අපායිම්හ අනච්චිම්හාති ඉදං සත්ථා කොසම්බිං උපනිස්සාය ඝොසිතාරාමෙ විහරන්තො සාගතත්ථෙරං ආරබ්භ කථෙසි. භගවති හි සාවත්ථියං වස්සං වසිත්වා චාරිකාගමනෙන භද්දවතිකං නාම නිගමං සම්පත්තෙ ගොපාලකා පසුපාලකා කස්සකා පථාවිනො ච සත්ථාරං දිස්වා වන්දිත්වා “මා, භන්තෙ, භගවා අම්බතිත්ථං අගමාසි, අම්බතිත්ථෙ ජටිලස්ස අස්සමෙ අම්බතිත්ථකො නාම නාගො ආසීවිසො ඝොරවිසො, සො භගවන්තං විහෙඨෙය්යා”ති වාරයිංසු. භගවාපි තෙසං කථං අසුණන්තො විය තෙසු යාවතතියං වාරයමානෙසුපි අගමාසියෙව.

තත්ර සුදං භගවා භද්දවතිකාය අවිදූරෙ අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ විහරති. තෙන ඛො පන සමයෙන බුද්ධූපට්ඨාකො සාගතො නාම ථෙරො පොථුජ්ජනිකාය ඉද්ධියා සමන්නාගතො තං අස්සමං උපසඞ්කමිත්වා තස්ස නාගරාජස්ස වසනට්ඨානෙ තිණසන්ථාරකං පඤ්ඤාපෙත්වා පල්ලඞ්කෙන නිසීදි. නාගො මක්ඛං අසහමානො ධූමායි, ථෙරොපි ධූමායි. නාගො පජ්ජලි, ථෙරොපි පජ්ජලි. නාගස්ස තෙජො ථෙරං න බාධති, ථෙරස්ස තෙජො නාගං බාධති. එවං සො ඛණෙන තං නාගරාජානං දමෙත්වා සරණෙසු ච සීලෙසු ච පතිට්ඨාපෙත්වා සත්ථු සන්තිකං අගමාසි.

සත්ථා භද්දවතිකායං යථාභිරන්තං විහරිත්වා කොසම්බිං අගමාසි. සාගතත්ථෙරෙන නාගස්ස දමිතභාවො සකලජනපදං පත්ථරි. කොසම්බිනගරවාසිනො සත්ථු පච්චුග්ගමනං කත්වා සත්ථාරං වන්දිත්වා සාගතත්ථෙරස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා වන්දිත්වා එකමන්තං ඨිතා එවමාහංසු “භන්තෙ, යං තුම්හාකං දුල්ලභං, තං වදෙය්යාථ, තදෙව මයං පටියාදෙස්සාමා”ති. ථෙරො තුණ්හී අහොසි. ඡබ්බග්ගියා පනාහංසු “ආවුසො, පබ්බජිතානං නාම කාපොතිකා සුරා දුල්ලභා චෙව මනාපා ච. සචෙ තුම්හෙ ථෙරස්ස පසන්නා, කාපොතිකං සුරං පටියාදෙථා”ති. තෙ “සාධූ”ති සම්පටිච්ඡිත්වා සත්ථාරං ස්වාතනාය නිමන්තෙත්වා නගරං පවිසිත්වා අත්තනො අත්තනො ගෙහෙ “ථෙරස්ස දස්සාමා”ති කාපොතිකං සුරං පසන්නං පටියාදෙත්වා ථෙරං නිමන්තෙත්වා ඝරෙ ඝරෙ පසන්නං සුරං අදංසු. ථෙරො පිවිත්වා සුරාමදමත්තො නගරතො නික්ඛමන්තො ද්වාරන්තරෙ පතිත්වා විලපමානො නිපජ්ජි.

සත්ථා කතභත්තකිච්චො නගරා නික්ඛමන්තො ථෙරං තෙනාකාරෙන නිපන්නං දිස්වා “ගණ්හථ, භික්ඛවෙ, සාගත”න්ති ගාහාපෙත්වා ආරාමං අගමාසි . භික්ඛූ ථෙරස්ස සීසං තථාගතස්ස පාදමූලෙ කත්වා තං නිපජ්ජාපෙසුං, සො පරිවත්තිත්වා පාදෙ තථාගතාභිමුඛෙ කත්වා නිපජ්ජි. සත්ථා භික්ඛූ පටිපුච්ඡි “කිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, යං පුබ්බෙ සාගතස්ස මයි ගාරවං, තං ඉදානි අත්ථී”ති? “නත්ථි, භන්තෙ”ති. “භික්ඛවෙ, අම්බතිත්ථකං නාගරාජානං කො දමෙසී”ති. “සාගතො, භන්තෙ”ති. “කිං පනෙතරහි, භික්ඛවෙ, සාගතො උදකදෙඩ්ඩූභකම්පි දමෙතුං සක්කුණෙය්යා”ති. “නො හෙතං, භන්තෙ”. “අපි නු ඛො, භික්ඛවෙ, එවරූපං පාතුං යුත්තං, යං පිවිත්වා එවංවිසඤ්ඤී හොතී”ති. “අයුත්තං, භන්තෙ”ති. අථ ඛො භගවා ථෙරං ගරහිත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙත්වා “සුරාමෙරයපානෙ පාචිත්තිය”න්ති (පාචි· 327) සික්ඛාපදං පඤ්ඤාපෙත්වා උට්ඨායාසනා ගන්ධකුටිං පාවිසි.

ධම්මසභායං සන්නිපතිතා භික්ඛූ සුරාපානස්ස අවණ්ණං කථයිංසු “යාව මහාදොසඤ්චෙතං, ආවුසො, සුරාපානං නාම, තාව පඤ්ඤාසම්පන්නං නාම ඉද්ධිමන්තං සාගතං යථා සත්ථු ගුණමත්තම්පි න ජානාති, තථා අකාසී”ති. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව සුරං පිවිත්වා පබ්බජිතා විසඤ්ඤිනො හොන්ති, පුබ්බෙපි අහෙසුංයෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො කාසිරට්ඨෙ උදිච්චබ්රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා අභිඤ්ඤා ච සමාපත්තියො ච උප්පාදෙත්වා ඣානකීළං කීළන්තො හිමවන්තප්පදෙසෙ වසති පඤ්චහි අන්තෙවාසිකසතෙහි පරිවුතො. අථ නං වස්සානසමයෙ සම්පත්තෙ අන්තෙවාසිකා ආහංසු “ආචරිය, මනුස්සපථං ගන්ත්වා ලොණම්බිලං සෙවිත්වා ආගච්ඡාමා”ති. “ආවුසො, අහං ඉධෙව වසිස්සාමි, තුම්හෙ පන ගන්ත්වා සරීරං සන්තප්පෙත්වා වස්සං වීතිනාමෙත්වා ආගච්ඡථා”ති. තෙ “සාධූ”ති ආචරියං වන්දිත්වා බාරාණසිං ගන්ත්වා රාජුය්යානෙ වසිත්වා පුනදිවසෙ බහිද්වාරගාමෙයෙව භික්ඛාය චරිත්වා සුහිතා හුත්වා පුනදිවසෙ නගරං පවිසිංසු. මනුස්සා සම්පියායමානා භික්ඛං අදංසු. කතිපාහච්චයෙන ච රඤ්ඤොපි ආරොචෙසුං “දෙව, හිමවන්තතො පඤ්චසතා ඉසයො ආගන්ත්වා උය්යානෙ වසන්ති ඝොරතපා පරමධිතින්ද්රියා සීලවන්තො”ති. රාජා තෙසං ගුණෙ සුත්වා උය්යානං ගන්ත්වා වන්දිත්වා කතපටිසන්ථාරො වස්සානං චතුමාසං තත්ථෙව වසනත්ථාය පටිඤ්ඤං ගහෙත්වා නිමන්තෙසි, තෙ තතො පට්ඨාය රාජගෙහෙයෙව භුඤ්ජිත්වා උය්යානෙ වසන්ති.