7. ලාභගරහජාතකවණ්ණනා (287)
නානුම්මත්තොති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකං ආරබ්භ කථෙසි. ථෙරස්ස කිර සද්ධිවිහාරිකො ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා එකමන්තං නිසින්නො “ලාභුප්පත්තිපටිපදං මෙ, භන්තෙ, කථෙථ, කිං කරොන්තො චීවරාදීනං ලාභී හොතී”ති පුච්ඡි. අථස්ස ථෙරො “ආවුසො, චතූහඞ්ගෙහි සමන්නාගතස්ස ලාභසක්කාරො උප්පජ්ජති, අත්තනො අබ්භන්තරෙ හිරොත්තප්පං භින්දිත්වා සාමඤ්ඤං පහාය අනුම්මත්තෙනෙව උම්මත්තෙන විය භවිතබ්බං, පිසුණවාචා වත්තබ්බා, නටසදිසෙන භවිතබ්බං, විකිණ්ණවාචෙන කුතූහලෙන භවිතබ්බ”න්ති ඉමං ලාභුප්පත්තිපටිපදං කථෙසි. සො තං පටිපදං ගරහිත්වා උට්ඨාය පක්කන්තො. ථෙරො සත්ථාරං උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා තං පවත්තිං ආචික්ඛි. සත්ථා “නෙසො, සාරිපුත්ත, භික්ඛු ඉදානෙව ලාභං ගරහති, පුබ්බෙපෙස ගරහියෙවා”ති වත්වා ථෙරෙන යාචිතො අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො බ්රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො සොළසවස්සිකකාලෙයෙව තිණ්ණං වෙදානං අට්ඨාරසන්නඤ්ච සිප්පානං පරියොසානං පත්වා දිසාපාමොක්ඛො ආචරියො හුත්වා පඤ්ච මාණවකසතානි සිප්පං වාචෙසි. තත්රෙකො මාණවො සීලාචාරසම්පන්නො එකදිවසං ආචරියං උපසඞ්කමිත්වා “කථං ඉමෙසං සත්තානං ලාභො උප්පජ්ජතී”ති ලාභුප්පත්තිපටිපදං පුච්ඡි. ආචරියො “තාත, ඉමෙසං සත්තානං චතූහි කාරණෙහි ලාභො උප්පජ්ජතී”ති වත්වා පඨමං ගාථමාහ –
“නානුම්මත්තො නාපිසුණො, නානටො නාකුතූහලො;
මූළ්හෙසු ලභතෙ ලාභං, එසා තෙ අනුසාසනී”ති.
මූළ්හෙසු ලභතෙ ලාභං, එසා තෙ අනුසාසනී”ති.
තත්ථ නානුම්මත්තොති න අනුම්මත්තො. ඉදං වුත්තං හොති – යථා උම්මත්තකො නාම ඉත්ථිපුරිසදාරිකදාරකෙ දිස්වා තෙසං වත්ථාලඞ්කාරාදීනි විලුම්පති, තතො තතො මච්ඡමංසපූවාදීනි බලක්කාරෙන ගහෙත්වා ඛාදති, එවමෙව යො ගිහිභූතො අජ්ඣත්තබහිද්ධසමුට්ඨානං හිරොත්තප්පං පහාය කුසලාකුසලං අගණෙත්වා නිරයභයං අභායන්තො ලොභාභිභූතො පරියාදිණ්ණචිත්තො කාමෙසු පමත්තො සන්ධිච්ඡෙදාදීනි සාහසිකකම්මානි කරොති, පබ්බජිතොපි හිරොත්තප්පං පහාය කුසලාකුසලං අගණෙත්වා නිරයභයං අභායන්තො සත්ථාරා පඤ්ඤත්තං සික්ඛාපදං මද්දන්තො ලොභෙන අභිභූතො පරියාදිණ්ණචිත්තො චීවරාදිමත්තං නිස්සාය අත්තනො සාමඤ්ඤං විජහිත්වා පමත්තො වෙජ්ජකම්මදූතකම්මාදීනි කරොති, වෙළුදානාදීනි නිස්සාය ජීවිකං කප්පෙති, අයං අනුම්මත්තොපි උම්මත්තසදිසත්තා උම්මත්තො නාම , එවරූපස්ස ඛිප්පං ලාභො උප්පජ්ජති. යො පන එවං අනුම්මත්තො ලජ්ජී කුක්කුච්චකො, එස මූළ්හෙසු අපණ්ඩිතෙසු පුරිසෙසු ලාභං න ලභති, තස්මා ලාභත්ථිකෙන උම්මත්තකෙන විය භවිතබ්බන්ති.
නාපිසුණොති එත්ථාපි යො පිසුණො හොති, “අසුකෙන ඉදං නාම කත”න්ති රාජකුලෙ පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති, සො අඤ්ඤෙසං යසං අච්ඡින්දිත්වා අත්තනො ගණ්හාති. රාජානොපි නං “අයං අම්හෙසු සසස්නෙහො”ති උච්චෙ ඨානෙ ඨපෙන්ති, අමච්චාදයොපිස්ස “අයං නො රාජකුලෙ පරිභින්දෙය්යා”ති භයෙන දාතබ්බං මඤ්ඤන්ති, එවං එතරහි පිසුණස්ස ලාභො උප්පජ්ජති. යො පන අපිසුණො, සො මූළ්හෙසු ලාභං න ලභතීති එවමත්ථො වෙදිතබ්බො.
නානටොති ලාභං උප්පාදෙන්තෙන නටෙන විය භවිතබ්බං. යථා නටො හිරොත්තප්පං පහාය නච්චගීතවාදිතෙහි කීළං කත්වා ධනං සංහරති, එවමෙව ලාභත්ථිකෙන හිරොත්තප්පං භින්දිත්වා ඉත්ථිපුරිසදාරිකදාරකානං සොණ්ඩසහායෙන විය නානප්පකාරං කෙළිං කරොන්තෙන විචරිතබ්බං. යො එවං අනටො, සො මූළ්හෙසු ලාභං න ලභති.