අමරාදෙවිපරියෙසනා
සොපි තාය කථිතමග්ගෙනෙව තං ගෙහං ගතො. අථ නං අමරාදෙවියා මාතා දිස්වා ආසනං දත්වා “යාගුං පිවිස්සසි, සාමී”ති ආහ. “අම්ම, කනිට්ඨභගිනියා මෙ අමරාදෙවියා ථොකා යාගු මෙ දින්නා”ති. තං සුත්වා සා “ධීතු මෙ අත්ථාය ආගතො භවිස්සතී”ති අඤ්ඤාසි. මහාසත්තො තෙසං දුග්ගතභාවං ජානන්තොපි “අම්ම, අහං තුන්නවායො, කිඤ්චි සිබ්බිතබ්බයුත්තකං අත්ථී”ති පුච්ඡි. “අත්ථි, සාමි, මූලං පන නත්ථී”ති? “අම්ම මූලෙන කම්මං නත්ථි, ආනෙහි, සිබ්බිස්සාමි න”න්ති. සා ජිණ්ණසාටකානි ආහරිත්වා අදාසි. බොධිසත්තො ආහටාහටං නිට්ඨාපෙසියෙව. පුඤ්ඤවතො හි කිරියා නාම සමිජ්ඣතියෙව. අථ නං ආහ “අම්ම, වීථිභාගෙන ආරොචෙය්යාසී”ති. සා සකලගාමං ආරොචෙසි. මහාසත්තො තුන්නවායකම්මං කත්වා එකාහෙනෙව සහස්සං කහාපණං උප්පාදෙසි. මහල්ලිකාපිස්ස පාතරාසභත්තං පචිත්වා දත්වා “තාත, සායමාසං කිත්තකං පචාමී”ති ආහ. “අම්ම, යත්තකා ඉමස්මිං ගෙහෙ භුඤ්ජන්ති, තෙසං පමාණෙනා”ති. සා අනෙකසූපබ්යඤ්ජනං බහුභත්තං පචි. අමරාදෙවීපි සායං සීසෙන දාරුකලාපං, උච්ඡඞ්ගෙන පණ්ණං ආදාය අරඤ්ඤතො ආගන්ත්වා පුරගෙහද්වාරෙ දාරුකලාපං නික්ඛිපිත්වා පච්ඡිමද්වාරෙන ගෙහං පාවිසි. පිතාපිස්සා සායතරං ආගමාසි. මහාසත්තො නානග්ගරසභොජනං භුඤ්ජි. ඉතරා මාතාපිතරො භොජෙත්වා පච්ඡා සයං භුඤ්ජිත්වා මාතාපිතූනං පාදෙ ධොවිත්වා මහාසත්තස්ස පාදෙ ධොවි.
සො තං පරිග්ගණ්හන්තො කතිපාහං තත්ථෙව වසි. අථ නං වීමංසන්තො එකදිවසං ආහ – “භද්දෙ, අඩ්ඪනාළිකතණ්ඩුලෙ ගහෙත්වා තතො මය්හං යාගුඤ්ච පූවඤ්ච භත්තඤ්ච පචාහී”ති. සා “සාධූ”ති සම්පටිච්ඡිත්වා තණ්ඩුලෙ කොට්ටෙත්වා මූලතණ්ඩුලෙහි භත්තං, මජ්ඣිමතණ්ඩුලෙහි යාගුං, කණකාහි පූවං පචිත්වා තදනුරූපං සූපබ්යඤ්ජනං සම්පාදෙත්වා මහාසත්තස්ස සබ්යඤ්ජනං යාගුං අදාසි. සා යාගු මුඛෙ ඨපිතමත්තාව සත්ත රසහරණිසහස්සානි ඵරිත්වා අට්ඨාසි. සො තස්සා වීමංසනත්ථමෙව “භද්දෙ, යාගුං පචිතුං අජානන්තී කිමත්ථං මම තණ්ඩුලෙ නාසෙසී”ති කුද්ධො විය සහ ඛෙළෙන නිට්ඨුභිත්වා භූමියං පාතෙසි. සා තස්ස අකුජ්ඣිත්වාව “සාමි, සචෙ යාගු න සුන්දරා, පූවං ඛාදා”ති පූවං අදාසි. තම්පි තථෙව අකාසි. “සචෙ, සාමි, පූවං න සුන්දරං, භත්තං භුඤ්ජා”ති භත්තං අදාසි. භත්තම්පි තථෙව කත්වා “භද්දෙ, ත්වං පචිතුං අජානන්තී මම සන්තකං කිමත්ථං නාසෙසී”ති කුද්ධො විය තීණිපි එකතො මද්දිත්වා සීසතො පට්ඨාය සකලසරීරං ලිම්පිත්වා “ගච්ඡ, ද්වාරෙ නිසීදාහී”ති ආහ. සා අකුජ්ඣිත්වාව “සාධු, සාමී”ති ගන්ත්වා තථා අකාසි. සො තස්සා නිහතමානභාවං ඤත්වා “භද්දෙ, එහී”ති ආහ. සා අකුජ්ඣිත්වා එකවචනෙනෙව ආගතා. මහාසත්තො පන ආගච්ඡන්තො කහාපණසහස්සෙන සද්ධිං එකසාටකයුගං තම්බූලපසිබ්බකෙ ඨපෙත්වා ආගතො. අථ සො තං සාටකං නීහරිත්වා තස්සා හත්ථෙ ඨපෙත්වා “භද්දෙ, තව සහායිකාහි සද්ධිං න්හායිත්වා ඉමං සාටකං නිවාසෙත්වා එහී”ති ආහ. සා තථා අකාසි.
පණ්ඩිතො උප්පාදිතධනඤ්ච, ආභතධනඤ්ච සබ්බං තස්සා මාතාපිතූනං දත්වා සමස්සාසෙත්වා සසුරෙ ආපුච්ඡිත්වා තං ආදාය නගරාභිමුඛො අගමාසි. අන්තරාමග්ගෙ තස්සා වීමංසනත්ථාය ඡත්තඤ්ච උපාහනඤ්ච දත්වා එවමාහ – “භද්දෙ, ඉමං ඡත්තං ගහෙත්වා අත්තානං ධාරෙහි, උපාහනං අභිරුහිත්වා යාහී”ති. සා තං ගහෙත්වා තථා අකත්වා අබ්භොකාසෙ සූරියසන්තාපෙ ඡත්තං අධාරෙත්වා වනන්තෙ ධාරෙත්වා ගච්ඡති, ථලට්ඨානෙ උපාහනං පටිමුඤ්චිත්වා උදකට්ඨානං සම්පත්තකාලෙ අභිරුහිත්වා ගච්ඡති. බොධිසත්තො තං කාරණං දිස්වා පුච්ඡි “කිං, භද්දෙ, ථලට්ඨානෙ උපාහනං පටිමුඤ්චිත්වා උදකට්ඨානෙ අභිරුහිත්වා ගච්ඡසි, සූරියසන්තාපෙ ඡත්තං අධාරෙත්වා වනන්තෙ ධාරෙත්වා”ති? සා ආහ – “සාමි, ථලට්ඨානෙ කණ්ටකාදීනි පස්සාමි, උදකට්ඨානෙ මච්ඡකච්ඡපකණ්ටකාදීනි න පස්සාමි, තෙසු පාදෙ පවිට්ඨෙසු දුක්ඛවෙදනා භවෙය්ය, අබ්භොකාසෙ සුක්ඛරුක්ඛකණ්ටකාදීනි නත්ථි, වනන්තරං පවිට්ඨානං පන සුක්ඛරුක්ඛදණ්ඩාදිකෙසු මත්ථකෙ පතිතෙසු දුක්ඛවෙදනා භවෙය්ය, තස්මා තානි පටිඝාතනත්ථාය එවං කරොමී”ති.