කාළානි කෙසානි පුරෙ අහෙසුන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො මහාභිනික්ඛමනං ආරබ්භ කථෙසි. තස්මිඤ්හි සමයෙ භික්ඛූ ධම්මසභායං නිසීදිත්වා දසබලස්ස නික්ඛමනං වණ්ණයිංසු. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “අනච්ඡරියං, භික්ඛවෙ, මයා දානි අනෙකානි කප්පකොටිසතසහස්සානි පූරිතපාරමිනා මහාභිනික්ඛමනං, පුබ්බෙපාහං තියොජනසතිකෙ කාසිරට්ඨෙ රජ්ජං ඡඩ්ඩෙත්වා නික්ඛන්තොයෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො තස්ස පුරොහිතස්ස අග්ගමහෙසියා කුච්ඡිම්හි නිබ්බත්ති, තස්ස ජාතදිවසෙයෙව බාරාණසිරඤ්ඤොපි පුත්තො ජායි. තෙසං නාමග්ගහණදිවසෙ මහාසත්තස්ස සුසීමකුමාරොති නාමං අකංසු, රාජපුත්තස්ස බ්රහ්මදත්තකුමාරොති. බාරාණසිරාජා “පුත්තෙන මෙ සද්ධිං එකදිවසෙ ජාතො”ති බොධිසත්තං ආණාපෙත්වා ධාතියො දත්වා තෙන සද්ධිං එකතො වඩ්ඪෙසි. තෙ උභොපි වයප්පත්තා අභිරූපා දෙවකුමාරවණ්ණිනො හුත්වා තක්කසිලායං සබ්බසිප්පානි උග්ගණ්හිත්වා පච්චාගමිංසු. රාජපුත්තො උපරාජා හුත්වා බොධිසත්තෙන සද්ධිං එකතො ඛාදන්තො පිවන්තො නිසීදන්තො සයන්තො පිතු අච්චයෙන රජ්ජං පත්වා මහාසත්තස්ස මහන්තං යසං දත්වා පුරොහිතට්ඨානෙ තං ඨපෙත්වා එකදිවසං නගරං සජ්ජාපෙත්වා සක්කො දෙවරාජා විය අලඞ්කතො අලඞ්කතඑරාවණපටිභාගස්ස මත්තවරවාරණස්ස ඛන්ධෙ නිසීදිත්වා බොධිසත්තං පච්ඡාසනෙ හත්ථිපිට්ඨෙ නිසීදාපෙත්වා නගරං පදක්ඛිණං අකාසි. මාතාපිස්ස “පුත්තං ඔලොකෙස්සාමී”ති සීහපඤ්ජරෙ ඨත්වා තස්ස නගරං පදක්ඛිණං කත්වා ආගච්ඡන්තස්ස පච්ඡතො නිසින්නං පුරොහිතං දිස්වා පටිබද්ධචිත්තා හුත්වා සයනගබ්භං පවිසිත්වා “ඉමං අලභන්තී එත්ථෙව මරිස්සාමී”ති ආහාරං පච්ඡින්දිත්වා නිපජ්ජි.

රාජා මාතරං අපස්සන්තො “කුහිං මෙ මාතා”ති පුච්ඡිත්වා “ගිලානා”ති සුත්වා තස්සා සන්තිකං ගන්ත්වා වන්දිත්වා “කිං අම්ම, අඵාසුක”න්ති පුච්ඡි. සා ලජ්ජාය න කථෙසි. සො ගන්ත්වා රාජපල්ලඞ්කෙ නිසීදිත්වා අත්තනො අග්ගමහෙසිං පක්කොසිත්වා “ගච්ඡ අම්මාය අඵාසුකං ජානාහී”ති පෙසෙසි. සා ගන්ත්වා පිට්ඨිං පරිමජ්ජන්තී පුච්ඡි, ඉත්ථියො නාම ඉත්ථීනං රහස්සං න නිගුහන්ති, සා තස්සා තමත්ථං ආරොචෙසි. ඉතරාපි තං සුත්වා ගන්ත්වා රඤ්ඤො ආරොචෙසි. රාජා “හොතු, ගච්ඡ නං සමස්සාසෙහි, පුරොහිතං රාජානං කත්වා තස්ස තං අග්ගමහෙසිං කරිස්සාමී”ති ආහ. සා ආගන්ත්වා තං සමස්සාසෙසි. රාජාපි පුරොහිතං පක්කොසාපෙත්වා එතමත්ථං ආරොචෙත්වා “සම්ම, මාතු මෙ ජීවිතං දෙහි, ත්වං රාජා භවිස්සසි, සා අග්ගමහෙසී, අහං උපරාජා”ති ආහ. සො “න සක්කා එවං කාතු”න්ති පටික්ඛිපිත්වා තෙන පුනප්පුනං යාචියමානො සම්පටිච්ඡි. රාජා පුරොහිතං රාජානං, මාතරං අග්ගමහෙසිං කාරෙත්වා සයං උපරාජා අහොසි.

තෙසං සමග්ගවාසං වසන්තානං අපරභාගෙ බොධිසත්තො අගාරමජ්ඣෙ උක්කණ්ඨිතො කාමෙ පහාය පබ්බජ්ජාය නින්නචිත්තො කිලෙසරතිං අනල්ලීයන්තො එකකොව තිට්ඨති, එකකොව නිසීදති, එකකොව සයති, බන්ධනාගාරෙ බද්ධො විය පඤ්ජරෙ පක්ඛිත්තකුක්කුටො විය ච අහොසි. අථස්ස අග්ගමහෙසී “අයං රාජා මයා සද්ධිං නාභිරමති, එකකොව තිට්ඨති නිසීදති සෙය්යං කප්පෙති, අයං ඛො පන දහරො තරුණො, අහං මහල්ලිකා, සීසෙ මෙ පලිතානි පඤ්ඤායන්ති, යංනූනාහං ‘සීසෙ තෙ දෙව, එකං පලිතං පඤ්ඤායතී’ති මුසාවාදං කත්වා එකෙනුපායෙන රාජානං පත්තියාපෙත්වා මයා සද්ධිං අභිරමාපෙය්ය”න්ති චින්තෙත්වා එකදිවසං රඤ්ඤො සීසෙ ඌකා විචිනන්තී විය හුත්වා “දෙව, මහල්ලකොසි ජාතො, සීසෙ තෙ එකං පලිතං පඤ්ඤායතී”ති ආහ. “තෙන හි භද්දෙ, එතං පලිතං ලුඤ්ජිත්වා මය්හං හත්ථෙ ඨපෙහී”ති. සා තස්ස සීසතො එකං කෙසං ලුඤ්ජිත්වා අත්තනො සීසෙ පලිතං ගහෙත්වා “ඉදං තෙ, දෙව, පලිත”න්ති තස්ස හත්ථෙ ඨපෙසි. බොධිසත්තස්ස තං දිස්වාව භීතතසිතස්ස කඤ්චනපට්ටසදිසා නලාටා සෙදා මුච්චිංසු.

සො අත්තානං ඔවදන්තො “සුසීම, ත්වං දහරො හුත්වා මහල්ලකො ජාතො, එත්තකං කාලං ගූථකලලෙ නිමුග්ගො ගාමසූකරො විය කාමකලලෙ නිමුජ්ජිත්වා තං කලලං ජහිතුං න සක්කොසි, නනු කාමෙ පහාය හිමවන්තං පවිසිත්වා පබ්බජිත්වා බ්රහ්මචරියවාසස්ස තෙ කාලො”ති චින්තෙත්වා පඨමං ගාථමාහ –