ඡඛත්තියකම්මවණ්ණනා
ජාලිකුමාරො මුචලින්දසරතීරෙ ඛන්ධාවාරං නිවාසාපෙත්වා චුද්දස රථසහස්සානි ආගතමග්ගාභිමුඛානෙව ඨපාපෙත්වා තස්මිං තස්මිං පදෙසෙ සීහබ්යග්ඝදීපිආදීසු ආරක්ඛං සංවිදහි. හත්ථිආදීනං සද්දො මහා අහොසි. අථ මහාසත්තො තං සද්දං සුත්වා “කිං නු ඛො මෙ පච්චාමිත්තා මම පිතරං ඝාතෙත්වා මමත්ථාය ආගතා”ති මරණභයභීතො මද්දිං ආදාය පබ්බතං ආරුය්හ සෙනං ඔලොකෙසි. තමත්ථං පකාසෙන්තො සත්ථා ආහ –
“තෙසං සුත්වාන නිග්ඝොසං, භීතො වෙස්සන්තරො අහු;
පබ්බතං අභිරුහිත්වා, භීතො සෙනං උදික්ඛති.
“ඉඞ්ඝ මද්දි නිසාමෙහි, නිග්ඝොසො යාදිසො වනෙ;
ආජානීයා හසියන්ති, ධජග්ගානි ච දිස්සරෙ.
“ඉමෙ නූන අරඤ්ඤස්මිං, මිගසඞ්ඝානි ලුද්දකා;
වාගුරාහි පරික්ඛිප්ප, සොබ්භං පාතෙත්වා තාවදෙ;
වික්කොසමානා තිබ්බාහි, හන්ති නෙසං වරං වරං.
“යථා මයං අදූසකා, අරඤ්ඤෙ අවරුද්ධකා;
අමිත්තහත්ථත්තං ගතා, පස්ස දුබ්බලඝාතක”න්ති.
තත්ථ ඉඞ්ඝාති චොදනත්ථෙ නිපාතො. නිසාමෙහීති සකසෙනා වා පරසෙනා වාති ඔලොකෙහි උපධාරෙහි. “ඉමෙ නූන අරඤ්ඤස්මි”න්තිආදීනං අඩ්ඪතෙය්යගාථානං එවමත්ථසම්බන්ධො වෙදිතබ්බො “මද්දි යථා අරඤ්ඤම්හි මිගසඞ්ඝානි ලුද්දකා වාගුරාහි පරික්ඛිප්ප අථ වා පන සොබ්භං පාතෙත්වා තාවදෙව ‘හනථ, අරෙ, දුට්ඨමිගෙ’ති වික්කොසමානා තිබ්බාහි මිගමාරණසත්තීහි නෙසං මිගානං වරං වරං ථූලං ථූලං හනන්ති, ඉමෙ ච නූන තථෙව අම්හෙ අසබ්භාහි වාචාහි වික්කොසමානා තිබ්බාති සත්තීහි හනිස්සන්ති, මයඤ්ච අදූසකා අරඤ්ඤෙ අවරුද්ධකා රට්ඨා පබ්බාජිතා වනෙ වසාම, එවං සන්තෙපි අමිත්තානං හත්ථත්තං ගතා, පස්ස දුබ්බලඝාතක”න්ති. එවං සො මරණභයෙන පරිදෙවි.
සා තස්ස වචනං සුත්වා සෙනං ඔලොකෙත්වා “සකසෙනාය භවිතබ්බ”න්ති මහාසත්තං අස්සාසෙන්තී ඉමං ගාථමාහ –
“අමිත්තා නප්පසාහෙය්යුං, අග්ගීව උදකණ්ණවෙ;
තදෙව ත්වං විචින්තෙහි, අපි සොත්ථි ඉතො සියා”ති.
තත්ථ අග්ගීව උදකණ්ණවෙති යථා තිණුක්කාදීනං වසෙන උපනීතො අග්ගි අණ්ණවසඞ්ඛාතානි පුථුලගම්භීරානි උදකානි නප්පසහති, තාපෙතුං න සක්කොති , තථා තං අමිත්තා නප්පසහෙය්යුං නාභිභවිස්සන්ති. තදෙවාති යං සක්කෙන තුය්හං වරං දත්වා “මහාරාජ, න චිරස්සෙව තෙ පිතා එහිතී”ති වුත්තං, තදෙව ත්වං විචින්තෙහි, අපි නාම ඉතො බලකායතො අම්හාකං සොත්ථි සියාති මහාසත්තං අස්සාසෙසි.
අථ මහාසත්තො සොකං තනුකං කත්වා තාය සද්ධිං පබ්බතා ඔරුය්හ පණ්ණසාලාද්වාරෙ නිසීදි, ඉතරාපි අත්තනො පණ්ණසාලාද්වාරෙ නිසීදි. තමත්ථං පකාසෙන්තො සත්ථා ආහ –
“තතො වෙස්සන්තරො රාජා, ඔරොහිත්වාන පබ්බතා;
නිසීදි පණ්ණසාලායං, දළ්හං කත්වාන මානස”න්ති.
තත්ථ දළ්හං කත්වාන මානසන්ති මයං පබ්බජිතා නාම, අම්හාකං කො කිං කරිස්සතීති ථිරං හදයං කත්වා නිසීදි.