මහෙසී සුරුචිනො භරියාති ඉදං සත්ථා සාවත්ථිං උපනිස්සාය මිගාරමාතුපාසාදෙ විහරන්තො විසාඛාය මහාඋපාසිකාය ලද්ධෙ අට්ඨ වරෙ ආරබ්භ කථෙසි. සා හි එකදිවසං ජෙතවනෙ ධම්මකථං සුත්වා භගවන්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන ස්වාතනාය නිමන්තෙත්වා පක්කාමි. තස්සා පන රත්තියා අච්චයෙන චාතුද්දීපිකො මහාමෙඝො පාවස්සි . භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙත්වා “යථා, භික්ඛවෙ, ජෙතවනෙ වස්සති, එවං චතූසු දීපෙසු වස්සති, ඔවස්සාපෙථ, භික්ඛවෙ, කායං, අයං පච්ඡිමකො චාතුද්දීපිකො මහාමෙඝො”ති වත්වා ඔවස්සාපිතකායෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං ඉද්ධිබලෙන ජෙතවනෙ අන්තරහිතො විසාඛාය කොට්ඨකෙ පාතුරහොසි. උපාසිකා “අච්ඡරියං වත භො, අබ්භුතං වත භො, තථාගතස්ස මහිද්ධිකතා මහානුභාවතා, යත්ර හි නාම ජාණුකමත්තෙසුපි ඔඝෙසු වත්තමානෙසු කටිමත්තෙසුපි ඔඝෙසු වත්තමානෙසු න හි නාම එකභික්ඛුස්සපි පාදා වා චීවරානි වා අල්ලානි භවිස්සන්තී”ති හට්ඨා උදග්ගා බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං පරිවිසිත්වා කතභත්තකිච්චං භගවන්තං එතදවොච “අට්ඨාහං, භන්තෙ, භගවන්තං වරානි යාචාමී”ති. “අතික්කන්තවරා ඛො, විසාඛෙ, තථාගතා”ති. “යානි ච, භන්තෙ, කප්පියානි යානි ච අනවජ්ජානී”ති. “වදෙහි විසාඛෙ”ති. “ඉච්ඡාමහං, භන්තෙ, භික්ඛුසඞ්ඝස්ස යාවජීවං වස්සිකසාටිකං දාතුං, ආගන්තුකභත්තං දාතුං, ගමිකභත්තං දාතුං, ගිලානභත්තං දාතුං, ගිලානුපට්ඨාකභත්තං දාතුං, ගිලානභෙසජ්ජං දාතුං, ධුවයාගුං දාතුං, භික්ඛුනිසඞ්ඝස්ස යාවජීවං උදකසාටිකං දාතු”න්ති.

සත්ථා “කං පන ත්වං, විසාඛෙ, අත්ථවසං සම්පස්සමානා තථාගතං අට්ඨ වරානි යාචසී”ති පුච්ඡිත්වා තාය වරානිසංසෙ කථිතෙ “සාධු සාධු, විසාඛෙ, සාධු ඛො ත්වං, විසාඛෙ, ඉමං ආනිසංසං සම්පස්සමානා තථාගතං අට්ඨ වරානි යාචසී”ති වත්වා “අනුජානාමි තෙ, විසාඛෙ, අට්ඨ වරානී”ති අට්ඨ වරෙ දත්වා අනුමොදනං කත්වා පක්කාමි. අථෙකදිවසං සත්ථරි පුබ්බාරාමෙ විහරන්තෙ භික්ඛූ ධම්මසභායං කථං සමුට්ඨාපෙසුං “ආවුසො, විසාඛා මහාඋපාසිකා මාතුගාමත්තභාවෙ ඨත්වාපි දසබලස්ස සන්තිකෙ අට්ඨ වරෙ ලභි, අහො මහාගුණා”ති. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, විසාඛා ඉදානෙව මම සන්තිකා වරෙ ලභති, පුබ්බෙපෙසා ලභියෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ මිථිලායං සුරුචි නාම රාජා රජ්ජං කාරෙන්තො පුත්තං පටිලභිත්වා තස්ස “සුරුචිකුමාරො”ත්වෙව නාමං අකාසි. සො වයප්පත්තො “තක්කසිලායං සිප්පං උග්ගණ්හිස්සාමී”ති ගන්ත්වා නගරද්වාරෙ සාලායං නිසීදි. බාරාණසිරඤ්ඤොපි පුත්තො බ්රහ්මදත්තකුමාරො නාම තථෙව ගන්ත්වා සුරුචිකුමාරස්ස නිසින්නඵලකෙයෙව නිසීදි. තෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං පුච්ඡිත්වා විස්සාසිකා හුත්වා එකතොව ආචරියස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා ආචරියභාගං දත්වා සිප්පං පට්ඨපෙත්වා න චිරස්සෙව නිට්ඨිතසිප්පා ආචරියං ආපුච්ඡිත්වා ථොකං මග්ගං එකතොව ගන්ත්වා ද්වෙධාපථෙ ඨිතා අඤ්ඤමඤ්ඤං ආලිඞ්ගිත්වා මිත්තධම්මානුරක්ඛණත්ථං කතිකං කරිංසු “සචෙ මම පුත්තො ජායති, තව ධීතා, තව පුත්තො, මම ධීතා, තෙසං ආවාහවිවාහං කරිස්සාමා”ති. තෙසු රජ්ජං කාරෙන්තෙසු සුරුචිමහාරාජස්ස පුත්තො ජායි, “සුරුචිකුමාරො”ත්වෙවස්ස නාමං කරිංසු. බ්රහ්මදත්තස්ස ධීතා ජායි, “සුමෙධා”තිස්සා නාමං කරිංසු.

සුරුචිකුමාරො වයප්පත්තො තක්කසිලායං ගන්ත්වා සිප්පං උග්ගණ්හිත්වා ආගච්ඡි. අථ නං පිතා රජ්ජෙ අභිසිඤ්චිතුකාමො හුත්වා “සහායස්ස කිර මෙ බාරාණසිරඤ්ඤො ධීතා අත්ථි, තමෙවස්ස අග්ගමහෙසිං කරිස්සාමී”ති තස්සා අත්ථාය බහුං පණ්ණාකාරං දත්වා අමච්චෙ පෙසෙසි. තෙසං අනාගතකාලෙයෙව බාරාණසිරාජා දෙවිං පුච්ඡි “භද්දෙ, මාතුගාමස්ස නාම කිං අතිරෙකදුක්ඛ”න්ති? “සපත්තිරොසදුක්ඛං දෙවා”ති. “තෙන හි, භද්දෙ, අම්හාකං එකං ධීතරං සුමෙධාදෙවිං තම්හා දුක්ඛා මොචෙත්වා යො එතං එකිකමෙව ගණ්හිස්සති, තස්ස දස්සාමා”ති ආහ. සො තෙහි අමච්චෙහි ආගන්ත්වා තස්සා නාමෙ ගහිතෙ “තාතා, කාමං මයා පුබ්බෙ මය්හං සහායස්ස පටිඤ්ඤා කතා, ඉමං පන මයං ඉත්ථිඝටාය අන්තරෙ න ඛිපිතුකාමා, යො එතං එකිකමෙව ගණ්හාති, තස්ස දාතුකාමම්හා”ති ආහ. තෙ රඤ්ඤො සන්තිකං පහිණිංසු. රාජා පන “අම්හාකං රජ්ජං මහන්තං, සත්තයොජනිකං මිථිලනගරං, තීණි යොජනසතානි රට්ඨපරිච්ඡෙදො, හෙට්ඨිමන්තෙන සොළස ඉත්ථිසහස්සානි ලද්ධුං වට්ටතී”ති වත්වා න රොචෙසි.

සුරුචිකුමාරො පන සුමෙධාය රූපසම්පදං සුත්වා සවනසංසග්ගෙන බජ්ඣිත්වා “අහං තං එකිකමෙව ගණ්හිස්සාමි, න මය්හං ඉත්ථිඝටාය අත්ථො, තමෙව ආනෙන්තූ”ති මාතාපිතූනං පෙසෙසි. තෙ තස්ස මනං අභින්දිත්වා බහුං ධනං පෙසෙත්වා මහන්තෙන පරිවාරෙන තං ආනෙත්වා කුමාරස්ස අග්ගමහෙසිං කත්වා එකතොව අභිසිඤ්චිංසු. සො සුරුචිමහාරාජා නාම හුත්වා ධම්මෙන රජ්ජං කාරෙන්තො තාය සද්ධිං පියසංවාසං වසි. සා පන දස වස්සසහස්සානි තස්ස ගෙහෙ වසන්තී නෙව පුත්තං, න ධීතරං ලභි. අථ නාගරා සන්නිපතිත්වා රාජඞ්ගණෙ උපක්කොසිත්වා “කිමෙත”න්ති වුත්තෙ “රඤ්ඤො දොසො නත්ථි, වංසානුපාලකො පන වො පුත්තො න විජ්ජති, තුම්හාකං එකාව දෙවී, රාජකුලෙ ච නාම හෙට්ඨිමන්තෙන සොළසහි ඉත්ථිසහස්සෙහි භවිතබ්බං, ඉත්ථිඝටං ගණ්හ, දෙව, අද්ධා තාසු පුඤ්ඤවතී පුත්තං ලභිස්සතී”ති වත්වා “තාතා, කිං කථෙථ, ‘අහං අඤ්ඤං න ගණ්හිස්සාමී’ති පටිඤ්ඤං දත්වා මයා එසා ආනීතා, න සක්කා මුසාවාදං කාතුං, න මය්හං ඉත්ථිඝටාය අත්ථො”ති රඤ්ඤා පටික්ඛිත්තා පක්කමිංසු.