2. පුචිමන්දවග්ගො
1. පුචිමන්දජාතකවණ්ණනා (311)
උට්ඨෙහි චොරාති ඉදං සත්ථා වෙළුවනෙ විහරන්තො ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං ආරබ්භ කථෙසි. ථෙරෙ කිර රාජගහං උපනිස්සාය අරඤ්ඤකුටිකාය විහරන්තෙ එකො චොරො නගරද්වාරගාමෙ එකස්මිං ගෙහෙ සන්ධිං ඡින්දිත්වා හත්ථසාරං ආදාය පලායිත්වා ථෙරස්ස කුටිපරිවෙණං පවිසිත්වා “ඉධ මය්හං ආරක්ඛො භවිස්සතී”ති ථෙරස්ස පණ්ණසාලාය පමුඛෙ නිපජ්ජි. ථෙරො තස්ස පමුඛෙ සයිතභාවං ඤත්වා තස්මිං ආසඞ්කං කත්වා “චොරසංසග්ගො නාම න වට්ටතී”ති නික්ඛමිත්වා “මා ඉධ සයී”ති නීහරි. සො චොරො තතො නික්ඛමිත්වා පදං මොහෙත්වා පලායි. මනුස්සා උක්කං ආදාය චොරස්ස පදානුසාරෙන තත්ථ ආගන්ත්වා තස්ස ආගතට්ඨානඨිතට්ඨානනිසින්නට්ඨානසයිතට්ඨානාදීනි දිස්වා “චොරො ඉතො ආගතො, ඉධ ඨිතො, ඉධ නිසින්නො, ඉමිනා ඨානෙන අපගතො, න දිට්ඨො නො”ති ඉතො චිතො ච පක්ඛන්දිත්වා අදිස්වාව පටිගතා. පුනදිවසෙ ථෙරො පුබ්බණ්හසමයං රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො වෙළුවනං ගන්ත්වා තං පවත්තිං සත්ථු ආරොචෙසි. සත්ථා “න ඛො, මොග්ගල්ලාන, ත්වඤ්ඤෙව ආසඞ්කිතබ්බයුත්තකං ආසඞ්කි, පොරාණකපණ්ඩිතාපි ආසඞ්කිංසූ”ති වත්වා ථෙරෙන යාචිතො අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො නගරස්ස සුසානවනෙ නිම්බරුක්ඛදෙවතා හුත්වා නිබ්බත්ති. අථෙකදිවසං නගරද්වාරගාමෙ කතකම්මචොරො තං සුසානවනං පාවිසි. තදා ච පන තත්ථ නිම්බො ච අස්සත්ථො චාති ද්වෙ ජෙට්ඨකරුක්ඛා. චොරො නිම්බරුක්ඛමූලෙ භණ්ඩිකං ඨපෙත්වා නිපජ්ජි. තස්මිං පන කාලෙ චොරෙ ගහෙත්වා නිම්බසූලෙ උත්තාසෙන්ති. අථ සා දෙවතා චින්තෙසි “සචෙ මනුස්සා ආගන්ත්වා ඉමං චොරං ගණ්හිස්සන්ති, ඉමස්සෙව නිම්බරුක්ඛස්ස සාඛං ඡින්දිත්වා සූලං කත්වා එතං උත්තාසෙස්සන්ති, එවං සන්තෙ රුක්ඛො නස්සිස්සති, හන්ද නං ඉතො නීහරිස්සාමී”ති. සා තෙන සද්ධිං සල්ලපන්තී පඨමං ගාථමාහ –
“උට්ඨෙහි චොර කිං සෙසි, කො අත්ථො සුපනෙන තෙ;
මා තං ගහෙසුං රාජානො, ගාමෙ කිබ්බිසකාරක”න්ති.
මා තං ගහෙසුං රාජානො, ගාමෙ කිබ්බිසකාරක”න්ති.
තත්ථ රාජානොති රාජපුරිසෙ සන්ධාය වුත්තං. කිබ්බිසකාරකන්ති දාරුණසාහසිකචොරකම්මකාරකං.
ඉති නං වත්වා “යාව තං රාජපුරිසා න ගණ්හන්ති, තාව අඤ්ඤත්ථ ගච්ඡා”ති භායාපෙත්වා පලාපෙසි. තස්මිං පලාතෙ අස්සත්ථදෙවතා දුතියං ගාථමාහ –
“යං නු චොරං ගහෙස්සන්ති, ගාමෙ කිබ්බිසකාරකං;
කිං තත්ථ පුචිමන්දස්ස, වනෙ ජාතස්ස තිට්ඨතො”ති.
කිං තත්ථ පුචිමන්දස්ස, වනෙ ජාතස්ස තිට්ඨතො”ති.
තත්ථ වනෙ ජාතස්ස තිට්ඨතොති නිම්බො වනෙ ජාතො චෙව ඨිතො ච. දෙවතා පන තත්ථ නිබ්බත්තත්තා රුක්ඛසමුදාචාරෙනෙව සමුදාචරි.
තං සුත්වා නිම්බදෙවතා තතියං ගාථමාහ –
“න ත්වං අස්සත්ථ ජානාසි, මම චොරස්ස චන්තරං;
චොරං ගහෙත්වා රාජානො, ගාමෙ කිබ්බිසකාරකං;
අප්පෙන්ති නිම්බසූලස්මිං, තස්මිං මෙ සඞ්කතෙ මනො”ති.
චොරං ගහෙත්වා රාජානො, ගාමෙ කිබ්බිසකාරකං;
අප්පෙන්ති නිම්බසූලස්මිං, තස්මිං මෙ සඞ්කතෙ මනො”ති.
තත්ථ අස්සත්ථාති පුරිමනයෙනෙව තස්මිං නිබ්බත්තදෙවතං සමුදාචරති. මම චොරස්ස චන්තරන්ති මම ච චොරස්ස ච එකතො අවසනකාරණං. අප්පෙන්ති නිම්බසූලස්මින්ති ඉමස්මිං කාලෙ රාජානො චොරං නිම්බසූලෙ ආවුණන්ති. තස්මිං මෙ සඞ්කතෙ මනොති තස්මිං කාරණෙ මම චිත්තං සඞ්කති. සචෙ හි ඉමං සූලෙ ආවුණිස්සන්ති, විමානං මෙ නස්සිස්සති, අථ සාඛාය ඔලම්බෙස්සන්ති, විමානෙ මෙ කුණපගන්ධො භවිස්සති, තෙනාහං එතං පලාපෙසින්ති අත්ථො.
එවං තාසං දෙවතානං අඤ්ඤමඤ්ඤං සල්ලපන්තානඤ්ඤෙව භණ්ඩසාමිකා උක්කාහත්ථා පදානුසාරෙන ආගන්ත්වා චොරස්ස සයිතට්ඨානං දිස්වා “අම්භො ඉදානෙව චොරො උට්ඨාය පලාතො, න ලද්ධො නො චොරො, සචෙ ලභිස්සාම, ඉමස්සෙව නං නිම්බස්ස සූලෙ වා ආවුණිත්වා සාඛාය වා ඔලම්බෙත්වා ගමිස්සාමා”ති වත්වා ඉතො චිතො ච පක්ඛන්දිත්වා චොරං අදිස්වාව ගතා.