යථා වාචා ච භුඤ්ජස්සූති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං සාවත්ථියං මාතුගාමං ආරබ්භ කථෙසි. සා කිරෙකස්ස සද්ධාසම්පන්නස්ස උපාසකබ්රාහ්මණස්ස බ්රාහ්මණී දුස්සීලා පාපධම්මා රත්තිං අතිචරිත්වා දිවා කිඤ්චි කම්මං අකත්වා ගිලානාලයං දස්සෙත්වා නිත්ථුනමානා නිපජ්ජති. අථ නං බ්රාහ්මණො “කිං තෙ භද්දෙ අඵාසුක”න්ති පුච්ඡි. “වාතා මෙ විජ්ඣන්තී”ති. “අථ කිං ලද්ධුං වට්ටතී”ති? “සිනිද්ධමධුරානි පණීතපණීතානි යාගුභත්තතෙලාදීනී”ති. බ්රාහ්මණො යං යං සා ඉච්ඡති, තං තං ආහරිත්වා දෙති, දාසො විය සබ්බකිච්චානි කරොති. සා පන බ්රාහ්මණස්ස ගෙහං පවිට්ඨකාලෙ නිපජ්ජති, බහි නික්ඛන්තකාලෙ ජාරෙහි සද්ධිං වීතිනාමෙති.

අථ බ්රාහ්මණො “ඉමිස්සා සරීරෙ විජ්ඣනවාතානං පරියන්තො න පඤ්ඤායතී”ති එකදිවසං ගන්ධමාලාදීනි ආදාය ජෙතවනං ගන්ත්වා සත්ථාරං පූජෙත්වා වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදිත්වා “කිං, බ්රාහ්මණ, න පඤ්ඤායසී”ති වුත්තෙ “භන්තෙ, බ්රාහ්මණියා කිර මෙ සරීරෙ වාතා විජ්ඣන්ති, ස්වාහං තස්සා සප්පිතෙලාදීනි චෙව පණීතපණීතභොජනානි ච පරියෙසාමි, සරීරමස්සා ඝනං විප්පසන්නච්ඡවිවණ්ණං ජාතං, වාතරොගස්ස පන පරියන්තො න පඤ්ඤායති. අහං තං පටිජග්ගන්තොව ඉධාගමනස්ස ඔකාසං න ලභාමී”ති ආහ. සත්ථා බ්රාහ්මණියා පාපභාවං ඤත්වා “බ්රාහ්මණ, ‘එවං නිපන්නස්ස මාතුගාමස්ස රොගෙ අවූපසමන්තෙ ඉදඤ්චිදඤ්ච භෙසජ්ජං කාතුං වට්ටතී’ති පුබ්බෙපි තෙ පණ්ඩිතෙහි කථිතං, භවසඞ්ඛෙපගතත්තා පන න සල්ලක්ඛෙසී”ති වත්වා තෙන යාචිතො අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො බ්රාහ්මණමහාසාලකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො තක්කසිලායං සබ්බසිප්පානි උග්ගණ්හිත්වා බාරාණසියං දිසාපාමොක්ඛො ආචරියො අහොසි. එකසතරාජධානීසු ඛත්තියකුමාරා ච බ්රාහ්මණකුමාරා ච යෙභුය්යෙන තස්සෙව සන්තිකෙ සිප්පං උග්ගණ්හන්ති. අථෙකො ජනපදවාසී බ්රාහ්මණමාණවො බොධිසත්තස්ස සන්තිකෙ තයො වෙදෙ අට්ඨාරස ච විජ්ජාට්ඨානානි උග්ගණ්හිත්වා බාරාණසියංයෙව කුටුම්බං සණ්ඨපෙත්වා දිවසෙ දිවසෙ ද්වත්තික්ඛත්තුං බොධිසත්තස්ස සන්තිකං ආගච්ඡති . තස්ස බ්රාහ්මණී දුස්සීලා අහොසි පාපධම්මාති සබ්බං පච්චුප්පන්නවත්ථුසදිසමෙව.

බොධිසත්තො පන “ඉමිනා කාරණෙන ඔවාදගහණාය ඔකාසං න ලභාමී”ති වුත්තෙ “සා මාණවිකා ඉමං වඤ්චෙත්වා නිපජ්ජතී”ති ඤත්වා “තස්සා රොගානුච්ඡවිකං භෙසජ්ජං ආචික්ඛිස්සාමී”ති චින්තෙත්වා ආහ “තාත, ත්වං ඉතො පට්ඨාය තස්සා සප්පිඛීරරසාදීනි මා අදාසි, ගොමුත්තෙ පන පඤ්චපණ්ණානි ඵලාදීනි ච පක්ඛිපිත්වා කොට්ටෙත්වා නවතම්බලොහභාජනෙ පක්ඛිපිත්වා ලොහගන්ධං ගාහාපෙත්වා රජ්ජුං වා යොත්තං වා රුක්ඛං වා ලතං වා ගහෙත්වා ‘ඉදං තෙ රොගස්ස අනුච්ඡවිකභෙසජ්ජං, ඉදං වා පිව, උට්ඨාය වා තයා භුත්තභත්තස්ස අනුච්ඡවිකං කම්මං කරොහී”ති වත්වා ඉමං ගාථං වදෙය්යාසි. “සචෙ භෙසජ්ජං න පිවති, අථ නං රජ්ජුයා වා යොත්තෙන වා රුක්ඛෙන වා ලතාය වා කතිචි පහාරෙ පහරිත්වා කෙසෙසු ගහෙත්වා ආකඩ්ඪිත්වා කප්පරෙන පොථෙය්යාසි, සා තඞ්ඛණඤ්ඤෙව උට්ඨාය කම්මං කරිස්සතී”ති. සො “සාධූ”ති සම්පටිච්ඡිත්වා වුත්තනියාමෙනෙව භෙසජ්ජං කත්වා “භද්දෙ, ඉමං භෙසජ්ජං පිවා”ති ආහ. “කෙන තෙ ඉදං ආචික්ඛිත”න්ති? “ආචරියෙන, භද්දෙ”ති. “අපනෙහි තං, න පිවිස්සාමී”ති. මාණවො “න ත්වං අත්තනො රුචියා පිවිස්සසී”ති රජ්ජුං ගහෙත්වා “අත්තනො රොගස්ස අනුච්ඡවිකං භෙසජ්ජං වා පිව, යාගුභත්තානුච්ඡවිකං කම්මං වා කරොහී”ති වත්වා ඉමං ගාථමාහ –

තත්ථ යථාවාචා ච භුඤ්ජස්සූති යථා තෙ වාචා, තථා භුඤ්ජස්සු, “වාතා මෙ විජ්ඣන්තී”ති වාචාය අනුච්ඡවිකමෙව කත්වා භුඤ්ජස්සූති අත්ථො. “යථාවාචං වා”තිපි පාඨො යුජ්ජති, “යථාවාචායා”තිපි පඨන්ති, සබ්බත්ථ අයමෙව අත්ථො. යථාභුත්තඤ්ච බ්යාහරාති යං යථා තෙ භුත්තං, තස්ස අනුච්ඡවිකමෙව බ්යාහර, “අරොගම්හී”ති වත්වා ගෙහෙ කත්තබ්බං කරොසීති අත්ථො. “යථාභූතඤ්චා”තිපි පාඨො, අථ වා අරොගම්හීති යථාභූතමෙව වත්වා කම්මං කරොහීති අත්ථො. උභයං තෙ න සමෙති, වාචාභුත්තඤ්ච කොසියෙති යා ච තෙ අයං වාචා “වාතා මං විජ්ඣන්තී”ති යඤ්ච තෙ ඉදං පණීතභොජනං භුත්තං, ඉදං උභයම්පි තුය්හං න සමෙති, තස්මා උට්ඨාය කම්මං කරොහි. “කොසියෙ”ති තං ගොත්තෙනාලපති.