2. මහාකපිජාතකවණ්ණනා (407)
අත්තානං සඞ්කමං කත්වාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො ඤාතත්ථචරියං ආරබ්භ කථෙසි. වත්ථු භද්දසාලජාතකෙ (ජා· 1.12.13 ආදයො) ආවි භවිස්සති. තදා පන ධම්මසභායං කථං සමුට්ඨාපෙසුං “ආවුසො, සම්මාසම්බුද්ධො ඤාතකානං අත්ථං චරතී”ති. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව, පුබ්බෙපි තථාගතො ඤාතීනං අත්ථං චරියෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො කපියොනියං නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො ආරොහපරිණාහසම්පන්නො ථාමබලූපෙතො පඤ්චහත්ථිබලපරිමාණො අසීතිසහස්සකපිගණපරිවුතො හිමවන්තපදෙසෙ වසති. තත්ථ ගඞ්ගාතීරං නිස්සාය සාඛාවිටපසම්පන්නො සන්දච්ඡායො බහලපත්තො පබ්බතකූටං විය සමුග්ගතො අම්බරුක්ඛො අහොසි “නිග්රොධරුක්ඛො”තිපි වදන්ති. තස්ස මධුරානි ඵලානි දිබ්බගන්ධරසානි මහන්තානි මහන්තකුම්භප්පමාණානි. තස්ස එකිස්සා සාඛාය ඵලානි ථලෙ පතන්ති, එකිස්සා සාඛාය ගඞ්ගාජලෙ, ද්වින්නං සාඛානං ඵලානි මජ්ඣෙ රුක්ඛමූලෙ පතන්ති. බොධිසත්තො කපිගණං ආදාය තත්ථ ඵලානි ඛාදන්තො “එකස්මිං කාලෙ ඉමස්ස රුක්ඛස්ස උදකෙ පතිතං ඵලං නිස්සාය අම්හාකං භයං උප්පජ්ජිස්සතී”ති උදකමත්ථකෙ සාඛාය එකඵලම්පි අනවසෙසෙත්වා පුප්ඵකාලෙ කළායමත්තකාලතො පට්ඨාය ඛාදාපෙති චෙව පාතාපෙති ච. එවං සන්තෙපි අසීතිවානරසහස්සෙහි අදිට්ඨං කිපිල්ලිකපුටපටිච්ඡන්නං එකං පක්කඵලං නදියං පතිත්වා උද්ධඤ්ච අධො ච ජාලං බන්ධාපෙත්වා උදකකීළං කීළන්තස්ස බාරාණසිරඤ්ඤො උද්ධංජාලෙ ලග්ගි. රඤ්ඤො දිවසං කීළිත්වා සායං ගමනසමයෙ කෙවට්ටා ජාලං උක්ඛිපන්තා තං දිස්වා “අසුකඵලං නාමා”ති අජානන්තා රඤ්ඤො දස්සෙසුං.
රාජා “කිංඵලං නාමෙත”න්ති පුච්ඡි. “න ජානාම, දෙවා”ති. “කෙ ජානිස්සන්තී”ති? “වනචරකා, දෙවා”ති. සො වනචරකෙ පක්කොසාපෙත්වා තෙසං සන්තිකා “අම්බපක්ක”න්ති සුත්වා ඡුරිකාය ඡින්දිත්වා පඨමං වනචරකෙ ඛාදාපෙත්වා පච්ඡා අත්තනාපි ඛාදි, ඉත්ථාගාරස්සාපි අමච්චානම්පි දාපෙසි. රඤ්ඤො අම්බපක්කරසො සකලසරීරං ඵරිත්වා අට්ඨාසි. සො රසතණ්හාය බජ්ඣිත්වා තස්ස රුක්ඛස්ස ඨිතට්ඨානං වනචරකෙ පුච්ඡිත්වා තෙහි “හිමවන්තපදෙසෙ නදීතීරෙ”ති වුත්තෙ බහූ නාවාසඞ්ඝාටෙ බන්ධාපෙත්වා වනචරකෙහි දෙසිතමග්ගෙන උද්ධංසොතං අගමාසි. “එත්තකානි දිවසානී”ති පරිච්ඡෙදො න කථිතො, අනුපුබ්බෙන පන තං ඨානං පත්වා “එසො දෙව, රුක්ඛො”ති වනචරකා රඤ්ඤො ආචික්ඛිංසු. රාජා නාවං ඨපෙත්වා මහාජනපරිවුතො පදසා තත්ථ ගන්ත්වා රුක්ඛමූලෙ සයනං පඤ්ඤපාපෙත්වා අම්බපක්කානි ඛාදිත්වා නානග්ගරසභොජනං භුඤ්ජිත්වා නිපජ්ජි, සබ්බදිසාසු ආරක්ඛං ඨපෙත්වා අග්ගිං කරිංසු.