6. සාලූකජාතකවණ්ණනා (286)
මා සාලූකස්ස පිහයීති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො ථුල්ලකුමාරිකාපලොභනං ආරබ්භ කථෙසි. තං චූළනාරදකස්සපජාතකෙ (ජා· 1.13.40 ආදයො) ආවිභවිස්සති. තං පන භික්ඛුං සත්ථා පක්කොසාපෙත්වා “සච්චං කිර ත්වං, භික්ඛු, උක්කණ්ඨිතොසී”ති පුච්ඡි. “එවං, භන්තෙ”ති. “කො තං උක්කණ්ඨාපෙතී”ති? “ථුල්ලකුමාරිකා, භන්තෙ”ති. සත්ථා “එසා තෙ භික්ඛු අනත්ථකාරිකා, පුබ්බෙපි ත්වං එතිස්සා විවාහත්ථාය ආගතපරිසාය උත්තරිභඞ්ගො අහොසී”ති වත්වා භික්ඛූහි යාචිතො අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො මහාලොහිතගොණො නාම අහොසි, කනිට්ඨභාතා පනස්ස චූළලොහිතො නාම. උභොපි ගොණා ගාමකෙ එකස්මිං කුලෙ කම්මං කරොන්ති. තස්ස කුලස්ස එකා වයප්පත්තා කුමාරිකා අත්ථි, තං අඤ්ඤකුලං වාරෙසි. අථ නං කුලං “විවාහකාලෙ උත්තරිභඞ්ගො භවිස්සතී”ති සාලූකං නාම සූකරං යාගුභත්තෙන පටිජග්ගි, සො හෙට්ඨාමඤ්චෙ සයති. අථෙකදිවසං චූළලොහිතො භාතරං ආහ – “භාතික, මයං ඉමස්මිං කුලෙ කම්මං කරොම, අම්හෙ නිස්සාය ඉමං කුලං ජීවති, අථ ච පනිමෙ මනුස්සා අම්හාකං තිණපලාලමත්තං දෙන්ති, ඉමං සූකරං යාගුභත්තෙන පොසෙන්ති, හෙට්ඨාමඤ්චෙ සයාපෙන්ති, කිං නාමෙස එතෙසං කරිස්සතී”ති. මහාලොහිතො “තාත, මා ත්වං එතස්ස යාගුභත්තං පත්ථය, එතිස්සා කුමාරිකාය විවාහදිවසෙ එතං උත්තරිභඞ්ගං කාතුකාමා එතෙ මංසස්ස ථූලභාවකරණත්ථං පොසෙන්ති, කතිපාහච්චයෙන තං පස්සිස්සසි හෙට්ඨාමඤ්චතො නික්ඛාමෙත්වා වධිත්වා ඛණ්ඩාඛණ්ඩිකං ඡින්දිත්වා ආගන්තුකභත්තං කරියමාන”න්ති වත්වා පුරිමා ද්වෙ ගාථා සමුට්ඨාපෙසි –
“මා සාලූකස්ස පිහයි, ආතුරන්නානි භුඤ්ජති;
අප්පොස්සුක්කො භුසං ඛාද, එතං දීඝායුලක්ඛණං.
අප්පොස්සුක්කො භුසං ඛාද, එතං දීඝායුලක්ඛණං.
“ඉදානි සො ඉධාගන්ත්වා, අතිථී යුත්තසෙවකො;
අථ දක්ඛසි සාලූකං, සයන්තං මුසලුත්තර”න්ති.
අථ දක්ඛසි සාලූකං, සයන්තං මුසලුත්තර”න්ති.
තත්ථායං සඞ්ඛෙපත්ථො – තාත, ත්වං මා සාලූකසූකරභාවං පත්ථයි, අයඤ්හි ආතුරන්නානි මරණභොජනානි භුඤ්ජති, යානි භුඤ්ජිත්වා නචිරස්සෙව මරණං පාපුණිස්සති, ත්වං පන අප්පොස්සුක්කො නිරාලයො හුත්වා අත්තනා ලද්ධං ඉමං පලාලමිස්සකං භුසං ඛාද, එතං දීඝායුභාවස්ස ලක්ඛණං සඤ්ජානනනිමිත්තං. ඉදානි කතිපාහස්සෙව සො වෙවාහිකපුරිසො මහතියා පරිසාය යුත්තො යුත්තසෙවකො ඉධ අතිථි හුත්වා ආගතො භවිස්සති, අථෙතං සාලූකං මුසලසදිසෙන උත්තරොට්ඨෙන සමන්නාගතත්තා මුසලුත්තරං මාරිතං සයන්තං දක්ඛසීති.
තතො කතිපාහස්සෙව වෙවාහිකෙසු ආගතෙසු සාලූකං මාරෙත්වා උත්තරිභඞ්ගමකංසු. උභො ගොණා තං තස්ස විපත්තිං දිස්වා “අම්හාකං භුසමෙව වර”න්ති චින්තයිංසු. සත්ථා අභිසම්බුද්ධො හුත්වා තදත්ථජොතිකං තතියං ගාථමාහ –
“විකන්තං සූකරං දිස්වා, සයන්තං මුසලුත්තරං;
ජරග්ගවා විචින්තෙසුං, වරම්හාකං භුසාමිවා”ති.
ජරග්ගවා විචින්තෙසුං, වරම්හාකං භුසාමිවා”ති.
තත්ථ භුසාමිවාති භුසමෙව අම්හාකං වරං උත්තමන්ති අත්ථො.
සත්ථා ඉමං ධම්මදෙසනං ආහරිත්වා සච්චානි පකාසෙත්වා ජාතකං සමොධානෙසි, සච්චපරියොසානෙ සො භික්ඛු සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහි. “තදා කුමාරිකා එතරහි ථුල්ලකුමාරිකා අහොසි, සාලූකො උක්කණ්ඨිතභික්ඛු, චූළලොහිතො ආනන්දො, මහාලොහිතො පන අහමෙව අහොසි”න්ති.
සාලූකජාතකවණ්ණනා ඡට්ඨා.
7. ලාභගරහජාතකවණ්ණනා (287)
නානුම්මත්තොති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකං ආරබ්භ කථෙසි. ථෙරස්ස කිර සද්ධිවිහාරිකො ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා එකමන්තං නිසින්නො “ලාභුප්පත්තිපටිපදං මෙ, භන්තෙ, කථෙථ, කිං කරොන්තො චීවරාදීනං ලාභී හොතී”ති පුච්ඡි. අථස්ස ථෙරො “ආවුසො, චතූහඞ්ගෙහි සමන්නාගතස්ස ලාභසක්කාරො උප්පජ්ජති, අත්තනො අබ්භන්තරෙ හිරොත්තප්පං භින්දිත්වා සාමඤ්ඤං පහාය අනුම්මත්තෙනෙව උම්මත්තෙන විය භවිතබ්බං, පිසුණවාචා වත්තබ්බා, නටසදිසෙන භවිතබ්බං, විකිණ්ණවාචෙන කුතූහලෙන භවිතබ්බ”න්ති ඉමං ලාභුප්පත්තිපටිපදං කථෙසි. සො තං පටිපදං ගරහිත්වා උට්ඨාය පක්කන්තො. ථෙරො සත්ථාරං උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා තං පවත්තිං ආචික්ඛි. සත්ථා “නෙසො, සාරිපුත්ත, භික්ඛු ඉදානෙව ලාභං ගරහති, පුබ්බෙපෙස ගරහියෙවා”ති වත්වා ථෙරෙන යාචිතො අතීතං ආහරි.