සෙය්යො අමිත්තොති ඉදං සත්ථා මගධෙසු චාරිකං චරමානො අඤ්ඤතරස්මිං ගාමකෙ බාලගාමිකමනුස්සෙ ආරබ්භ කථෙසි. තථාගතො කිර එකස්මිං සමයෙ සාවත්ථිතො මගධරට්ඨං ගන්ත්වා තත්ථ චාරිකං චරමානො අඤ්ඤතරං ගාමකං සම්පාපුණි. සො ච ගාමකො යෙභුය්යෙන අන්ධබාලමනුස්සෙහියෙව උස්සන්නො. තත්ථෙකදිවසං තෙ අන්ධබාලමනුස්සා සන්නිපතිත්වා “භො, අම්හෙ අරඤ්ඤං පවිසිත්වා කම්මං කරොන්තෙ මකසා ඛාදන්ති, තප්පච්චයා අම්හාකං කම්මච්ඡෙදො හොති, සබ්බෙව ධනූනි චෙව ආවුධානි ච ආදාය ගන්ත්වා මකසෙහි සද්ධිං යුජ්ඣිත්වා සබ්බමකසෙ විජ්ඣිත්වා ඡින්දිත්වා ච මාරෙස්සාමා”ති මන්තයිත්වා අරඤ්ඤං ගන්ත්වා “මකසෙ විජ්ඣිස්සාමා”ති අඤ්ඤමඤ්ඤං විජ්ඣිත්වා ච පහරිත්වා ච දුක්ඛප්පත්තා ආගන්ත්වා අන්තොගාමෙ ච ගාමමජ්ඣෙ ච ගාමද්වාරෙ ච නිපජ්ජිංසු.

සත්ථා භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො තං ගාමං පිණ්ඩාය පාවිසි. අවසෙසා පණ්ඩිතමනුස්සා භගවන්තං දිස්වා ගාමද්වාරෙ මණ්ඩපං කාරෙත්වා බුද්ධප්පමුඛස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස මහාදානං දත්වා සත්ථාරං වන්දිත්වා නිසීදිංසු. සත්ථා තස්මිං තස්මිං ඨානෙ පතිතමනුස්සෙ දිස්වා තෙ උපාසකෙ පුච්ඡි “බහූ ඉමෙ ගිලානා මනුස්සා, කිං එතෙහි කත”න්ති? “භන්තෙ, එතෙ මනුස්සා ‘මකසයුද්ධං කරිස්සාමා’ති ගන්ත්වා අඤ්ඤමඤ්ඤං විජ්ඣිත්වා සයං ගිලානා ජාතා”ති. සත්ථා “න ඉදානෙව අන්ධබාලමනුස්සා ‘මකසෙ පහරිස්සාමා’ති අත්තානං පහරන්ති, පුබ්බෙපි ‘මකසං පහරිස්සාමා’ති පරං පහරණකමනුස්සා අහෙසුංයෙවා”ති වත්වා තෙහි මනුස්සෙහි යාචිතො අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො වණිජ්ජාය ජීවිකං කප්පෙති. තදා කාසිරට්ඨෙ එකස්මිං පච්චන්තගාමෙ බහූ වඩ්ඪකී වසන්ති. තත්ථෙකො ඛලිතවඩ්ඪකී රුක්ඛං තච්ඡති, අථස්ස එකො මකසො තම්බලොහථාලකපිට්ඨිසදිසෙ සීසෙ නිසීදිත්වා සත්තියා පහරන්තො විය සීසං මුඛතුණ්ඩකෙන විජ්ඣි. සො අත්තනො සන්තිකෙ නිසින්නං පුත්තං ආහ – “තාත, මය්හං සීසං මකසො සත්තියා පහරන්තො විය විජ්ඣති, වාරෙහි න”න්ති. “තාත, අධිවාසෙහි, එකප්පහාරෙනෙව තං මාරෙස්සාමී”ති. තස්මිං සමයෙ බොධිසත්තොපි අත්තනො භණ්ඩං පරියෙසමානො තං ගාමං පත්වා තස්සා වඩ්ඪකිසාලාය නිසින්නො හොති. අථ සො වඩ්ඪකී පුත්තං ආහ – “තාත, ඉමං මකසං වාරෙහී”ති. සො “වාරෙස්සාමි, තාතා”ති තිඛිණං මහාඵරසුං උක්ඛිපිත්වා පිතු පිට්ඨිපස්සෙ ඨත්වා “මකසං පහරිස්සාමී”ති පිතු මත්ථකං ද්විධා භින්දි, වඩ්ඪකී තත්ථෙව ජීවිතක්ඛයං පත්තො.

බොධිසත්තො තස්ස තං කම්මං දිස්වා “පච්චාමිත්තොපි පණ්ඩිතොව සෙය්යො. සො හි දණ්ඩභයෙනපි මනුස්සෙ න මාරෙස්සතී”ති චින්තෙත්වා ඉමං ගාථමාහ –

තත්ථ සෙය්යොති පවරො උත්තමො. මතියා උපෙතොති පඤ්ඤාය සමන්නාගතො. එළමූගොති ලාලාමුඛො බාලො. පුත්තො පිතු අබ්භිදා උත්තමඞ්ගන්ති අත්තනො බාලතාය පුත්තොපි හුත්වා පිතු උත්තමඞ්ගං මත්ථකං “මකසං පහරිස්සාමී”ති ද්විධා භින්දි. තස්මා බාලමිත්තතො පණ්ඩිතඅමිත්තොව සෙය්යොති ඉමං ගාථං වත්වා බොධිසත්තො උට්ඨාය යථාකම්මං ගතො. වඩ්ඪකිස්සපි ඤාතකා සරීරකිච්චං අකංසු.

සත්ථා “එවං උපාසකා පුබ්බෙපි ‘මකසං පහරිස්සාමා’ති පරං පහරණකමනුස්සා අහෙසුංයෙවා”ති ඉමං ධම්මදෙසනං ආහරිත්වා අනුසන්ධිං ඝටෙත්වා ජාතකං සමොධානෙසි “තදා ගාථං වත්වා පක්කන්තො පණ්ඩිතවාණිජො පන අහමෙව අහොසි”න්ති.

සෙය්යො අමිත්තොතිඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං අනාථපිණ්ඩිකසෙට්ඨිනො දාසිං ආරබ්භ කථෙසි. අනාථපිණ්ඩිකස්ස කිර එකා රොහිණී නාම දාසී අහොසි. තස්සා වීහිපහරණට්ඨානෙ ආගන්ත්වා මහල්ලිකා මාතා නිපජ්ජි, තං මක්ඛිකා පරිවාරෙත්වා සූචියාවිජ්ඣමානා විය ඛාදන්ති. සා ධීතරං ආහ – “අම්ම, මක්ඛිකා මං ඛාදන්ති, එතා වාරෙහී”ති. සා “වාරෙස්සාමි, අම්මා”ති මුසලං උක්ඛිපිත්වා “මාතු සරීරෙ මක්ඛිකා මාරෙත්වා විනාසං පාපෙස්සාමී”ති මාතරං මුසලෙන පහරිත්වා ජීවිතක්ඛයං පාපෙසි. තං දිස්වා “මාතා මෙ මතා”ති රොදිතුං ආරභි. තං පවත්තිං සෙට්ඨිස්ස ආරොචෙසුං. සෙට්ඨි තස්සා සරීරකිච්චං කාරෙත්වා විහාරං ගන්ත්වා සබ්බං තං පවත්තිං සත්ථු ආරොචෙසි. සත්ථා “න ඛො, ගහපති, එසා ‘මාතු සරීරෙ මක්ඛිකා මාරෙස්සාමී’ති ඉදානෙව මුසලෙන පහරිත්වා මාතරං මාරෙසි, පුබ්බෙපි මාරෙසියෙවා”ති වත්වා තෙන යාචිතො අතීතං ආහරි.