත්තො චතස්සො ගාථා අභාසි –
“මංසභක්ඛො තුවං රාජ, ඵලභක්ඛො අයං දිජො;
අයං නිග්රොධබීජානි, පිලක්ඛුදුම්බරානි ච;
අස්සත්ථානි ච භක්ඛිත්වා, ඛන්ධෙ මෙ ඔහදිස්සති.
අයං නිග්රොධබීජානි, පිලක්ඛුදුම්බරානි ච;
අස්සත්ථානි ච භක්ඛිත්වා, ඛන්ධෙ මෙ ඔහදිස්සති.