අප්පොස්සුක්කො දානි තුවං කපොතාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො උපොසථිකෙ පඤ්චසතෙ උපාසකෙ ආරබ්භ කථෙසි. තදා හි සත්ථා ධම්මසභායං චතුපරිසමජ්ඣෙ අලඞ්කතබුද්ධාසනෙ නිසීදිත්වා මුදුචිත්තෙන පරිසං ඔලොකෙත්වා “අජ්ජ උපාසකානං කථං පටිච්ච දෙසනා සමුට්ඨහිස්සතී”ති ඤත්වා උපාසකෙ ආමන්තෙත්වා “උපොසථිකත්ථ උපාසකා”ති පුච්ඡිත්වා “ආම , භන්තෙ”ති වුත්තෙ “සාධු වො කතං, උපොසථො නාමෙස පොරාණකපණ්ඩිතානං වංසො, පොරාණකපණ්ඩිතා හි රාගාදිකිලෙසනිග්ගහත්ථං උපොසථවාසං වසිංසූ”ති වත්වා තෙහි යාචිතො අතීතං ආහරි.

අතීතෙ මගධරට්ඨාදීනං තිණ්ණං රට්ඨානං අන්තරෙ අටවී අහොසි. බොධිසත්තො මගධරට්ඨෙ බ්රාහ්මණමහාසාලකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො කාමෙ පහාය නික්ඛමිත්වා තං අටවිං පවිසිත්වා අස්සමං කත්වා ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා වාසං කප්පෙසි. තස්ස පන අස්සමස්ස අවිදූරෙ එකස්මිං වෙළුගහනෙ අත්තනො භරියාය සද්ධිං කපොතසකුණො වසති, එකස්මිං වම්මිකෙ අහි, එකස්මිං වනගුම්බෙ සිඞ්ගාලො, එකස්මිං වනගුම්බෙ අච්ඡො. තෙ චත්තාරොපි කාලෙන කාලං ඉසිං උපසඞ්කමිත්වා ධම්මං සුණන්ති.

අථෙකදිවසං කපොතො භරියාය සද්ධිං කුලාවකා නික්ඛමිත්වා ගොචරාය පක්කාමි. තස්ස පච්ඡතො ගච්ඡන්තිං කපොතිං එකො සෙනො ගහෙත්වා පලායි. තස්සා විරවසද්දං සුත්වා කපොතො නිවත්තිත්වා ඔලොකෙන්තො තං තෙන හරියමානං පස්සි. සෙනොපි නං විරවන්තිංයෙව මාරෙත්වා ඛාදි. කපොතො තාය වියොගෙන රාගපරිළාහෙන පරිඩය්හමානො චින්තෙසි “අයං රාගො මං අතිවිය කිලමෙති, න ඉදානි ඉමං අනිග්ගහෙත්වා ගොචරාය පක්කමිස්සාමී”ති. සො ගොචරපථං පච්ඡින්දිත්වා තාපසස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා රාගනිග්ගහාය උපොසථං සමාදියිත්වා එකමන්තං නිපජ්ජි.

සප්පොපි “ගොචරං පරියෙසිස්සාමී”ති වසනට්ඨානා නික්ඛමිත්වා පච්චන්තගාමෙ ගාවීනං විචරණට්ඨානෙ ගොචරං පරියෙසති. තදා ගාමභොජකස්ස සබ්බසෙතො මඞ්ගලඋසභො ගොචරං ගහෙත්වා එකස්මිං වම්මිකපාදෙ ජණ්ණුනා පතිට්ඨාය සිඞ්ගෙහි මත්තිකං ගණ්හන්තො කීළති, සප්පො ගාවීනං පදසද්දෙන භීතො තං වම්මිකං පවිසිතුං පක්කන්තො. අථ නං උසභො පාදෙන අක්කමි. සො තං කුජ්ඣිත්වා ඩංසි, උසභො තත්ථෙව ජීවිතක්ඛයං පත්තො. ගාමවාසිනො “උසභො කිර මතො”ති සුත්වා සබ්බෙ එකතො ආගන්ත්වා රොදිත්වා කන්දිත්වා තං ගන්ධමාලාදීහි පූජෙත්වා ආවාටෙ නිඛණිත්වා පක්කමිංසු. සප්පො තෙසං ගතකාලෙ නික්ඛමිත්වා “අහං කොධං නිස්සාය ඉමං ජීවිතා වොරොපෙත්වා මහාජනස්ස හදයෙ සොකං පවෙසෙසිං, න දානි ඉමං කොධං අනිග්ගහෙත්වා ගොචරාය පක්කමිස්සාමී”ති චින්තෙත්වා නිවත්තිත්වා තං අස්සමං ගන්ත්වා කොධනිග්ගහාය උපොසථං සමාදියිත්වා එකමන්තං නිපජ්ජි.

සිඞ්ගාලොපි ගොචරං පරියෙසන්තො එකං මතහත්ථිං දිස්වා “මහා මෙ ගොචරො ලද්ධො”ති තුට්ඨො ගන්ත්වා සොණ්ඩායං ඩංසි, ථම්භෙ දට්ඨකාලො විය අහොසි. තත්ථ අස්සාදං අලභිත්වා දන්තෙ ඩංසි, පාසාණෙ දට්ඨකාලො විය අහොසි. කුච්ඡියං ඩංසි, කුසුලෙ දට්ඨකාලො විය අහොසි. නඞ්ගුට්ඨෙ ඩංසි, අයසලාකෙ දට්ඨකාලො විය අහොසි. වච්චමග්ගෙ ඩංසි, ඝතපූවෙ දට්ඨකාලො විය අහොසි. සො ලොභවසෙන ඛාදන්තො අන්තොකුච්ඡියං පාවිසි, තත්ථ ඡාතකාලෙ මංසං ඛාදති, පිපාසිතකාලෙ ලොහිතං පිවති, නිපජ්ජනකාලෙ අන්තානි ච පප්ඵාසඤ්ච අවත්ථරිත්වා නිපජ්ජි. සො “ඉධෙව මෙ අන්නපානඤ්ච සයනඤ්ච නිප්ඵන්නං, අඤ්ඤත්ථ කිං කරිස්සාමී”ති චින්තෙත්වා තත්ථෙව අභිරතො බහි අනික්ඛමිත්වා අන්තොකුච්ඡියංයෙව වසි. අපරභාගෙ වාතාතපෙන හත්ථිකුණපෙ සුක්ඛන්තෙ කරීසමග්ගො පිහිතො, සිඞ්ගාලො අන්තොකුච්ඡියං නිපජ්ජමානො අප්පමංසලොහිතො පණ්ඩුසරීරො හුත්වා නික්ඛමනමග්ගං න පස්සි. අථෙකදිවසං අකාලමෙඝො වස්සි, කරීසමග්ගො තෙමියමානො මුදු හුත්වා විවරං දස්සෙසි. සිඞ්ගාලො ඡිද්දං දිස්වා “අතිචිරම්හි කිලන්තො, ඉමිනා ඡිද්දෙන පලායිස්සාමී”ති කරීසමග්ගං සීසෙන පහරි. තස්ස සම්බාධට්ඨානෙන වෙගෙන නික්ඛන්තස්ස සින්නසරීරස්ස සබ්බානි ලොමානි කරීසමග්ගෙ ලග්ගානි, තාලකන්දො විය නිල්ලොමසරීරො හුත්වා නික්ඛමි. සො “ලොභං නිස්සාය මයා ඉදං දුක්ඛං අනුභූතං, න දානි ඉමං අනිග්ගහෙත්වා ගොචරං ගණ්හිස්සාමී”ති චින්තෙත්වා තං අස්සමං ගන්ත්වා ලොභනිග්ගහත්ථාය උපොසථං සමාදියිත්වා එකමන්තං නිපජ්ජි.