9. තච්ඡසූකරජාතකවණ්ණනා (492)
යදෙසමානා විචරිම්හාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො ද්වෙ මහල්ලකත්ථෙරෙ ආරබ්භ කථෙසි. මහාකොසලො කිර රඤ්ඤො බිම්බිසාරස්ස ධීතරං දෙන්තො ධීතු න්හානීයමූලත්ථාය කාසිගාමං අදාසි. පසෙනදි රාජා අජාතසත්තුනා පිතරි මාරිතෙ තං ගාමං අච්ඡින්දි. තෙසු තස්සත්ථාය යුජ්ඣන්තෙසු පඨමං අජාතසත්තුස්ස ජයො අහොසි. කොසලරාජා පරාජයප්පත්තො අමච්චෙ පුච්ඡි “කෙන නු ඛො උපායෙන අජාතසත්තුං ගණ්හෙය්යාමා”ති. මහාරාජ, භික්ඛූ නාම මන්තකුසලා හොන්ති, චරපුරිසෙ පෙසෙත්වා විහාරෙ භික්ඛූනං කථං පරිග්ගණ්හිතුං වට්ටතීති. රාජා “සාධූ”ති පටිස්සුණිත්වා “එථ, තුම්හෙ විහාරං ගන්ත්වා පටිච්ඡන්නා හුත්වා භදන්තානං කථං පරිග්ගණ්හථා”ති චරපුරිසෙ පයොජෙසි. ජෙතවනෙපි බහූ රාජපුරිසා පබ්බජිතා හොන්ති. තෙසු ද්වෙ මහල්ලකත්ථෙරා විහාරපච්චන්තෙ පණ්ණසාලායං වසන්ති, එකො ධනුග්ගහතිස්සත්ථෙරො නාම, එකො මන්තිදත්තත්ථෙරො නාම. තෙ සබ්බරත්තිං සුපිත්වා පච්චූසකාලෙ පබුජ්ඣිංසු.
තෙසු ධනුග්ගහතිස්සත්ථෙරො අග්ගිං ජාලෙත්වා ආහ “භන්තෙ, මන්තිදත්තත්ථෙරා”ති. “කිං භන්තෙ”ති. “නිද්දායථ තුම්හෙ”ති. “න නිද්දායාමි, කිං කාතබ්බ”න්ති? “භන්තෙ, ලාලකො වතායං කොසලරාජා චාටිමත්තභොජනමෙව භුඤ්ජිතුං ජානාතී”ති. “අථ කිං භන්තෙ”ති. “අත්තනො කුච්ඡිම්හි පාණකමත්තෙන අජාතසත්තුනා පරාජිතො රාජා”ති. “කින්ති පන භන්තෙ කාතුං වට්ටතී”ති? “භන්තෙ, මන්තිදත්තත්ථෙර යුද්ධං නාම සකටබ්යූහචක්කබ්යූහපදුමබ්යූහවසෙන තිවිධං. තෙසු භාගිනෙය්යං අජාතසත්තුං ගණ්හන්තෙන සකටබ්යූහං කත්වා ගණ්හිතුං වට්ටති, අසුකස්මිං නාම පබ්බතකණ්ණෙ ද්වීසු පස්සෙසු සූරපුරිසෙ ඨපෙත්වා පුරතො බලං දස්සෙත්වා අන්තො පවිට්ඨභාවං ඤත්වා නදිත්වා වග්ගිත්වා කුමිනෙ පවිට්ඨමච්ඡං විය අන්තොමුට්ඨියං කත්වාව නං ගහෙතුං සක්කා”ති.
පයොජිතපුරිසා තං කථං සුත්වා රඤ්ඤො ආරොචෙසුං. රාජා මහතියා සෙනාය ගන්ත්වා තථා කත්වා අජාතසත්තුං ගහෙත්වා සඞ්ඛලිකබන්ධනෙන බන්ධිත්වා කතිපාහං නිම්මදං කත්වා “පුන එවරූපං මා කරී”ති අස්සාසෙත්වා මොචෙත්වා ධීතරං වජිරකුමාරිං නාම තස්ස දත්වා මහන්තෙන පරිවාරෙන විස්සජ්ජෙසි. “කොසලරඤ්ඤා ධනුග්ගහතිස්සත්ථෙරස්ස සංවිධානෙන අජාතසත්තු ගහිතො”ති භික්ඛූනං අන්තරෙ කථා සමුට්ඨහි, ධම්මසභායම්පි තමෙව කථං සමුට්ඨාපෙසුං. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව, පුබ්බෙපි ධනුග්ගහතිස්සො යුද්ධසංවිධානෙ ඡෙකොයෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසිනගරස්ස ද්වාරගාමවාසී එකො වඩ්ඪකී දාරුඅත්ථාය අරඤ්ඤං ගන්ත්වා ආවාටෙ පතිතං එකං සූකරපොතකං දිස්වා ආනෙත්වා “තච්ඡසූකරො”තිස්ස නාමං කත්වා පොසෙසි. සො තස්ස උපකාරකො අහොසි. තුණ්ඩෙන රුක්ඛෙ පරිවත්තෙත්වා දෙති, දාඨාය වෙඨෙත්වා කාළසුත්තං කඩ්ඪති, මුඛෙන ඩංසිත්වා වාසිනිඛාදනමුග්ගරෙ ආහරති. සො වුඩ්ඪිප්පත්තො මහාබලො මහාසරීරො අහොසි. අථ වඩ්ඪකී තස්මිං පුත්තපෙමං පච්චුපට්ඨාපෙත්වා “ඉමං ඉධ වසන්තං කොචිදෙව හිංසෙය්යා”ති අරඤ්ඤෙ විස්සජ්ජෙසි. සො චින්තෙසි “අහං ඉමස්මිං අරඤ්ඤෙ එකකොව වසිතුං න සක්ඛිස්සාමි, ඤාතකෙ පරියෙසිත්වා තෙහි පරිවුතො වසිස්සාමී”ති. සො වනඝටාය සූකරෙ පරියෙසන්තො බහූ සූකරෙ දිස්වා තුස්සිත්වා තිස්සො ගාථා අභාසි –