සෙය්යො අමිත්තොතිඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං අනාථපිණ්ඩිකසෙට්ඨිනො දාසිං ආරබ්භ කථෙසි. අනාථපිණ්ඩිකස්ස කිර එකා රොහිණී නාම දාසී අහොසි. තස්සා වීහිපහරණට්ඨානෙ ආගන්ත්වා මහල්ලිකා මාතා නිපජ්ජි, තං මක්ඛිකා පරිවාරෙත්වා සූචියාවිජ්ඣමානා විය ඛාදන්ති. සා ධීතරං ආහ – “අම්ම, මක්ඛිකා මං ඛාදන්ති, එතා වාරෙහී”ති. සා “වාරෙස්සාමි, අම්මා”ති මුසලං උක්ඛිපිත්වා “මාතු සරීරෙ මක්ඛිකා මාරෙත්වා විනාසං පාපෙස්සාමී”ති මාතරං මුසලෙන පහරිත්වා ජීවිතක්ඛයං පාපෙසි. තං දිස්වා “මාතා මෙ මතා”ති රොදිතුං ආරභි. තං පවත්තිං සෙට්ඨිස්ස ආරොචෙසුං. සෙට්ඨි තස්සා සරීරකිච්චං කාරෙත්වා විහාරං ගන්ත්වා සබ්බං තං පවත්තිං සත්ථු ආරොචෙසි. සත්ථා “න ඛො, ගහපති, එසා ‘මාතු සරීරෙ මක්ඛිකා මාරෙස්සාමී’ති ඉදානෙව මුසලෙන පහරිත්වා මාතරං මාරෙසි, පුබ්බෙපි මාරෙසියෙවා”ති වත්වා තෙන යාචිතො අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො සෙට්ඨිකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා පිතුඅච්චයෙන සෙට්ඨිට්ඨානං පාපුණි. තස්සාපි රොහිණීයෙව නාම දාසී අහොසි. සාපි අත්තනො වීහිපහරණට්ඨානං ආගන්ත්වා නිපන්නං මාතරං “මක්ඛිකා මෙ, අම්ම, වාරෙහී”ති වුත්තා එවමෙව මුසලෙන පහරිත්වා මාතරං ජීවිතක්ඛයං පාපෙත්වා රොදිතුං ආරභි. බොධිසත්තො තං පවත්තිං සුත්වා “අමිත්තොපි හි ඉමස්මිං ලොකෙ පණ්ඩිතොව සෙය්යො”ති චින්තෙත්වා ඉමං ගාථමාහ –

තත්ථ මෙධාවීති පණ්ඩිතො ඤාණී විභාවී. යඤ්චෙ බාලානුකම්පකොති එත්ථ යන්ති ලිඞ්ගවිපල්ලාසො කතො, චෙති නාමත්ථෙ නිපාතො. යො නාම බාලො අනුකම්පකො, තතො සතගුණෙන සහස්සගුණෙන පණ්ඩිතො අමිත්තො හොන්තොපි සෙය්යොයෙවාති අත්ථො. අථ වා යන්ති පටිසෙධනත්ථෙ නිපාතො, නො චෙ බාලානුකම්පකොති අත්ථො. ජම්මින්ති ලාමිකං දන්ධං. මාතරං හන්ත්වාන සොචතීති “මක්ඛිකා මාරෙස්සාමී”ති මාතරං හන්ත්වා ඉදානි අයං බාලා සයමෙව රොදති පරිදෙවති. ඉමිනා කාරණෙන ඉමස්මිං ලොකෙ අමිත්තොපි පණ්ඩිතො සෙය්යොති බොධිසත්තො පණ්ඩිතං පසංසන්තො ඉමාය ගාථාය ධම්මං දෙසෙසි.

සත්ථා “න ඛො, ගහපති, එසා ඉදානෙව ‘මක්ඛිකා මාරෙස්සාමී’ති මාතරං ඝාතෙසි, පුබ්බෙපි ඝාතෙසියෙවා”ති ඉමං ධම්මදෙසනං ආහරිත්වා අනුසන්ධිං ඝටෙත්වා ජාතකං සමොධානෙසි – “තදා මාතායෙව මාතා අහොසි, ධීතායෙව ධීතා, මහාසෙට්ඨි පන අහමෙව අහොසි”න්ති.

න වෙ අනත්ථකුසලෙනාති ඉදං සත්ථා අඤ්ඤතරස්මිං කොසලගාමකෙ විහරන්තො උය්යානදූසකං ආරබ්භ කථෙසි. සත්ථා කිර කොසලෙසු චාරිකං චරමානො අඤ්ඤතරං ගාමකං සම්පාපුණි. තත්ථෙකො කුටුම්බිකො තථාගතං නිමන්තෙත්වා අත්තනො උය්යානෙ නිසීදාපෙත්වා බුද්ධප්පමුඛස්ස සඞ්ඝස්ස මහාදානං දත්වා “භන්තෙ, යථාරුචියා ඉමස්මිං උය්යානෙ විචරථා”ති ආහ. භික්ඛූ උට්ඨාය උය්යානපාලං ගහෙත්වා උය්යානෙ විචරන්තා එකං අඞ්ගණට්ඨානං දිස්වා උය්යානපාලං පුච්ඡිංසු “උපාසක, ඉමං උය්යානං අඤ්ඤත්ථ සන්දච්ඡායං, ඉමස්මිං පන ඨානෙ න කොචි රුක්ඛො වා ගච්ඡො වා අත්ථි, කිං නු ඛො කාරණ”න්ති? “භන්තෙ, ඉමස්ස උය්යානස්ස රොපනකාලෙ එකො ගාමදාරකො උදකං සිඤ්චන්තො ඉමස්මිං ඨානෙ රුක්ඛපොතකෙ උම්මූලං කත්වා මූලප්පමාණෙන උදකං සිඤ්චි . තෙ රුක්ඛපොතකා මිලායිත්වා මතා. ඉමිනා කාරණෙන ඉදං ඨානං අඞ්ගණං ජාත”න්ති. භික්ඛූ සත්ථාරං උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං ආරොචෙසුං. සත්ථා “න, භික්ඛවෙ, සො ගාමදාරකො ඉදානෙව ආරාමදූසකො, පුබ්බෙපි ආරාමදූසකොයෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.