කරෙ සරික්ඛොති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අනාථපිණ්ඩිකස්ස මිත්තං ආරබ්භ කථෙසි. අනාථපිණ්ඩිකස්ස හි මිත්තසුහජ්ජඤාතිබන්ධවා එකතො හුත්වා “මහාසෙට්ඨි අයං තයා ජාතිගොත්තධනධඤ්ඤාදීහි නෙව සදිසො, න උත්තරිතරො, කස්මා එතෙන සද්ධිං සන්ථවං කරොසි, මා කරොහී”ති පුනප්පුනං නිවාරෙසුං. අනාථපිණ්ඩිකො පන “මිත්තසන්ථවො නාම හීනෙහිපි සමෙහිපි අතිරෙකෙහිපි කත්තබ්බොයෙවා”ති තෙසං වචනං අග්ගහෙත්වා භොගගාමං ගච්ඡන්තො තං කුටුම්බරක්ඛකං කත්වා අගමාසීති සබ්බං කාළකණ්ණිවත්ථුස්මිං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. ඉධ පන අනාථපිණ්ඩිකෙන අත්තනො ඝරෙ පවත්තියා ආරොචිතාය සත්ථා “ගහපති, මිත්තො නාම ඛුද්දකො නත්ථි, මිත්තධම්මං රක්ඛිතුං සමත්ථභාවොවෙත්ථ පමාණං, මිත්තො නාම අත්තනා සමොපි හීනොපි සෙට්ඨොපි ගහෙතබ්බො. සබ්බෙපි හෙතෙ අත්තනො පත්තභාරං නිත්ථරන්තියෙව, ඉදානි තාව ත්වං අත්තනො නීචමිත්තං නිස්සාය කුටුම්බස්ස සාමිකො ජාතො, පොරාණා පන නීචමිත්තං නිස්සාය විමානසාමිකා ජාතා”ති වත්වා තෙන යාචිතො අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො රඤ්ඤො උය්යානෙ කුසනාළිගච්ඡෙ දෙවතා හුත්වා නිබ්බත්ති. තස්මිංයෙව ච උය්යානෙ මඞ්ගලසිලං නිස්සාය උජුගතක්ඛන්ධො පරිමණ්ඩලසාඛාවිටපසම්පන්නො රඤ්ඤො සන්තිකා ලද්ධසම්මානො රුචමඞ්ගලරුක්ඛො අත්ථි, “මුඛකො”තිපි වුච්චති. තස්මිං එකො මහෙසක්ඛො දෙවරාජා නිබ්බත්ති. බොධිසත්තස්ස තෙන සද්ධිං මිත්තසන්ථවො අහොසි. තදා රාජා එකස්මිං එකත්ථම්භකෙ පාසාදෙ වසති, තස්ස සො ථම්භො චලි. අථස්ස චලිතභාවං රඤ්ඤො ආරොචෙසුං. රාජා වඩ්ඪකී පක්කොසාපෙත්වා “තාතා, මම එකත්ථම්භකස්ස මඞ්ගලපාසාදස්ස ථම්භො චලිතො, එකං සාරත්ථම්භං ආහරිත්වා තං නිච්චලං කරොථා”ති ආහ. තෙ “සාධු, දෙවා”ති රඤ්ඤො වචනං සම්පටිච්ඡිත්වා තදනුච්ඡවිකං රුක්ඛං පරියෙසමානා අඤ්ඤත්ථ අදිස්වා උය්යානං පවිසිත්වා තං මුඛකරුක්ඛං දිස්වා රඤ්ඤො සන්තිකං ගන්ත්වා “කිං, තාතා, දිට්ඨො වො තදනුච්ඡවිකො රුක්ඛො”ති වුත්තෙ “දිට්ඨො, දෙව, අපිච තං ඡින්දිතුං න විසහාමා”ති ආහංසු. “කිංකාරණා”ති? මයඤ්හි අඤ්ඤත්ථ රුක්ඛං අපස්සන්තා උය්යානං පවිසිම්හ, තත්රපි ඨපෙත්වා මඞ්ගලරුක්ඛං අඤ්ඤං න පස්සාම. ඉති නං මඞ්ගලරුක්ඛතාය ඡින්දිතුං න විසහාමාති. ගච්ඡථ, තං ඡින්දිත්වා පාසාදං ථිරං කරොථ, මයං අඤ්ඤං මඞ්ගලරුක්ඛං කරිස්සාමාති. තෙ “සාධූ”ති බලිකම්මං ගහෙත්වා උය්යානං ගන්ත්වා “ස්වෙ ඡින්දිස්සාමා”ති රුක්ඛස්ස බලිකම්මං කත්වා නික්ඛමිංසු.

රුක්ඛදෙවතා තං කාරණං ඤත්වා “ස්වෙ මය්හං විමානං නාසෙස්සන්ති, දාරකෙ ගහෙත්වා කුහිං ගමිස්සාමී”ති ගන්තබ්බට්ඨානං අපස්සන්තී පුත්තකෙ ගීවාය ගහෙත්වා පරොදි. තස්සා සන්දිට්ඨසම්භත්තා රුක්ඛදෙවතා ආගන්ත්වා “කිං එත”න්ති පුච්ඡිත්වා තං කාරණං සුත්වා සයම්පි වඩ්ඪකීනං පටික්කමනූපායං අපස්සන්තියො තං පරිස්සජිත්වා රොදිතුං ආරභිංසු. තස්මිං සමයෙ බොධිසත්තො “රුක්ඛදෙවතං පස්සිස්සාමී”ති තත්ථ ගන්ත්වා තං කාරණං සුත්වා “හොතු, මා චින්තයිත්ථ, අහං රුක්ඛං ඡින්දිතුං න දස්සාමි, ස්වෙ වඩ්ඪකීනං ආගතකාලෙ මම කාරණං පස්සථා”ති තා දෙවතා සමස්සාසෙත්වා පුනදිවසෙ වඩ්ඪකීනං ආගතවෙලාය කකණ්ටකවෙසං ගහෙත්වා වඩ්ඪකීනං පුරතො ගන්ත්වා මඞ්ගලරුක්ඛස්ස මූලන්තරං පවිසිත්වා තං රුක්ඛං සුසිරං විය කත්වා රුක්ඛමජ්ඣෙන අභිරුහිත්වා ඛන්ධමත්ථකෙන නික්ඛමිත්වා සීසං කම්පයමානො නිපජ්ජි. මහාවඩ්ඪකී තං කකණ්ටකං දිස්වා රුක්ඛං හත්ථෙන පහරිත්වා “සුසිරරුක්ඛො එසො නිස්සාරො, හිය්යො අනුපධාරෙත්වාව බලිකම්මං කරිම්හා”ති එකඝනං මහාරුක්ඛං ගරහිත්වා පක්කාමි. රුක්ඛදෙවතා බොධිසත්තං නිස්සාය විමානස්ස සාමිනී ජාතා.