බහුම්පි සො විකත්ථෙය්යාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං විකත්ථකභික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි. තස්ස වත්ථු හෙට්ඨා කථිතසදිසමෙව.

අතීතෙ පන බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො මහාවිභවො සෙට්ඨි අහොසි. තස්ස භරියා පුත්තං විජායි, දාසීපිස්ස තං දිවසඤ්ඤෙව පුත්තං විජායි. තෙ එකතොව වඩ්ඪිංසු. සෙට්ඨිපුත්තෙ ලෙඛං සික්ඛන්තෙ දාසොපිස්ස ඵලකං වහමානො ගන්ත්වා තෙනෙව සද්ධිං ලෙඛං සික්ඛි, ගණනං සික්ඛි, ද්වෙ තයො වොහාරෙ අකාසි. සො අනුක්කමෙන වචනකුසලො වොහාරකුසලො යුවා අභිරූපො අහොසි, නාමෙන කටාහෙකො නාම. සො සෙට්ඨිඝරෙ භණ්ඩාගාරිකකම්මං කරොන්තො චින්තෙසි “න මං ඉමෙ සබ්බකාලං භණ්ඩාගාරිකකම්මං කාරෙස්සන්ති, කිඤ්චිදෙව දොසං දිස්වා තාළෙත්වා බන්ධිත්වා ලක්ඛණෙන අඞ්කෙත්වා දාසපරිභොගෙනපි පරිභුඤ්ජිස්සන්ති. පච්චන්තෙ ඛො පන සෙට්ඨිස්ස සහායකො සෙට්ඨි අත්ථි, යංනූනාහං සෙට්ඨිස්ස වචනෙන ලෙඛං ආදාය තත්ථ ගන්ත්වා ‘අහං සෙට්ඨිපුත්තො’ති වත්වා තං සෙට්ඨිං වඤ්චෙත්වා තස්ස ධීතරං ගහෙත්වා සුඛං වසෙය්ය”න්ති. සො සයමෙව පණ්ණං ගහෙත්වා “අහං අසුකං නාම මම පුත්තං තව සන්තිකං පහිණිං, ආවාහවිවාහසම්බන්ධො නාම මය්හඤ්ච තයා, තුය්හඤ්ච මයා සද්ධිං පතිරූපො, තස්මා ත්වං ඉමස්ස දාරකස්ස අත්තනො ධීතරං දත්වා එතං තත්ථෙව වසාපෙහි, අහම්පි ඔකාසං ලභිත්වා ආගමිස්සාමී”ති ලිඛිත්වා සෙට්ඨිස්සෙව මුද්දිකාය ලඤ්ජෙත්වා යථාරුචිතං පරිබ්බයඤ්චෙව ගන්ධවත්ථාදීනි ච ගහෙත්වා පච්චන්තං ගන්ත්වා සෙට්ඨිං දිස්වා වන්දිත්වා අට්ඨාසි.

අථ නං සෙට්ඨි “කුතො ආගතොසි, තාතා”ති පුච්ඡි. “බාරාණසිතො”ති. “කස්ස පුත්තොසී”ති? “බාරාණසිසෙට්ඨිස්සා”ති. “කෙනත්ථෙනාගතොසී”ති? තස්මිං ඛණෙ කටාහකො “ඉදං දිස්වා ජානිස්සථා”ති පණ්ණං අදාසි. සෙට්ඨි පණ්ණං වාචෙත්වා “ඉදානාහං ජීවාමි නාමා”ති තුට්ඨචිත්තො ධීතරං දත්වා පතිට්ඨාපෙසි. තස්ස පරිවාරො මහන්තො අහොසි. සො යාගුඛජ්ජකාදීසු වා වත්ථගන්ධාදීසු වා උපනීතෙසු “එවම්පි නාම යාගුං පචන්ති, එවං ඛජ්ජකං, එවං භත්තං, අහො පච්චන්තවාසිකා නාමා”ති යාගුආදීනි ගරහති. “ඉමෙ පච්චන්තවාසිභාවෙනෙව අහතසාටකෙ වළඤ්ජිතුං න ජානන්ති, ගන්ධෙ පිසිතුං, පුප්ඵානි ගන්ථිතුං න ජානන්තී”ති වත්ථකම්මන්තිකාදයො ගරහති.

බොධිසත්තොපි දාසං අපස්සන්තො “කටාහකො න දිස්සති, කහං ගතො, පරියෙසථ න”න්ති සමන්තා මනුස්සෙ පයොජෙසි. තෙසු එකො තත්ථ ගන්ත්වා තං දිස්වා සඤ්ජානිත්වා අත්තානං අජානාපෙත්වා ආගන්ත්වා බොධිසත්තස්ස ආරොචෙසි. බොධිසත්තො තං පවත්තිං සුත්වා “අයුත්තං තෙන කතං, ගන්ත්වා නං ගහෙත්වා ආගච්ඡිස්සාමී”ති රාජානං ආපුච්ඡිත්වා මහන්තෙන පරිවාරෙන නික්ඛමි. “සෙට්ඨි කිර පච්චන්තං ගච්ඡතී”ති සබ්බත්ථ පාකටො ජාතො. කටාහකො “සෙට්ඨි කිර ආගච්ඡතී”ති සුත්වා චින්තෙසි “න සො අඤ්ඤෙන කාරණෙන ආගච්ඡිස්සති, මං නිස්සායෙවස්ස ආගමනෙන භවිතබ්බං. සචෙ පනාහං පලායිස්සාමි, පුන ආගන්තුං න සක්කා භවිස්සති. අත්ථි පනෙස උපායො. මම සාමිකස්ස පටිපථං ගන්ත්වා දාසකම්මං කත්වා තමෙව ආරාධෙස්සාමී”ති. සො තතො පට්ඨාය පරිසමජ්ඣෙ එවං භාසති “අඤ්ඤෙ බාලමනුස්සා අත්තනො බාලභාවෙන මාතාපිතූනං ගුණං අජානන්තා තෙසං භොජනවෙලාය අපචිතිකම්මං අකත්වා තෙහි සද්ධිංයෙව භුඤ්ජන්ති, මයං පන මාතාපිතූනං භොජනකාලෙ පටිග්ගහං උපනෙම, ඛෙළමල්ලකං උපනෙම, භාජනානි උපනෙම, පානීයම්පි බීජනිම්පි ගහෙත්වා උපතිට්ඨාමා”ති යාව සරීරවළඤ්ජනකාලෙ උදකකලසං ආදාය පටිච්ඡන්නට්ඨානගමනා සබ්බං දාසෙහි සාමිකානං කත්තබ්බකිච්චං පකාසෙසි.

සො එවං පරිසං උග්ගණ්හාපෙත්වා බොධිසත්තස්ස පච්චන්තසමීපං ආගතකාලෙ සසුරං අවොච “තාත, මම කිර පිතා තුම්හාකං දස්සනත්ථාය ආගච්ඡති, තුම්හෙ ඛාදනීයභොජනීයං පටියාදාපෙථ, අහං පණ්ණාකාරං ගහෙත්වා පටිපථං ගමිස්සාමී”ති. සො “සාධු, තාතා”ති සම්පටිච්ඡි. කටාහකො බහුං පණ්ණාකාරමාදාය මහන්තෙන පරිවාරෙන ගන්ත්වා බොධිසත්තං වන්දිත්වා පණ්ණාකාරං අදාසි. බොධිසත්තොපි පණ්ණාකාරං ගහෙත්වා තෙන සද්ධිං පටිසන්ථාරං කත්වා පාතරාසකාලෙ ඛන්ධාවාරං නිවාසෙත්වා සරීරවළඤ්ජනත්ථාය පටිච්ඡන්නට්ඨානං පාවිසි. කටාහකො අත්තනො පරිවාරං නිවත්තෙත්වා කලසං ආදාය බොධිසත්තස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා උදකකිච්චපරියොසානෙ පාදෙසු පතිත්වා “සාමි, අහං තුම්හාකං යත්තකං ඉච්ඡථ, තත්තකං ධනං දස්සාමි, මා මෙ යසං අන්තරධාපයිත්ථා”ති ආහ. බොධිසත්තො තස්ස වත්තසම්පදාය පසීදිත්වා “මා භායි, නත්ථි තෙ මම සන්තිකා අන්තරායො”ති සමස්සාසෙත්වා පච්චන්තනගරං පාවිසි. මහන්තො සක්කාරො අහොසි, කටාහකොපිස්ස නිරන්තරං දාසෙන කත්තබ්බකිච්චං කරොති. අථ නං එකාය වෙලාය සුඛනිසින්නං පච්චන්තසෙට්ඨි ආහ “මහාසෙට්ඨි, මයා තුම්හාකං පණ්ණං දිස්වාව තුම්හාකං පුත්තස්ස දාරිකා දින්නා”ති බොධිසත්තො කටාහකං පුත්තමෙව කත්වා තදනුච්ඡවිකං පියවචනං වත්වා සෙට්ඨිං තොසෙසි. තතො පට්ඨාය කටාහකස්ස මුඛං උල්ලොකෙතුං සමත්ථො නාම නාහොසි.