නිගමනකථා
1 යමක වර්ගයේ කථා - 14 කි
2 අප්පමාද වර්ගයේ කථා - 09 කි
3 විත්ත වර්ගයේ කථා - 09 කි
4 පුප්ඵ වර්ගයේ කථා - 11 කි
5 බාල වර්ගයේ කථා - 14 කි
6 පණ්ඩිත වර්ගයේ කථා - 11 කි
7 අරහන්ත වර්ගයේ කථා - 10 කි
8 සහස්සු වර්ගයේ කථා - 14 කි
9 පපවර්ගයේ වර්ගයේ කථා - 12 කි
10 දණ්ඩ වර්ගයේ කථා - 10 කි
11 ජරා වර්ගයේ කථා - 09 කි
12 අත්ත වර්ගයේ කථා - 10 කි
13 ලෝක වර්ගයේ කථා - 11 කි
14 බුද්ධ වර්ගයේ කථා - 09 කි
15 සුඛ වර්ගයේ කථා - 08 කි
16 ප්‍රිය වර්ගයේ කථා - 09 කි
17 කෝධ වර්ගයේ කථා - 08 කි
18 මල වර්ගයේ කථා - 12 කි
19 ධම්මට්ඨ වර්ගයේ කථා - 10 කි
20 මග්ග වර්ගයේ කථා - 10 කි
21 ප්‍රකීර්ණක වර්ගයේ කථා - 09 කි
22 නිරය වග්ග වර්ගයේ කථා - 90 කි
23 නාග වර්ගයේ කථා - 08 කි
24 තණ්හා වර්ගයේ කථා - 12 කි
25 භික්ෂු වර්ගයේ කථා - 12 කි
26 බ්‍රාහ්මණ වර්ගය - 40 කි
මෙලෙසම දෙසිය අනූනවයක් කථාවස්තු පවසා සංක්ෂේප වශයෙන් හා විස්තර වශයෙන් රචනා කරන ලද බණවර හැත්තෑ දෙකක් වූ ධම්ම පද වර්ණනාව නිමාවිය.
මහර්ෂීවු ධර්මරාජයන් වහන්සේ විසින් ධම්මපද පාලියේ දේශනා කරන ලද ධම්ම පද ගාථා වර්ග වශයෙන් විසි හයක් වූ කථා වශයෙන් දෙසිය අනූ නවයක් වූ ධම්ම පද අර්ථ කථා කෘතවේදී අධිරාජයා විසින් කරවන ලද මහා විහාරයේ සිරිකුඩ්ඩ රජු කරවු ප්‍රාසාදයේ සිට ලෝකයාට අහිත සඳහා අර්ථ ව්‍යඤ්ජනයෙන් යුත් බුද්ධ ධර්මය පැවතිම සඳහා බණවර 72 ක් යුත් පාලි ධම්මපද අට්ඨ කථාව රචනා කිරීමෙන් මා ලද පුණ්‍ය සමුහය සියළු ප්‍රාණීන්ට ලැබී සියළු පැතුම් ඉටුවී මධුර වූ නිවන් සුව සමෘද්ධ වේවා.
පරම විසුද්ධ ශ්‍රද්ධා බුද්ධි විරිය ප්‍රති මණ්ඩිත වූ ශීලාවර ඍජු, මෘදු, ගුණයන්ගෙන් සපිරුණු සිය සමය සමයාන්තර ඥාණ සමුහයෙන් යුතු ඤාණ ග්‍රහණයෙහි සමර්ථවූ ප්‍රඥා සාමවයෙන් යුක්ත වූ ත්‍රිපිටක පර්යාප්ත ප්‍රභේද ඤාණයෙන් ද අට්ඨ කථා සහිත බුද්ධ ශාසනයේ අප්‍රතිහත ඤාණ ප්‍රභාවෙන් ද මහා ව්‍යාකරණඥ වුද උදාර ග්‍රන්ථකරණයේ තීක්‍ෂණ වූ ද මධුර, උදාර ඕජෝ ගුණලාවන්‍ය යුතු මහා කාව්‍යකරණයෙන් යුත් ජලභිඥා පටිසම්භිදා දී ප්‍රභේද ගුණ ප්‍රති මණ්ඩිත වූ උත්තරී මනුෂ්‍ය ධර්ම සුප්‍රතිෂධිත ථේරවංශයට ප්‍රදීපාය මානවු මහාවිහාර වංගාලංකාර වූ විපුල විසුද්ධ බුද්ධි ප්‍රභාවෙන් යුත් බුද්ධඝෝෂ යන ගරු නාමයෙන් යුත් තෙරුන් විසින් මේ ධම්ම පද වර්ණනය නම් වූ අටුවාව කරන ලද්දේය.
ලෝකෝත්තරමය සුවය සොයන කුල පුතුන්ට ශීල විසුද්ධි න්‍යාය පෙන්වා දෙන තාදි ගුණ ඇති පිරිසිදු සිත් ඇති ලොවට මහර්ෂී වූ බුද්ධ යන නම ලොව පවතීවා.