යං තෙ පවිකත්ථිතං පුරෙති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අඤ්ඤතරං විකත්ථිතං භික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි. එකො කිර භික්ඛු “ආවුසො, අම්හාකං ජාතිසමා ජාති, ගොත්තසමං ගොත්තං නාම නත්ථි, මයං එවරූපෙ නාම මහාඛත්තියකුලෙ ජාතා, ගොත්තෙන වා ධනෙන වා කුලප්පදෙසෙන වා අම්හෙහි සදිසො නාම නත්ථි, අම්හාකං සුවණ්ණරජතාදීනං අන්තො නත්ථි, දාසකම්මකරාපි නො සාලිමංසොදනං භුඤ්ජන්ති, කාසිකවත්ථං නිවාසෙන්ති, කාසිකවිලෙපනං විලිම්පන්ති. මයං පබ්බජිතභාවෙන එතරහි එවරූපානි ලූඛානි භොජනානි භුඤ්ජාම, ලූඛානි චීවරානි ධාරෙමා”ති ථෙරනවමජ්ඣිමානං භික්ඛූනං අන්තරෙ විකත්ථෙන්තො ජාතිආදිවසෙන වම්භෙන්තො ඛුංසෙන්තො විචරති. අථස්ස එකො භික්ඛු කුලප්පදෙසං පරිග්ගණ්හිත්වා තං විකත්ථනභාවං භික්ඛූනං ආරොචෙසි. භික්ඛූ ධම්මසභායං සන්නිපතිතා “ආවුසො, අසුකො නාම භික්ඛු එවරූපෙ නිය්යානිකසාසනෙ පබ්බජිත්වා විකත්ථෙන්තො වම්භෙන්තො ඛුංසෙන්තො විචරතී”ති එතස්ස අගුණං කථයිංසු. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, සො භික්ඛු ඉදානෙව විකත්ථෙන්තො වම්භෙන්තො ඛුංසෙන්තො විචරති, පුබ්බෙපි විකත්ථෙන්තො වම්භෙන්තො ඛුංසෙන්තො විචරී”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො එකස්මිං නිගමගාමෙ උදිච්චබ්රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො තක්කසිලායං දිසාපාමොක්ඛස්ස ආචරියස්ස සන්තිකෙ තයො වෙදෙ අට්ඨාරස විජ්ජට්ඨානානි උග්ගහෙත්වා සබ්බසිප්පෙසු නිප්ඵත්තිං පත්වා චූළධනුග්ගහපණ්ඩිතො නාම අහොසි. සො තක්කසිලාතො නික්ඛමිත්වා සබ්බසමයසිප්පානි පරියෙසමානො මහිංසකරට්ඨං අගමාසි. ඉමස්මිං පන ජාතකෙ බොධිසත්තො ථොකං රස්සො ඔණතාකාරො අහොසි. සො චින්තෙසි “සචාහං කඤ්චි රාජානං උපසඞ්කමිස්සාමි, සො ‘එවං රස්සසරීරො ත්වං කිං අම්හාකං කම්මං කරිස්සසී’ති වක්ඛති, යංනූනාහං ආරොහපරිණාහසම්පන්නං අභිරූපං එකං පුරිසං ඵලකං කත්වා තස්ස පිට්ඨිච්ඡායාය ජීවිකං කප්පෙය්ය”න්ති. සො තථාරූපං පුරිසං පරියෙසමානො භීමසෙනස්ස නාමෙකස්ස තන්තවායස්ස තන්තවීතට්ඨානං ගන්ත්වා තෙන සද්ධිං පටිසන්ථාරං කත්වා “සම්ම, ත්වං කින්නාමොසී”ති පුච්ඡි. “අහං භීමසෙනො නාමා”ති? “කිං පන ත්වං එවං අභිරූපො උපධිසම්පන්නො හුත්වා ඉමං ලාමකකම්මං කරොසී”ති? “ජීවිතුං අසක්කොන්තො”ති. “සම්ම, මා එතං කම්මං කරි, සකලජම්බුදීපෙ මයා සදිසො ධනුග්ගහො නාම නත්ථි. සචෙ පනාහං කඤ්චි රාජානං පස්සෙය්යං, සො මං ‘එවංරස්සො අයං කිං අම්හාකං කම්මං කරිස්සතී’ති කොපෙය්ය, ත්වං රාජානං දිස්වා ‘අහං ධනුග්ගහො’ති වක්ඛසි. රාජා තෙ පරිබ්බයං දත්වා වුත්තිං නිබද්ධං දස්සති. අහං තෙ උප්පන්නකම්මං කරොන්තො තව පිට්ඨිච්ඡායාය ජීවිස්සාමි. එවං උභොපි සුඛිතා භවිස්සාම. කරොහි මම වචන”න්ති ආහ. සො “සාධූ”ති සම්පටිච්ඡි.

අථ නං ආදාය බාරාණසිං ගන්ත්වා සයං චූළූපට්ඨාකො හුත්වා තං පුරතො කත්වා රාජද්වාරෙ ඨත්වා රඤ්ඤො ආරොචාපෙසි. “ආගච්ඡන්තූ”ති වුත්තෙ උභොපි පවිසිත්වා රාජානං වන්දිත්වා අට්ඨංසු. “කිංකාරණා ආගතත්ථා”ති ච වුත්තෙ භීමසෙනො ආහ – “අහං ධනුග්ගහො, මයා සදිසො සකලජම්බුදීපෙ ධනුග්ගහො නත්ථී”ති. “කිං පන ලභන්තො මං උපට්ඨහිස්සසී”ති? “අඩ්ඪමාසෙ සහස්සං ලභන්තො උපට්ඨහිස්සාමි, දෙවා”ති. “අයං තෙ පුරිසො කිං හොතී”ති? “චූළූපට්ඨාකො, දෙවා”ති. “සාධු උපට්ඨහා”ති. තතො පට්ඨාය භීමසෙනො රාජානං උපට්ඨහති. උප්පන්නකිච්චං පනස්ස බොධිසත්තොව නිත්ථරති.

තෙන ඛො පන සමයෙන කාසිරට්ඨෙ එකස්මිං අරඤ්ඤෙ බහූනං මනුස්සානං සඤ්චරණමග්ගං බ්යග්ඝො ඡඩ්ඩාපෙති, බහූ මනුස්සෙ ගහෙත්වා ගහෙත්වා ඛාදති. තං පවත්තිං රඤ්ඤො ආරොචෙසුං. රාජා භීමසෙනං පක්කොසාපෙත්වා “සක්ඛිස්සසි, තාත, නං බ්යග්ඝං ගණ්හිතු”න්ති ආහ. “දෙව, කිං ධනුග්ගහො නාමාහං , යදි බ්යග්ඝං ගහෙතුං න සක්කොමී”ති. රාජා තස්ස පරිබ්බයං දත්වා උය්යොජෙසි. සො ඝරං ගන්ත්වා බොධිසත්තස්ස කථෙසි. බොධිසත්තො “සාධු, සම්ම, ගච්ඡා”ති ආහ. “ත්වං පන න ගමිස්සසී”ති? “ආම න ගමිස්සාමි, උපායං පන තෙ ආචික්ඛිස්සාමී”ති. “ආචික්ඛ, සම්මා”ති. ත්වං බ්යග්ඝස්ස වසනට්ඨානං සහසා එකකොව මා අගමාසි, ජනපදමනුස්සෙ පන සන්නිපාතෙත්වා එකං වා ද්වෙ වා ධනුසහස්සානි ගාහාපෙත්වා තත්ථ ගන්ත්වා බ්යග්ඝස්ස උට්ඨිතභාවං ඤත්වා පලායිත්වා එකං ගුම්බං පවිසිත්වා උරෙන නිපජ්ජෙය්යාසි, ජානපදාව බ්යග්ඝං පොථෙත්වා ගණ්හිස්සන්ති, තෙහි බ්යග්ඝෙ ගහිතෙ ත්වං දන්තෙහි එකං වල්ලිං ඡින්දිත්වා කොටියං ගහෙත්වා මතබ්යග්ඝස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා “භො, කෙනෙස, බ්යග්ඝො මාරිතො, අහං ඉමං බ්යග්ඝං ගොණං විය වල්ලියා බන්ධිත්වා රඤ්ඤො සන්තිකං නෙස්සාමී’ති වල්ලිඅත්ථාය ගුම්බං පවිට්ඨො, මයා වල්ලියා අනාභතාය එව කෙනෙස මාරිතො”ති කථෙය්යාසි. අථ තෙ ජානපදා භීතතසිතා “සාමි, මා රඤ්ඤො ආචික්ඛී”ති බහුං ධනං දස්සන්ති, බ්යග්ඝො තයා ගහිතො භවිස්සති, රඤ්ඤොපි සන්තිකා බහුං ධනං ලභිස්සසීති. සො “සාධූ”ති සම්පටිච්ඡිත්වා බොධිසත්තෙන කථිතනියාමෙනෙව බ්යග්ඝං ගහෙත්වා අරඤ්ඤං ඛෙමං කත්වා මහාජනපරිවුතො බාරාණසිං ආගන්ත්වා රාජානං දිස්වා “ගහිතො මෙ, දෙව, බ්යග්ඝො, අරඤ්ඤං ඛෙමං කත”න්ති ආහ. රාජා තුට්ඨො බහුං ධනං අදාසි. පුනෙකදිවසං “එකමග්ගං මහිංසො ඡඩ්ඩාපෙතී”ති ආරොචෙසුං, රාජා තථෙව භීමසෙනං පෙසෙසි. සොපි බොධිසත්තෙන දින්නනයෙන බ්යග්ඝං විය තම්පි ගහෙත්වා ආගඤ්ඡි, රාජා පුන බහුං ධනං අදාසි, මහන්තං ඉස්සරියං ජාතං. සො ඉස්සරියමදමත්තො බොධිසත්තං අවමඤ්ඤං කත්වා තස්ස වචනං න ගණ්හාති, “නාහං තං නිස්සාය ජීවාමි, කිං ත්වඤ්ඤෙව පුරිසො”තිආදීනි ඵරුසවචනානි වදති.