26. ථොමකවග්ගො
ථොමකත්ථෙරඅපදානාදිවණ්ණනා
ඡබ්බීසතිමෙ වග්ගෙ පඨමාපදානං උත්තානමෙව.
දුතියාපදානෙ විජහිත්වා දෙවවණ්ණන්ති දෙවතා සරීරං විජහිත්වා ඡඩ්ඩෙත්වා, මනුස්සසරීරං නිම්මිනිත්වාති අත්ථො. අධිකාරං කත්තුකාමොති අධිකකිරියං පුඤ්ඤසම්භාරං කත්තුකාමො දෙවරො නාම අහං දෙවරාජා භරියාය සහ බුද්ධසෙට්ඨස්ස සාසනෙ සාදරතාය ඉධ ඉමස්මිං මනුස්සලොකෙ ආගමිං ආගතොති අත්ථො. තස්ස භික්ඛා මයා දින්නාති පදුමුත්තරස්ස භගවතො යො නාමෙන දෙවලො නාම සාවකො අහොසි, තස්ස සාවකස්ස මයා විප්පසන්නෙන චෙතසා භික්ඛා දින්නා පිණ්ඩපාතො දින්නොති අත්ථො.
තතියාපදානෙ ආනන්දො නාම සම්බුද්ධොති ආනන්දං තුට්ඨිං ජනනතො ආනන්දො නාම පච්චෙකබුද්ධොති අත්ථො. අමනුස්සම්හි කානනෙති අමනුස්සපරිග්ගහෙ කානනෙ මහාඅරඤ්ඤෙ පරිනිබ්බායි අනුපාදිසෙසනිබ්බානධාතුයා අන්තරධායි, අදස්සනං අගමාසීති අත්ථො. සරීරං තත්ථ ඣාපෙසින්ති අහං දෙවලොකා ඉධාගන්ත්වා තස්ස භගවතො සරීරං තත්ථ අරඤ්ඤෙ ඣාපෙසිං දහනං අකාසින්ති අත්ථො.
චතුත්ථපඤ්චමාපදානානි උත්තානානෙව.
ඡට්ඨාපදානෙ අහොසිං චන්දනො නාමාති නාමෙන පණ්ණත්තිවසෙන චන්දනො නාම. සම්බුද්ධස්සත්රජොති පච්චෙකසම්බුද්ධභූතතො පුබ්බෙ තස්ස අත්රජො පුත්තො අහං. එකොපාහනො මයා දින්නොති එකං උපාහනයුගං මයා දින්නං. බොධිං සම්පජ්ජ මෙ තුවන්ති තෙන උපාහනයුගෙන මෙ මය්හං සාවකබොධිං තුවං සම්පජ්ජ නිප්ඵාදෙහීති අත්ථො.
සත්තමාපදානෙ මඤ්ජරිකං කරිත්වානාති මඤ්ජෙට්ඨිපුප්ඵං හරිතචඞ්කොටකං ගහෙත්වා රථියං වීථියා පටිපජ්ජිං අහං තථා පටිපන්නොව භික්ඛුසඞ්ඝපුරක්ඛතං භික්ඛුසඞ්ඝෙන පරිවුතං සමණානග්ගං සමණානං භික්ඛූනං අග්ගං සෙට්ඨං සම්මාසම්බුද්ධං අද්දසන්ති සම්බන්ධො. බුද්ධස්ස අභිරොපයින්ති දිස්වා ච පන තං පුප්ඵං උභොහි හත්ථෙහි පග්ගය්හ උක්ඛිපිත්වා බුද්ධස්ස ඵුස්සස්ස භගවතො අභිරොපයිං පූජෙසින්ති අත්ථො.
අට්ඨමාපදානෙ අලොණපණ්ණභක්ඛොම්හීති ඛීරපණ්ණාදීනි උඤ්ඡාචරියාය ආහරිත්වා ලොණවිරහිතානි පණ්ණානි පචිත්වා භක්ඛාමි, අලොණපණ්ණභක්ඛො අම්හි භවාමීති අත්ථො. නියමෙසු ච සංවුතොති නියමසඤ්ඤිතෙසු පාණාතිපාතාවෙරමණිආදීසු නිච්චපඤ්චසීලෙසු සංවුතො පිහිතොති අත්ථො. පාතරාසෙ අනුප්පත්තෙති පුරෙභත්තකාලෙ අනුප්පත්තෙ. සිද්ධත්ථො උපගච්ඡි මන්ති මම සමීපං සිද්ධත්ථො භගවා උපගඤ්ඡි සම්පාපුණි. තාහං බුද්ධස්ස පාදාසින්ති අහං තං අලොණපණ්ණං තස්ස බුද්ධස්ස අදාසින්ති අත්ථො.
නවමාපදානං උත්තානමෙව.
දසමාපදානෙ සිඛිනං සිඛිනං යථාති සරීරතො නික්ඛන්තඡබ්බණ්ණරංසීහි ඔභාසයන්තං ජලන්තං සිඛීනං සිඛීභගවන්තං සිඛීනං යථා ජලමානඅග්ගික්ඛන්ධං විය. අග්ගජං පුප්ඵමාදායාති අග්ගජනාමකං පුප්ඵං ගහෙත්වා බුද්ධස්ස සිඛිස්ස භගවතො අභිරොපයිං පූජෙසින්ති අත්ථො.
ඡබ්බීසතිමවග්ගවණ්ණනා සමත්තා.
27. පදුමුක්ඛිපවග්ගො
ආකාසුක්ඛිපියත්ථෙරඅපදානාදිවණ්ණනා
සත්තවීසතිමෙ වග්ගෙ පඨමාපදානෙ ජලජග්ගෙ දුවෙ ගය්හාති ජලෙ උදකෙ ජාතෙ අග්ගෙ උප්පලාදයො ද්වෙ පුප්ඵෙ ගහෙත්වා බුද්ධස්ස සමීපං ගන්ත්වා එකං පුප්ඵං පාදෙසු නික්ඛිපිං පූජෙසිං, එකං පුප්ඵං ආකාසෙ ඛිපින්ති අත්ථො.
දුතියාපදානං පාකටමෙව.
තතියාපදානෙ බොධියා පාදපුත්තමෙති උත්තමෙ බොධිපාදපෙ. අඩ්ඪචන්දං මයා දින්නන්ති තස්මිං බොධිමූලෙ අඩ්ඪචන්දාකාරෙන මයා අනෙකපුප්ඵානි පූජිතානීති අත්ථො. ධරණීරුහපාදපෙති රුක්ඛපබ්බතරතනාදයො ධාරෙතීති ධරණී, පථවී, ධරණියා රුහති පතිට්ඨහතීති ධරණීරුහො, පාදසඞ්ඛාතෙන මූලෙන උදකං පිවති ඛන්ධවිටපාදීසු පත්ථරියතීති පාදපො, ධරණීරුහො ච සො පාදපො චෙති ධරණීරුහපාදපො, තස්මිං ධරණීරුහපාදපෙ පුප්ඵං මයා පූජිතන්ති අත්ථො.
චතුත්ථාපදානං උත්තානත්ථමෙව.
පඤ්චමාපදානෙ හිමවන්තස්සාවිදූරෙති හිමවන්තස්ස ආසන්නෙ. රොමසො නාම පබ්බතොති රුක්ඛලතාගුම්බාභාවා කෙවලං දබ්බතිණාදිසඤ්ඡන්නත්තා රොමසො නාම පබ්බතො අහොසි. තම්හි පබ්බතපාදම්හීති තස්මිං පබ්බතපරියන්තෙ. සමණො භාවිතින්ද්රියොති සමිතපාපො වූපසන්තකිලෙසො සමණො වඩ්ඪිතඉන්ද්රියො, රක්ඛිතචක්ඛුන්ද්රියාදිඉන්ද්රියොති අත්ථො. අථ වා වඩ්ඪිතඉන්ද්රියො වඩ්ඪිතසද්ධින්ද්රියාදිඉන්ද්රියොති අත්ථො. තස්ස සමණස්ස අහං බිළාලිආලුවෙ ගහෙත්වා අදාසින්ති අත්ථො.