ඡන්නපථපඤ්හො
තතො පට්ඨාය බොධිසත්තස්ස යසො මහා අහොසි. තං සබ්බං උදුම්බරදෙවීයෙව විචාරෙසි. සා තස්ස සොළසවස්සිකකාලෙ චින්තෙසි “මම කනිට්ඨො මහල්ලකො ජාතො, යසොපිස්ස මහා අහොසි, ආවාහමස්ස කාතුං වට්ටතී”ති. සා රඤ්ඤො තමත්ථං ආරොචෙසි. රාජා “සාධු ජානාපෙහි න”න්ති ආහ. සා තං ජානාපෙත්වා තෙන සම්පටිච්ඡිතෙ “තෙන හි, තාත, තෙ කුමාරිකං ආනෙමී”ති ආහ. අථ මහාසත්තො “කදාචි ඉමෙහි ආනීතා මම න රුච්චෙය්ය, සයමෙව තාව උපධාරෙමී”ති චින්තෙත්වා එවමාහ – “දෙවි, කතිපාහං මා කිඤ්චි රඤ්ඤො වදෙථ, අහං එකං කුමාරිකං සයං පරියෙසිත්වා මම චිත්තරුචිතං තුම්හාකං ආචික්ඛිස්සාමී”ති. “එවං කරොහි, තාතා”ති. සො දෙවිං වන්දිත්වා අත්තනො ඝරං ගන්ත්වා සහායකානං සඤ්ඤං දත්වා අඤ්ඤාතකවෙසෙන තුන්නවායඋපකරණානි ගහෙත්වා එකකොව උත්තරද්වාරෙන නික්ඛමිත්වා උත්තරයවමජ්ඣකං පායාසි. තදා පන තත්ථ එකං පොරාණසෙට්ඨිකුලං පරික්ඛීණං අහොසි. තස්ස කුලස්ස ධීතා අමරාදෙවී නාම අභිරූපා දස්සනීයා පාසාදිකා සබ්බලක්ඛණසම්පන්නා පුඤ්ඤවතී. සා තං දිවසං පාතොව යාගුං පචිත්වා ආදාය “පිතු කසනට්ඨානං ගමිස්සාමී”ති නික්ඛමිත්වා තමෙව මග්ගං පටිපජ්ජි. මහාසත්තො තං ආගච්ඡන්තිං දිස්වා “සබ්බලක්ඛණසම්පන්නායං ඉත්ථී, සචෙ අපරිග්ගහා, ඉමාය මෙ පාදපරිචාරිකාය භවිතුං වට්ටතී”ති චින්තෙසි.
සාපි තං දිස්වාව “සචෙ එවරූපස්ස පුරිසස්ස ගෙහෙ භවෙය්යං, සක්කා මයා කුටුම්බං සණ්ඨාපෙතු”න්ති චින්තෙසි.
අථ මහාසත්තො – “ඉමිස්සා සපරිග්ගහාපරිග්ගහභාවං න ජානාමි, හත්ථමුට්ඨියා නං පුච්ඡිස්සාමි, සචෙ එසා පණ්ඩිතා භවිස්සති, ජානිස්සති. නො චෙ, න ජානිස්සති, ඉධෙව නං ඡඩ්ඩෙත්වා ගච්ඡාමී”ති චින්තෙත්වා දූරෙ ඨිතොව හත්ථමුට්ඨිමකාසි. සාපි “අයං මම සසාමිකාසාමිකභාවං පුච්ඡතී”ති ඤත්වා හත්ථං පසාරෙසි. සො අපරිග්ගහභාවං ඤත්වා සමීපං ගන්ත්වා “භද්දෙ, කා නාම ත්ව”න්ති පුච්ඡි. “සාමි, අහං අතීතෙ වා අනාගතෙ වා එතරහි වා යං නත්ථි, තන්නාමිකා”ති. “භද්දෙ, ලොකෙ අමරා නාම නත්ථි, ත්වං අමරා නාම භවිස්සසී”ති. “එවං, සාමී”ති. “භද්දෙ, කස්ස යාගුං හරිස්සසී”ති? “පුබ්බදෙවතාය, සාමී”ති. “භද්දෙ, පුබ්බදෙවතා නාම මාතාපිතරො, තව පිතු යාගුං හරිස්සසි මඤ්ඤෙ”ති. “එවං, සාමී”ති. “භද්දෙ, තව පිතා කිං කරොතී”ති? “සාමි, එකං ද්විධා කරොතී”ති. “එකස්ස ද්විධාකරණං නාම කසනං, තව පිතා කසතී”ති . “එවං, සාමී”ති. “කතරස්මිං පන ඨානෙ තෙ පිතා කසතී”ති? “යත්ථ සකිං ගතා න එන්ති, තස්මිං ඨානෙ, සාමී”ති. “සකිං ගතානං න පච්චාගමනට්ඨානං නාම සුසානං, සුසානසන්තිකෙ කසති, භද්දෙ”ති. “එවං, සාමී”ති. “භද්දෙ, අජ්ජෙව එස්සසී”ති. “සචෙ එස්සති, න එස්සා”මි. “නො චෙ එස්සති, එස්සාමි, සාමී”ති. “භද්දෙ, පිතා තෙ මඤ්ඤෙ නදීපාරෙ කසති, උදකෙ එන්තෙ න එස්සසි, අනෙන්තෙ එස්සසී”ති. “එවං, සාමී”ති. එත්තකං නාම මහාසත්තො ආලාපසල්ලාපං කරොති.
අථ නං අමරාදෙවී “යාගුං පිවිස්සසි, සාමී”ති නිමන්තෙසි. මහාසත්තො “පඨමමෙව පටික්ඛිපනං නාම අවමඞ්ගල”න්ති චින්තෙත්වා “ආම, පිවිස්සාමී”ති ආහ. සා පන යාගුඝටං ඔතාරෙසි. මහාසත්තො චින්තෙසි “සචෙ පාතිං අධොවිත්වා හත්ථධොවනං අදත්වා දස්සති, එත්ථෙව නං පහාය ගමිස්සාමී”ති. සා පන පාතිං ධොවිත්වා පාතියා උදකං ආහරිත්වා හත්ථධොවනං දත්වා තුච්ඡපාතිං හත්ථෙ අට්ඨපෙත්වා භූමියං ඨපෙත්වා ඝටං ආලුළෙත්වා යාගුයා පූරෙසි, තත්ථ පන සිත්ථානි මහන්තානි. අථ නං මහාසත්තො ආහ “කිං, භද්දෙ, අතිබහලා යාගූ”ති. “උදකං න ලද්ධං, සාමී”ති . “කෙදාරෙ උදකං න ලද්ධං භවිස්සති මඤ්ඤෙ”ති. “එවං, සාමී”ති. සා පිතු යාගුං ඨපෙත්වා බොධිසත්තස්ස අදාසි. සො යාගුං පිවිත්වා මුඛං වික්ඛාලෙත්වා “භද්දෙ, තුය්හං මාතු ගෙහං ගමිස්සාමි, මග්ගං මෙ ආචික්ඛා”ති ආහ. සා “සාධූ”ති වත්වා මග්ගං ආචික්ඛන්තී එකකනිපාතෙ ඉමං ගාථමාහ –