තථෙවෙකස්ස කල්යාණන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො කොසලරඤ්ඤො අසිලක්ඛණපාඨකං බ්රාහ්මණං ආරබ්භ කථෙසි. සො කිර කම්මාරෙහි රඤ්ඤො අසීනං ආහටකාලෙ අසිං උපසිඞ්ඝිත්වා අසිලක්ඛණං උදාහරති. සො යෙසං හත්ථතො ලාභං ලභති, තෙසං අසිං “ලක්ඛණසම්පන්නො මඞ්ගලසංයුත්තො”ති වදති. යෙසං හත්ථතො ලාභං න ලභති, තෙසං අසිං “අවලක්ඛණො”ති ගරහති. අථෙකො කම්මාරො අසිං කත්වා කොසියං සුඛුමං මරිචචුණ්ණං පක්ඛිපිත්වා රඤ්ඤො අසිං ආහරි. රාජා බ්රාහ්මණං පක්කොසාපෙත්වා “අසිං වීමංසා”ති ආහ. බ්රාහ්මණස්ස අසිං ආකඩ්ඪිත්වා උපසිඞ්ඝන්තස්ස මරිචචුණ්ණානි නාසං පවිසිත්වා ඛිපිතුකාමතං උප්පාදෙසුං. තස්ස ඛිපන්තස්ස නාසිකා අසිධාරාය පටිහතා ද්විධා ඡිජ්ජි. තස්සෙවං නාසිකාය ඡින්නභාවො භික්ඛුසඞ්ඝෙ පාකටො ජාතො. අථෙකදිවසං ධම්මසභායං භික්ඛූ කථං සමුට්ඨාපෙසුං “ආවුසො, රඤ්ඤො කිර අසිලක්ඛණපාඨකො අසිං උපසිඞ්ඝන්තො නාසිකං ඡින්දාපෙසී”ති. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව සො බ්රාහ්මණො අසිං උපසිඞ්ඝන්තො නාසිකාඡෙදං පත්තො, පුබ්බෙපි පත්තොයෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ තස්ස අසිලක්ඛණපාඨකො බ්රාහ්මණො අහොසීති සබ්බං පච්චුප්පන්නවත්ථුසදිසමෙව. රාජා පන තස්ස වෙජ්ජෙ දත්වා නාසිකාකොටිං ඵාසුකං කාරාපෙත්වා ලාඛාය පටිනාසිකං කාරෙත්වා පුන තං උපට්ඨාකමෙව අකාසි. බාරාණසිරඤ්ඤො පන පුත්තො නත්ථි, එකා ධීතා චෙව භාගිනෙය්යො ච අහෙසුං. සො උභොපි තෙ අත්තනො සන්තිකෙයෙව වඩ්ඪාපෙසි. තෙ එකතො වඩ්ඪන්තා අඤ්ඤමඤ්ඤං පටිබද්ධචිත්තා අහෙසුං. රාජාපි අමච්චෙ පක්කොසාපෙත්වා “මය්හං භාගිනෙය්යොපි ඉමස්ස රජ්ජස්ස සාමිකොව, ධීතරං එතස්සෙව දත්වා අභිසෙකමස්ස කරොමී”ති වත්වා පුන චින්තෙසි “මය්හං භාගිනෙය්යො සබ්බථාපි ඤාතකොයෙව, එතස්ස අඤ්ඤං රාජධීතරං ආනෙත්වා අභිසෙකං කත්වා ධීතරං අඤ්ඤස්ස රඤ්ඤො දස්සාමි, එවං නො ඤාතකා බහූ භවිස්සන්ති, ද්වින්නම්පි රජ්ජානං මයමෙව සාමිකා භවිස්සාමා”ති. සො අමච්චෙහි සද්ධිං සම්මන්තෙත්වා “උභොපෙතෙ විසුං කාතුං වට්ටතී”ති භාගිනෙය්යං අඤ්ඤස්මිං නිවෙසනෙ, ධීතරං අඤ්ඤස්මිං වාසෙසි.

තෙ සොළසවස්සුද්දෙසිකභාවං පත්තා අතිවිය පටිබද්ධචිත්තා අහෙසුං. රාජකුමාරො “කෙන නු ඛො උපායෙන මාතුලධීතරං රාජගෙහා නීහරාපෙතුං සක්කා භවෙය්යා”ති චින්තෙන්තො “අත්ථෙකො උපායො”ති මහාඉක්ඛණිකං පක්කොසාපෙත්වා තස්සා සහස්සභණ්ඩිකං දත්වා “කිං මයා කත්තබ්බ”න්ති වුත්තෙ “අම්ම, තයි කරොන්තියා අනිප්ඵත්ති නාම නත්ථි, කිඤ්චිදෙව කාරණං වත්වා යථා මම මාතුලො රාජා ධීතරං අන්තොගෙහා නීහරාපෙති, තථා කරොහී”ති ආහ. සාධු, සාමි, අහං රාජානං උපසඞ්කමිත්වා එවං වක්ඛාමි “දෙව, රාජධීතාය උපරි කාළකණ්ණී අත්ථි, එත්තකං කාලං නිවත්තිත්වා ඔලොකෙන්තොපි නත්ථි, අහං රාජධීතරං අසුකදිවසෙ නාම රථං ආරොපෙත්වා බහුආවුධහත්ථෙ පුරිසෙ ආදාය මහන්තෙන පරිවාරෙන සුසානං ගන්ත්වා මණ්ඩලපීඨිකාය හෙට්ඨාමඤ්චෙ මතමනුස්සං නිපජ්ජාපෙත්වා උපරිමඤ්චෙ රාජධීතරං ඨපෙත්වා ගන්ධොදකඝටානං අට්ඨුත්තරසතෙන න්හාපෙත්වා කාළකණ්ණිං පවාහෙස්සාමී”ති එවං වත්වා රාජධීතරං සුසානං නෙස්සාමි, ත්වං අම්හාකං තත්ථ ගමනදිවසෙ අම්හෙහි පුරෙතරමෙව ථොකං මරිචචුණ්ණං ආදාය ආවුධහත්ථෙහි අත්තනො මනුස්සෙහි පරිවුතො රථං අභිරුය්හ සුසානං ගන්ත්වා රථං සුසානද්වාරෙ එකපදෙසෙ ඨපෙත්වා ආවුධහත්ථෙ මනුස්සෙ සුසානවනං පෙසෙත්වා සයං සුසානෙ මණ්ඩලපීඨිකං පසාරෙත්වා මතකො විය පටිකුජ්ජො හුත්වා නිපජ්ජ. අහං තත්ථ ආගන්ත්වා තව උපරි මඤ්චකං අත්ථරිත්වා රාජධීතරං උක්ඛිපිත්වා මඤ්චෙ සයාපෙස්සාමි, ත්වං තස්මිං ඛණෙ මරිචචුණ්ණං නාසිකාය පක්ඛිපිත්වා ද්වෙ තයො වාරෙ ඛිපෙය්යාසි. තයා ඛිපිතකාලෙ මයං රාජධීතරං පහාය පලායිස්සාම. අථ ත්වං රාජධීතරං සීසං න්හාපෙත්වා සයම්පි සීසං න්හායිත්වා තං ආදාය අත්තනො නිවෙසනං ගච්ඡෙය්යාසීති. සො “සාධු සුන්දරො උපායො”ති සම්පටිච්ඡි.

සාපි ගන්ත්වා රඤ්ඤො තමත්ථං ආරොචෙසි, රාජාපි සම්පටිච්ඡි. රාජධීතායපි තං අන්තරං ආචික්ඛි, සාපි සම්පටිච්ඡි. සා නික්ඛමනදිවසෙ කුමාරස්ස සඤ්ඤං දත්වා මහන්තෙන පරිවාරෙන සුසානං ගච්ඡන්තී ආරක්ඛමනුස්සානං භයජනනත්ථං ආහ – “මයා රාජධීතාය මඤ්චෙ ඨපිතකාලෙ හෙට්ඨාමඤ්චෙ මතපුරිසො ඛිපිස්සති, ඛිපිත්වා ච හෙට්ඨාමඤ්චා නික්ඛමිත්වා යං පඨමං පස්සිස්සති , තමෙව ගහෙස්සති, අප්පමත්තා භවෙය්යාථා”ති. රාජකුමාරො පුරෙතරං ගන්ත්වා වුත්තනයෙනෙව තත්ථ නිපජ්ජි. මහාඉක්ඛණිකා රාජධීතරං උක්ඛිපිත්වා මණ්ඩලපීඨිකාඨානං ගච්ඡන්තී “මා භායී”ති සඤ්ඤාපෙත්වා මඤ්චෙ ඨපෙසි. තස්මිං ඛණෙ කුමාරො මරිචචුණ්ණං නාසාය පක්ඛිපිත්වා ඛිපි. තෙන ඛිපිතමත්තෙයෙව මහාඉක්ඛණිකා රාජධීතරං පහාය මහාරවං රවමානා සබ්බපඨමං පලායි, තස්සා පලාතකාලතො පට්ඨාය එකොපි ඨාතුං සමත්ථො නාම නාහොසි, ගහිතගහිතානි ආවුධානි ඡඩ්ඩෙත්වා සබ්බෙ පලායිංසු. කුමාරො යථාසම්මන්තිතං සබ්බං කත්වා රාජධීතරං ආදාය අත්තනො නිවෙසනං අගමාසි.