10. වෙස්සන්තරජාතකවණ්ණනා (547)
දසවරකථාවණ්ණනා
ඵුස්සතී වරවණ්ණාභෙති ඉදං සත්ථා කපිලවත්ථුං උපනිස්සාය නිග්රොධාරාමෙ විහරන්තො පොක්ඛරවස්සං ආරබ්භ කථෙසි. යදා හි සත්ථා පවත්තිතවරධම්මචක්කො අනුක්කමෙන රාජගහං ගන්ත්වා තත්ථ හෙමන්තං වීතිනාමෙත්වා උදායිත්ථෙරෙන මග්ගදෙසකෙන වීසතිසහස්සඛීණාසවපරිවුතො පඨමගමනෙන කපිලවත්ථුං අගමාසි, තදා සක්යරාජානො “මයං අම්හාකං ඤාතිසෙට්ඨං පස්සිස්සාමා”ති සන්නිපතිත්වා භගවතො වසනට්ඨානං වීමංසමානා “නිග්රොධසක්කස්සාරාමො රමණීයො”ති සල්ලක්ඛෙත්වා තත්ථ සබ්බං පටිජග්ගනවිධිං කත්වා ගන්ධපුප්ඵාදිහත්ථා පච්චුග්ගමනං කරොන්තා සබ්බාලඞ්කාරප්පටිමණ්ඩිතෙ දහරදහරෙ නාගරදාරකෙ ච නාගරදාරිකායො ච පඨමං පහිණිංසු, තතො රාජකුමාරෙ ච රාජකුමාරිකායො ච. තෙසං අන්තරා සාමං ගන්ධපුප්ඵචුණ්ණාදීහි සත්ථාරං පූජෙත්වා භගවන්තං ගහෙත්වා නිග්රොධාරාමමෙව අගමිංසු. තත්ථ භගවා වීසතිසහස්සඛීණාසවපරිවුතො පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසීදි. තදා හි සාකියා මානජාතිකා මානත්ථද්ධා. තෙ “අයං සිද්ධත්ථකුමාරො අම්හෙහි දහරතරො, අම්හාකං කනිට්ඨො භාගිනෙය්යො පුත්තො නත්තා”ති චින්තෙත්වා දහරදහරෙ රාජකුමාරෙ ච රාජකුමාරිකායො ච ආහංසු “තුම්හෙ භගවන්තං වන්දථ, මයං තුම්හාකං පිට්ඨිතො නිසීදිස්සාමා”ති.
තෙසු එවං අවන්දිත්වා නිසින්නෙසු භගවා තෙසං අජ්ඣාසයං ඔලොකෙත්වා “න මං ඤාතයො වන්දන්ති, හන්ද ඉදානෙව වන්දාපෙස්සාමී”ති අභිඤ්ඤාපාදකං චතුත්ථජ්ඣානං සමාපජ්ජිත්වා තතො වුට්ඨාය ආකාසං අබ්භුග්ගන්ත්වා තෙසං සීසෙ පාදපංසුං ඔකිරමානො විය කණ්ඩම්බරුක්ඛමූලෙ යමකපාටිහාරියසදිසං පාටිහාරියං අකාසි. රාජා සුද්ධොදනො තං අච්ඡරියං දිස්වා ආහ “භන්තෙ, තුම්හාකං ජාතදිවසෙ කාළදෙවලස්ස වන්දනත්ථං උපනීතානං වො පාදෙ පරිවත්තිත්වා බ්රාහ්මණස්ස මත්ථකෙ ඨිතෙ දිස්වා අහං තුම්හාකං පාදෙ වන්දිං, අයං මෙ පඨමවන්දනා. පුනපි වප්පමඞ්ගලදිවසෙ ජම්බුච්ඡායාය සිරිසයනෙ නිසින්නානං වො ජම්බුච්ඡායාය අපරිවත්තනං දිස්වාපි අහං තුම්හාකං පාදෙ වන්දිං, අයං මෙ දුතියවන්දනා. ඉදානි ඉමං අදිට්ඨපුබ්බං පාටිහාරියං දිස්වාපි තුම්හාකං පාදෙ වන්දාමි, අයං මෙ තතියවන්දනා”ති. රඤ්ඤා පන වන්දිතෙ අවන්දිත්වා ඨාතුං සමත්ථො නාම එකසාකියොපි නාහොසි, සබ්බෙ වන්දිංසුයෙව.
ඉති භගවා ඤාතයො වන්දාපෙත්වා ආකාසතො ඔතරිත්වා පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසීදි. නිසින්නෙ ච භගවති සිඛාපත්තො ඤාතිසමාගමො අහොසි, සබ්බෙ එකග්ගචිත්තා හුත්වා නිසීදිංසු. තතො මහාමෙඝො උට්ඨහිත්වා පොක්ඛරවස්සං වස්සි, තම්බවණ්ණං උදකං හෙට්ඨා විරවන්තං ගච්ඡති. යෙ තෙමෙතුකාමා, තෙ තෙමෙන්ති. අතෙමෙතුකාමස්ස සරීරෙ එකබින්දුමත්තම්පි න පතති. තං දිස්වා සබ්බෙ අච්ඡරියබ්භුතචිත්තජාතා අහෙසුං. “අහො අච්ඡරියං අහො අබ්භුතං අහො බුද්ධානං මහානුභාවතා, යෙසං ඤාතිසමාගමෙ එවරූපං පොක්ඛරවස්සං වස්සී”ති භික්ඛූ කථං සමුට්ඨාපෙසුං. තං සුත්වා සත්ථා “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව, පුබ්බෙපි මම ඤාතිසමාගමෙ මහාමෙඝො පොක්ඛරවස්සං වස්සියෙවා”ති වත්වා තෙහි යාචිතො අතීතං ආහරි.
අතීතෙ සිවිරට්ඨෙ ජෙතුත්තරනගරෙ සිවිමහාරාජා නාම රජ්ජං කාරෙන්තො සඤ්ජයං නාම පුත්තං පටිලභි. සො තස්ස වයප්පත්තස්ස මද්දරාජධීතරං ඵුස්සතිං නාම රාජකඤ්ඤං ආනෙත්වා රජ්ජං නිය්යාදෙත්වා ඵුස්සතිං අග්ගමහෙසිං අකාසි. තස්සා අයං පුබ්බයොගො – ඉතො එකනවුතිකප්පෙ විපස්සී නාම සත්ථා ලොකෙ උදපාදි. තස්මිං බන්ධුමතිනගරං නිස්සාය ඛෙමෙ මිගදායෙ විහරන්තෙ එකො රාජා රඤ්ඤො බන්ධුමස්ස අනග්ඝෙන චන්දනසාරෙන සද්ධිං සතසහස්සග්ඝනිකං සුවණ්ණමාලං පෙසෙසි. රඤ්ඤො පන ද්වෙ ධීතරො අහෙසුං. සො තං පණ්ණාකාරං තාසං දාතුකාමො හුත්වා චන්දනසාරං ජෙට්ඨිකාය අදාසි, සුවණ්ණමාලං කනිට්ඨාය අදාසි. තා උභොපි “න මයං ඉමං අත්තනො සරීරෙ පිළන්ධිස්සාම, සත්ථාරමෙව පූජෙස්සාමා”ති චින්තෙත්වා රාජානං ආහංසු “තාත, චන්දනසාරෙන ච සුවණ්ණමාලාය ච දසබලං පූජෙස්සාමා”ති. තං සුත්වා රාජා “සාධූ”ති සම්පටිච්ඡි. ජෙට්ඨිකා සුඛුමචන්දනචුණ්ණං කාරෙත්වා සුවණ්ණසමුග්ගං පූරෙත්වා ගණ්හාපෙසි. කනිට්ඨභගිනී පන සුවණ්ණමාලං උරච්ඡදමාලං කාරාපෙත්වා සුවණ්ණසමුග්ගෙන ගණ්හාපෙසි. තා උභොපි මිගදායවිහාරං ගන්ත්වා ජෙට්ඨිකා චන්දනචුණ්ණෙන දසබලස්ස සුවණ්ණවණ්ණං සරීරං පූජෙත්වා සෙසචුණ්ණානි ගන්ධකුටියං විකිරිත්වා “භන්තෙ, අනාගතෙ තුම්හාදිසස්ස බුද්ධස්ස මාතා භවෙය්ය”න්ති පත්ථනං අකාසි. කනිට්ඨභගිනීපි තථාගතස්ස සුවණ්ණවණං සරීරං සුවණ්ණමාලාය කතෙන උරච්ඡදෙන පූජෙත්වා “භන්තෙ, යාව අරහත්තප්පත්ති, තාව ඉදං පසාධනං මම සරීරා මා විගතං හොතූ”ති පත්ථනං අකාසි. සත්ථාපි තාසං අනුමොදනං අකාසි.