මතං මතං එව රොදථාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අඤ්ඤතරං සාවත්ථිවාසිං කුටුම්බිකං ආරබ්භ කථෙසි. තස්ස කිර භාතා කාලමකාසි. සො තස්ස කාලකිරියාය සොකාභිභූතො න න්හායති න භුඤ්ජති න විලිම්පති, පාතොව සුසානං ගන්ත්වා සොකසමප්පිතො රොදති. සත්ථා පච්චූසසමයෙ ලොකං ඔලොකෙන්තො තස්ස සොතාපත්තිඵලූපනිස්සයං දිස්වා “ඉමස්ස අතීතකාරණං ආහරිත්වා සොකං වූපසමෙත්වා සොතාපත්තිඵලං දාතුං ඨපෙත්වා මං අඤ්ඤො කොචි සමත්ථො නත්ථි, ඉමස්ස මයා අවස්සයෙන භවිතුං වට්ටතී”ති පුනදිවසෙ පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො පච්ඡාසමණං ආදාය තස්ස ඝරද්වාරං ගන්ත්වා “සත්ථා ආගතො”ති සුත්වා ආසනං පඤ්ඤපෙත්වා “පවෙසෙථා”ති කුටුම්බිකෙන වුත්තො පවිසිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. කුටුම්බිකොපි ආගන්ත්වා සත්ථාරං වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදි. අථ නං සත්ථා “කිං කුටුම්බික චින්තෙසී”ති ආහ. “ආම, භන්තෙ, මම භාතු මතකාලතො පට්ඨාය චින්තෙමී”ති. “ආවුසො, සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා, භිජ්ජිතබ්බයුත්තකං භිජ්ජති, න තත්ථ චින්තෙතබ්බං, පොරාණකපණ්ඩිතාපි භාතරි මතෙපි ‘භිජ්ජිතබ්බයුත්තකං භිජ්ජතී’ති න චින්තයිංසූ”ති වත්වා තෙන යාචිතො අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො අසීතිකොටිවිභවෙ සෙට්ඨිකුලෙ නිබ්බත්ති, තස්ස වයප්පත්තස්ස මාතාපිතරො කාලමකංසු. තෙසු කාලකතෙසු බොධිසත්තස්ස භාතා කුටුම්බං විචාරෙති, බොධිසත්තො තං නිස්සාය ජීවති. සො අපරභාගෙ තථාරූපෙන බ්යාධිනා කාලමකාසි. ඤාතිමිත්තා සුහජ්ජා සන්නිපතිත්වා බාහා පග්ගය්හ කන්දන්ති රොදන්ති, එකොපි සකභාවෙන සණ්ඨාතුං නාසක්ඛි, බොධිසත්තො පන නෙව කන්දති න රොදති. මනුස්සා “පස්සථ භො, ඉමස්ස භාතරි මතෙ මුඛසඞ්කොචනමත්තම්පි නත්ථි, අතිවිය ථද්ධහදයො, ‘ද්වෙපි කොට්ඨාසෙ අහමෙව පරිභුඤ්ජිස්සාමී’ති භාතු මරණං ඉච්ඡති මඤ්ඤෙ”ති බොධිසත්තං ගරහිංසු. ඤාතකාපි නං “ත්වං භාතරි මතෙ න රොදසී”ති ගරහිංසුයෙව. සො තෙසං කථං සුත්වා “තුම්හෙ අත්තනො අන්ධබාලභාවෙන අට්ඨ ලොකධම්මෙ අජානන්තා ‘මම භාතා මතො’ති රොදථ, අහම්පි මරිස්සාමි, තුම්හෙපි මරිස්සථ, අත්තානම්පි ‘මයම්පි මරිස්සාමා’ති කස්මා න රොදථ. සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා හුත්වා නිරුජ්ඣන්ති, තෙනෙව සභාවෙන සණ්ඨාතුං සමත්ථො එකසඞ්ඛාරොපි නත්ථි. තුම්හෙ අන්ධබාලා අඤ්ඤාණතාය අට්ඨ ලොකධම්මෙ අජානිත්වා රොදථ, අහං කිමත්ථං රොදිස්සාමී”ති වත්වා ඉමා ගාථා අභාසි –

තත්ථ මතං මතං එවාති මතං මතංයෙව. අනුපුබ්බෙනාති අත්තනො අත්තනො මරණවාරෙ සම්පත්තෙ පටිපාටියා ජහන්ති ජීවිතං, න එකතොව සබ්බෙ මරන්ති, යදි එවං මරෙය්යුං, ලොකප්පවත්ති උච්ඡිජ්ජෙය්ය. භොගිනොති මහන්තෙන සරීරභොගෙන සමන්නාගතා. රමමානාවාති තත්ථ තත්ථ නිබ්බත්තා සබ්බෙපි එතෙ දෙවාදයො සත්තා අත්තනො අත්තනො නිබ්බත්තට්ඨානෙ අභිරමමානාව අනුක්කණ්ඨිතාව ජීවිතං ජහන්ති. එවං චලිතන්ති එවං තීසු භවෙසු නිච්චලභාවස්ස ච සණ්ඨිතභාවස්ස ච අභාවා චලිතං අසණ්ඨිතං. කිං වො සොකගණාභිකීරරෙති කිංකාරණා තුම්හෙ සොකරාසී අභිකිරන්ති අජ්ඣොත්ථරන්ති.

ධුත්තා ච සොණ්ඩා අකතාති ඉත්ථිධුත්තා සුරාධුත්තා අක්ඛධුත්තා ච සුරාසොණ්ඩාදයො සොණ්ඩා ච අකතබුද්ධිනො අසික්ඛිතකා ච. බාලාති බාල්යෙන සමන්නාගතා අවිද්දසුනො. සූරා අයොගිනොති අයොනිසොමනසිකාරෙන සූරා, යොගෙසු අයුත්තතාය අයොගිනො. “අයොධිනො”තිපි පාඨො, කිලෙසමාරෙන සද්ධිං යුජ්ඣිතුං අසමත්ථාති අත්ථො. ධීරං මඤ්ඤන්ති බාලොති, යෙ ධම්මස්ස අකොවිදාති යෙ එවරූපා ධුත්තාදයො අට්ඨවිධස්ස ලොකධම්මස්ස අකොවිදා, තෙ අප්පමත්තකෙපි දුක්ඛධම්මෙ උප්පන්නෙ අත්තනා කන්දමානා රොදමානා අට්ඨ ලොකධම්මෙ කථතො ජානිත්වා ඤාතිමරණාදීසු අකන්දන්තං අරොදන්තං මාදිසං ධීරං පණ්ඩිතං “බාලො අයං න රොදතී”ති මඤ්ඤන්තීති.

එවං බොධිසත්තො තෙසං ධම්මං දෙසෙත්වා සබ්බෙපි තෙ නිස්සොකෙ අකාසි.

සත්ථා ඉමං ධම්මදෙසනං ආහරිත්වා සච්චානි පකාසෙත්වා ජාතකං සමොධානෙසි, සච්චපරියොසානෙ කුටුම්බිකො සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහි. තදා මහාජනස්ස ධම්මං දෙසෙත්වා නිස්සොකභාවකරපණ්ඩිතො පන අහමෙව අහොසින්ති.