සම්පන්නං සාලිකෙදාරන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො මාතුපොසකභික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි. පච්චුප්පන්නවත්ථු සාමජාතකෙ (ජා· 2.22.296 ආදයො) ආවි භවිස්සති. සත්ථා පන තං භික්ඛුං පක්කොසාපෙත්වා “සච්චං කිර ත්වං භික්ඛු ගිහී පොසෙසී”ති පුච්ඡිත්වා “සච්චං, භන්තෙ”ති වුත්තෙ “කිං තෙ හොන්තී”ති වත්වා “මාතාපිතරො මෙ, භන්තෙ”ති වුත්තෙ “සාධු භික්ඛු, පොරාණකපණ්ඩිතා තිරච්ඡානා හුත්වා සුවයොනියං නිබ්බත්තිත්වාපි ජිණ්ණෙ මාතාපිතරො කුලාවකෙ නිපජ්ජාපෙත්වා මුඛතුණ්ඩකෙන ගොචරං ආහරිත්වා පොසෙසු”න්ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ රාජගහෙ මගධරාජා නාම රජ්ජං කාරෙසි. තදා නගරතො පුබ්බුත්තරදිසාය සාලිද්දියො නාම බ්රාහ්මණගාමො අහොසි. තස්ස පුබ්බුත්තරදිසාය මගධඛෙත්තං අත්ථි, තත්ථ කොසියගොත්තො නාම සාලිද්දියවාසී බ්රාහ්මණො සහස්සකරීසමත්තං ඛෙත්තං ගහෙත්වා සාලිං වපාපෙසි. උට්ඨිතෙ ච පන සස්සෙ වතිං ථිරං කාරෙත්වා කස්සචි පණ්ණාසකරීසමත්තං, කස්සචි සට්ඨිකරීසමත්තන්ති එවං පඤ්චසතකරීසමත්තං ඛෙත්තං අත්තනො පුරිසානංයෙව ආරක්ඛණත්ථාය දත්වා සෙසං පඤ්චසතකරීසමත්තං ඛෙත්තං භතිං කත්වා එකස්ස භතකස්ස අදාසි. සො තත්ථ කුටිං කත්වා රත්තින්දිවං වසති. ඛෙත්තස්ස පන පුබ්බුත්තරදිසාභාගෙ එකස්මිං සානුපබ්බතෙ මහන්තං සිම්බලිවනං අත්ථි, තත්ථ අනෙකානි සුවසතානි වසන්ති. තදා බොධිසත්තො තස්මිං සුවසඞ්ඝෙ සුවරඤ්ඤො පුත්තො හුත්වා නිබ්බත්ති. සො වයප්පත්තො අභිරූපො ථාමසම්පන්නො සකටනාභිපමාණසරීරො අහොසි. අථස්ස පිතා මහල්ලකකාලෙ “අහං ඉදානි දූරං ගන්තුං න සක්කොමි, ත්වං ඉමං ගණං පරිහරා”ති ගණං නිය්යාදෙසි. සො පුනදිවසතො පට්ඨාය මාතාපිතූනං ගොචරත්ථාය ගන්තුං නාදාසි, සුවගණං පරිහරන්තො හිමවන්තං ගන්ත්වා සයංජාතසාලිවනෙ යාවදත්ථං සාලිං ඛාදිත්වා ආගමනකාලෙ මාතාපිතූනං පහොනකං ගොචරං ආහරිත්වා මාතාපිතරො පොසෙසි.

අථස්ස එකදිවසං සුවා ආරොචෙසුං “පුබ්බෙ ඉමස්මිං කාලෙ මගධඛෙත්තෙ සාලි පච්චති, ඉදානි කිං නු ඛො ජාත”න්ති? “තෙන හි ජානාථා”ති ද්වෙ සුවෙ පහිණිංසු. තෙ ගන්ත්වා මගධඛෙත්තෙ ඔතරන්තා තස්ස භතියා රක්ඛණපුරිසස්ස ඛෙත්තෙ ඔතරිත්වා සාලිං ඛාදිත්වා එකං සාලිසීසං ආදාය සිම්බලිවනං ගන්ත්වා සාලිසීසං මහාසත්තස්ස පාදමූලෙ ඨපෙත්වා “තත්ථ එවරූපො සාලී”ති වදිංසු. සො පුනදිවසෙ සුවගණපරිවුතො තත්ථ ගන්ත්වා තස්මිං භතකස්ස ඛෙත්තෙ ඔතරි. සො පන පුරිසො සුවෙ සාලිං ඛාදන්තෙ දිස්වා ඉතො චිතො ච ධාවිත්වා වාරෙන්තොපි වාරෙතුං න සක්කොති. සෙසා සුවා යාවදත්ථං සාලිං ඛාදිත්වා තුච්ඡමුඛාව ගච්ඡන්ති. සුවරාජා පන බහූනි සාලිසීසානි එකතො කත්වා තෙහි පරිවුතො හුත්වා ආහරිත්වා මාතාපිතූනං දෙති. සුවා පුනදිවසතො පට්ඨාය තත්ථෙව සාලිං ඛාදිංසු. අථ සො පුරිසො “සචෙ ඉමෙ අඤ්ඤං කතිපාහං එවං ඛාදිස්සන්ති, කිඤ්චි න භවිස්සති, බ්රාහ්මණො සාලිං අග්ඝාපෙත්වා මය්හං ඉණං කරිස්සති, ගන්ත්වා තස්ස ආරොචෙස්සාමී”ති සාලිමුට්ඨිනා සද්ධිං තථාරූපං පණ්ණාකාරං ගහෙත්වා සාලිද්දියගාමං ගන්ත්වා බ්රාහ්මණං පස්සිත්වා වන්දිත්වා පණ්ණාකාරං දත්වා එකමන්තං ඨිතො “කිං, භො පුරිස, සම්පන්නං සාලිඛෙත්ත”න්ති පුට්ඨො “ආම, බ්රාහ්මණ, සම්පන්න”න්ති වත්වා ද්වෙ ගාථා අභාසි –

තත්ථ සම්පන්නන්ති පරිපුණ්ණං අවෙකල්ලං. සාලිකෙදාරන්ති සාලිඛෙත්තං. සබ්බසුන්දරොති සබ්බෙහි කොට්ඨාසෙහි සුන්දරො රත්තතුණ්ඩො ජිඤ්ජුකසන්නිභඅක්ඛි රත්තපාදො තීහි රත්තරාජීහි පරික්ඛිත්තගීවො මහාමයූරපමාණො සො යාවදත්ථං සාලිං ඛාදිත්වා අඤ්ඤං තුණ්ඩෙන ගහෙත්වා ගච්ඡතීති.

බ්රාහ්මණො තස්ස කථං සුත්වා සුවරාජෙ සිනෙහං උප්පාදෙත්වා ඛෙත්තපාලං පුච්ඡි “අම්භො පුරිස, පාසං ඔඩ්ඩෙතුං ජානාසී”ති? “ආම, ජානාමී”ති. අථ නං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

තත්ථ ඔඩ්ඩෙන්තූති ඔඩ්ඩයන්තු. වාලපාසානීති අස්සවාලාදිරජ්ජුමයපාසානි. ජීවඤ්ච නන්ති ජීවන්තං එව නං. ආනයෙහීති ආනෙහි.

තං සුත්වා ඛෙත්තපාලො සාලිං අග්ඝාපෙත්වා ඉණස්ස අකතභාවෙන තුට්ඨො ගන්ත්වා අස්සවාලෙ වට්ටෙත්වා “අජ්ජ ඉමස්මිං ඨානෙ ඔතරිස්සතී”ති සුවරඤ්ඤො ඔතරණට්ඨානං සල්ලක්ඛෙත්වා පුනදිවසෙ පාතොව චාටිපමාණං පඤ්ජරං කත්වා පාසඤ්ච ඔඩ්ඩෙත්වා සුවානං ආගමනං ඔලොකෙන්තො කුටියං නිසීදි. සුවරාජාපි සුවගණපරිවුතො ආගන්ත්වා අලොලුප්පචාරතාය හිය්යො ඛාදිතට්ඨානෙ ඔඩ්ඩිතපාසෙ පාදං පවෙසන්තොව ඔතරි. සො අත්තනො බද්ධභාවං ඤත්වා චින්තෙසි “සචාහං ඉදානෙව බද්ධරවං රවිස්සාමි, ඤාතකාමෙ භයතජ්ජිතා ගොචරං අග්ගහෙත්වාව පලායිස්සන්ති, යාව එතෙසං ගොචරග්ගහණං, තාව අධිවාසෙස්සාමී”ති. සො තෙසං සුහිතභාවං ඤත්වා මරණභයතජ්ජිතො හුත්වා තික්ඛත්තුං බද්ධරවං රවි. අථ සබ්බෙ තෙ සුවා පලායිංසු. සුවරාජා “එත්තකෙසු මෙ ඤාතකෙසු නිවත්තිත්වා ඔලොකෙන්තො එකොපි නත්ථි, කිං නු ඛො මයා පාපං කත”න්ති විලපන්තො ගාථමාහ –

ඛෙත්තපාලො සුවරාජස්ස බද්ධරවං සුවානඤ්ච ආකාසෙ පක්ඛන්දනසද්දං සුත්වා “කිං නු ඛො”ති කුටියා ඔරුය්හ පාසාට්ඨානං ගන්ත්වා සුවරාජානං දිස්වා “යස්සෙව මෙ පාසො ඔඩ්ඩිතො, ස්වෙව බද්ධො”ති තුට්ඨමානසො සුවරාජානං පාසතො මොචෙත්වා ද්වෙ පාදෙ එකතො බන්ධිත්වා දළ්හං ආදාය සාලිද්දියගාමං ගන්ත්වා සුවරාජං බ්රාහ්මණස්ස අදාසි. බ්රාහ්මණො බලවසිනෙහෙන මහාසත්තං උභොහි හත්ථෙහි දළ්හං ගහෙත්වා අඞ්කෙ නිසීදාපෙත්වා තෙන සද්ධිං සල්ලපන්තො ද්වෙ ගාථා අභාසි –