නායං සිඛා පුඤ්ඤහෙතූති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො කුහකඤ්ඤෙව භික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි.

අතීතස්මිඤ්හි බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො මූසිකරාජා හුත්වා අරඤ්ඤෙ වසති. අථෙකො සිඞ්ගාලො දවඩාහෙ උට්ඨිතෙ පලායිතුං අසක්කොන්තො එකස්මිං රුක්ඛෙ සීසං ආහච්ච අට්ඨාසි. තස්ස සකලසරීරෙ ලොමානි ඣායිංසු, රුක්ඛං ආහච්ච ඨිතට්ඨානෙ පන මත්ථකෙ චූළා විය ථොකානි ලොමානි අට්ඨංසු. සො එකදිවසං සොණ්ඩියං පානීයං පිවන්තො ඡායං ඔලොකෙන්තො චූළං දිස්වා “උප්පන්නං දානි මෙ භණ්ඩමූල”න්ති අරඤ්ඤෙ විචරන්තො තං මූසිකාදරිං දිස්වා “ඉමා මූසිකා වඤ්චෙත්වා ඛාදිස්සාමී”ති හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව අවිදූරෙ අට්ඨාසි. අථ නං බොධිසත්තො ගොචරාය චරන්තො දිස්වා “සීලවා අය”න්ති සඤ්ඤාය උපසඞ්කමිත්වා “ත්වං කින්නාමොසී”ති පුච්ඡි. “අහං අග්ගිකභාරද්වාජො නාමා”ති. “අථ කස්මා ආගතොසී”ති? “තුම්හාකං රක්ඛනත්ථායා”ති. “කින්ති කත්වා අම්හෙ රක්ඛිස්සසී”ති? “අහං අඞ්ගුට්ඨගණනං නාම ජානාමි, තුම්හාකං පාතොව නික්ඛමිත්වා ගොචරාය ගමනකාලෙ ‘එත්තකා’ති ගණෙත්වා පච්චාගමනකාලෙපි ගණෙස්සාමි, එවං සායං පාතං ගණෙන්තො රක්ඛිස්සාමී”ති. “තෙන හි රක්ඛ මාතුලා”ති. සො “සාධූ”ති සම්පටිච්ඡිත්වා නික්ඛමනකාලෙ “එකො ද්වෙ තයො”ති ගණෙත්වා පච්චාගමනකාලෙපි තථෙව ගණෙත්වා සබ්බපච්ඡිමං ගහෙත්වා ඛාදති. සෙසං පුරිමසදිසමෙව.

ඉධ පන මූසිකරාජා නිවත්තිත්වා ඨිතො “භො අග්ගිකභාරද්වාජ, නායං තව ධම්මසුධම්මතාය මත්ථකෙ චූළා ඨපිතා, කුච්ඡිකාරණා පන ඨපිතා”ති වත්වා ඉමං ගාථමාහ –

තත්ථ නාගුට්ඨිගණනං යාතීති “අඞ්ගුට්ඨිගණනා”ති අඞ්ගුට්ඨගණනා වුච්චති, අයං මූසිකගණො අඞ්ගුට්ඨගණනං න ගච්ඡති න උපෙති න පූරෙති, පරික්ඛයං ගච්ඡතීති අත්ථො. අලං තෙ හොතු අග්ගිකාති සිඞ්ගාලං නාමෙන ආලපන්තො ආහ. එත්තාවතා තෙ අලං හොතු, න ඉතො පරං මූසිකෙ ඛාදිස්සසි . අම්හෙහි වා තයා සද්ධිං සංවාසො අලං හොතු, න මයං ඉදානි තයා සද්ධිං වසිස්සාමාතිපි අත්ථො. සෙසං පුරිමසදිසමෙව.

සත්ථා ඉමං ධම්මදෙසනං ආහරිත්වා ජාතකං සමොධානෙසි “තදා සිඞ්ගාලො අයං භික්ඛු අහොසි, මූසිකරාජා පන අහමෙව අහොසි”න්ති.

යථා වාචා ච භුඤ්ජස්සූති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං සාවත්ථියං මාතුගාමං ආරබ්භ කථෙසි. සා කිරෙකස්ස සද්ධාසම්පන්නස්ස උපාසකබ්රාහ්මණස්ස බ්රාහ්මණී දුස්සීලා පාපධම්මා රත්තිං අතිචරිත්වා දිවා කිඤ්චි කම්මං අකත්වා ගිලානාලයං දස්සෙත්වා නිත්ථුනමානා නිපජ්ජති. අථ නං බ්රාහ්මණො “කිං තෙ භද්දෙ අඵාසුක”න්ති පුච්ඡි. “වාතා මෙ විජ්ඣන්තී”ති. “අථ කිං ලද්ධුං වට්ටතී”ති? “සිනිද්ධමධුරානි පණීතපණීතානි යාගුභත්තතෙලාදීනී”ති. බ්රාහ්මණො යං යං සා ඉච්ඡති, තං තං ආහරිත්වා දෙති, දාසො විය සබ්බකිච්චානි කරොති. සා පන බ්රාහ්මණස්ස ගෙහං පවිට්ඨකාලෙ නිපජ්ජති, බහි නික්ඛන්තකාලෙ ජාරෙහි සද්ධිං වීතිනාමෙති.

අථ බ්රාහ්මණො “ඉමිස්සා සරීරෙ විජ්ඣනවාතානං පරියන්තො න පඤ්ඤායතී”ති එකදිවසං ගන්ධමාලාදීනි ආදාය ජෙතවනං ගන්ත්වා සත්ථාරං පූජෙත්වා වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදිත්වා “කිං, බ්රාහ්මණ, න පඤ්ඤායසී”ති වුත්තෙ “භන්තෙ, බ්රාහ්මණියා කිර මෙ සරීරෙ වාතා විජ්ඣන්ති, ස්වාහං තස්සා සප්පිතෙලාදීනි චෙව පණීතපණීතභොජනානි ච පරියෙසාමි, සරීරමස්සා ඝනං විප්පසන්නච්ඡවිවණ්ණං ජාතං, වාතරොගස්ස පන පරියන්තො න පඤ්ඤායති. අහං තං පටිජග්ගන්තොව ඉධාගමනස්ස ඔකාසං න ලභාමී”ති ආහ. සත්ථා බ්රාහ්මණියා පාපභාවං ඤත්වා “බ්රාහ්මණ, ‘එවං නිපන්නස්ස මාතුගාමස්ස රොගෙ අවූපසමන්තෙ ඉදඤ්චිදඤ්ච භෙසජ්ජං කාතුං වට්ටතී’ති පුබ්බෙපි තෙ පණ්ඩිතෙහි කථිතං, භවසඞ්ඛෙපගතත්තා පන න සල්ලක්ඛෙසී”ති වත්වා තෙන යාචිතො අතීතං ආහරි.