කුසලූපදෙසෙ ධිතියා දළ්හාය චාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අජපාලනිග්රොධෙ මාරධීතානං පලොභනසුත්තන්තං ආරබ්භ කථෙසි. භගවතා හි ආදිතො පට්ඨාය වුත්තං –

එවං යාව පරියොසානා තස්ස සුත්තන්තස්ස කථිතකාලෙ ධම්මසභායං සන්නිපතිතා භික්ඛූ කථං සමුට්ඨාපෙසුං “ආවුසො, සම්මාසම්බුද්ධො මාරධීතරො අනෙකසතානිපි දිබ්බරූපානි මාපෙත්වා පලොභනත්ථාය උපසඞ්කමන්තියො අක්ඛීනිපි උම්මීලෙත්වා න ඔලොකෙසි, අහො බුද්ධබලං නාම අච්ඡරිය”න්ති. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව මය්හං සබ්බාසවෙ ඛෙපෙත්වා සබ්බඤ්ඤුතං සම්පත්තස්ස මාරධීතානං අනොලොකනං නාම අච්ඡරියං, අහඤ්හි පුබ්බෙ බොධිඤාණං පරියෙසමානො සකිලෙසකාලෙපි අභිසඞ්ඛතං දිබ්බරූපං ඉන්ද්රියානි භින්දිත්වා කිලෙසවසෙන අනොලොකෙත්වාව ගන්ත්වා මහාරජ්ජං පාපුණි”න්ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො භාතිකසතස්ස කනිට්ඨො අහොසීති සබ්බං හෙට්ඨා තක්කසිලාජාතකෙ වුත්තනයෙනෙව විත්ථාරෙතබ්බං. තදා පන තක්කසිලානගරවාසීහි බහිනගරෙ සාලායං බොධිසත්තං උපසඞ්කමිත්වා යාචිත්වා රජ්ජං පටිච්ඡාපෙත්වා අභිසෙකෙ කතෙ තක්කසිලානගරවාසිනො නගරං දෙවනගරං විය, රාජභවනඤ්ච ඉන්දභවනං විය අලඞ්කරිංසු. තදා බොධිසත්තො නගරං පවිසිත්වා රාජභවනෙ පාසාදෙ මහාතලෙ සමුස්සිතසෙතච්ඡත්තං රතනවරපල්ලඞ්කං අභිරුය්හ දෙවරාජලීලාය නිසීදි, අමච්චා ච බ්රාහ්මණගහපතිකාදයො ච ඛත්තියකුමාරා ච සබ්බාලඞ්කාරපටිමණ්ඩිතා පරිවාරෙත්වා අට්ඨංසු, දෙවච්ඡරාපටිභාගා සොළසසහස්සනාටකිත්ථියො නච්චගීතවාදිතකුසලා උත්තමවිලාසසම්පන්නා නච්චගීතවාදිතානි පයොජෙසුං. ගීතවාදිතසද්දෙන රාජභවනං මෙඝත්ථනිතපූරිතා මහාසමුද්දකුච්ඡි විය එකනින්නාදං අහොසි. බොධිසත්තො තං අත්තනො සිරිසොභග්ගං ඔලොකයමානොව චින්තෙසි “සචාහං තාසං යක්ඛිනීනං අභිසඞ්ඛතං දිබ්බරූපං ඔලොකෙස්සං, ජීවිතක්ඛයං පත්තො අභවිස්සං, ඉමං සිරිසොභග්ගං න ඔලොකෙස්සං. පච්චෙකබුද්ධානං පන ඔවාදෙ ඨිතභාවෙන ඉදං මයා සම්පත්ත”න්ති. එවඤ්ච පන චින්තෙත්වා උදානං උදානෙන්තො ඉමං ගාථමාහ –

තත්ථ කුසලූපදෙසෙති කුසලානං උපදෙසෙ, පච්චෙකබුද්ධානං ඔවාදෙති අත්ථො. ධිතියා දළ්හාය චාති දළ්හාය ධිතියා ච, ථිරෙන අබ්බොච්ඡින්නනිරන්තරවීරියෙන චාති අත්ථො. අනිවත්තිතත්තා භයභීරුතාය චාති භයභීරුතාය අනිවත්තිතතාය ච. තත්ථ භයන්ති චිත්තුත්රාසමත්තං පරිත්තභයං. භීරුතාති සරීරකම්පනප්පත්තං මහාභයං. ඉදං උභයම්පි මහාසත්තස්ස “යක්ඛිනියො නාමෙතා මනුස්සඛාදිකා”ති භෙරවාරම්මණං දිස්වාපි නාහොසි. තෙනාහ “අනිවත්තිතත්තා භයභීරුතාය චා”ති. භයභීරුතාය අභාවෙනෙව භෙරවාරම්මණං දිස්වාපි අනිවත්තනභාවෙනාති අත්ථො. න රක්ඛසීනං වසමාගමිම්හසෙති යක්ඛකන්තාරෙ තාසං රක්ඛසීනං වසං න අගමිම්හ. යස්මා අම්හාකං කුසලූපදෙසෙ ධිති ච දළ්හා අහොසි, භයභීරුතාභාවෙන ච අනිවත්තනසභාවා අහුම්හා, තස්මා රක්ඛසීනං වසං න අගමිම්හාති වුත්තං හොති. ස සොත්ථිභාවො මහතා භයෙන මෙති සො මය්හං අයං අජ්ජ මහතා භයෙන රක්ඛසීනං සන්තිකා පත්තබ්බෙන දුක්ඛදොමනස්සෙන සොත්ථිභාවො ඛෙමභාවො පීතිසොමනස්සභාවොයෙව ජාතොති.

එවං මහාසත්තො ඉමාය ගාථාය ධම්මං දෙසෙත්වා ධම්මෙන රජ්ජං කාරෙත්වා දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා යථාකම්මං ගතො.

සත්ථා ඉමං ධම්මදෙසනං ආහරිත්වා ජාතකං සමොධානෙසි – “අහං තෙන සමයෙන තක්කසිලං ගන්ත්වා රජ්ජප්පත්තකුමාරො අහොසි”න්ති.

ඛෙමං යහින්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි. සො හි භික්ඛු සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා පච්චන්තං ගන්ත්වා එකං ගාමකං උපනිස්සාය අරඤ්ඤසෙනාසනෙ වස්සං උපගඤ්ඡි. තස්ස පඨමමාසෙයෙව පිණ්ඩාය පවිට්ඨස්ස පණ්ණසාලා ඣායිත්ථ. සො වසනට්ඨානාභාවෙන කිලමන්තො උපට්ඨාකානං ආචික්ඛි. තෙ “හොතු, භන්තෙ, පණ්ණසාලං කරිස්සාම, කසාම තාව, වපාම තාවා”තිආදීනි වදන්තා තෙමාසං වීතිනාමෙසුං. සො සෙනාසනසප්පායාභාවෙන කම්මට්ඨානං මත්ථකං පාපෙතුං නාසක්ඛි. සො නිමිත්තමත්තම්පි අනුප්පාදෙත්වා වුත්ථවස්සො ජෙතවනං ගන්ත්වා සත්ථාරං වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදි. සත්ථා තෙන සද්ධිං පටිසන්ථාරං කත්වා “කිං නු ඛො තෙ, භික්ඛු, කම්මට්ඨානං සප්පායං ජාත”න්ති පුච්ඡි. සො ආදිතො පට්ඨාය අසප්පායභාවං කථෙසි. සත්ථා “පුබ්බෙ ඛො, භික්ඛු, තිරච්ඡානාපි අත්තනො සප්පායාසප්පායං ඤත්වා සප්පායකාලෙ වසිත්වා අසප්පායකාලෙ වසනට්ඨානං පහාය අඤ්ඤත්ථ අගමංසු, ත්වං කස්මා අත්තනො සප්පායාසප්පායං න අඤ්ඤාසී”ති වත්වා තෙන යාචිතො අතීතං ආහරි.