16. රාහුලත්ථෙරඅපදානවණ්ණනා
පදුමුත්තරස්ස භගවතොතිආදිකං ආයස්මතො රාහුලත්ථෙරස්ස අපදානං. අයම්පි ආයස්මා පුරිමජිනවරෙසු කතාධිකාරො තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයානි පුඤ්ඤානි උපචිනන්තො පදුමුත්තරස්ස භගවතො කාලෙ කුලගෙහෙ නිබ්බත්තො විඤ්ඤුතං පත්වා සත්ථු ධම්මදෙසනං සුණන්තො සත්ථාරං එකං භික්ඛුං සික්ඛාකාමානං අග්ගට්ඨානෙ ඨපෙන්තං දිස්වා සයම්පි තං ඨානන්තරං පත්ථෙන්තො සෙනාසනවිසොධනවිජ්ජොතනාදිකං උළාරං පුඤ්ඤං කත්වා පණිධානං අකාසි. සො තතො චවිත්වා දෙවමනුස්සෙසු සංසරන්තො උභයසම්පත්තියො අනුභවිත්වා ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ අම්හාකං බොධිසත්තං පටිච්ච යසොධරාය දෙවියා කුච්ඡිම්හි නිබ්බත්තිත්වා රාහුලොති ලද්ධනාමො මහතා ඛත්තියපරිවාරෙන වඩ්ඪි. තස්ස පබ්බජ්ජාවිධානං ඛන්ධකෙ (මහාව· 105) ආගතමෙව. සො පබ්බජිත්වා සත්ථු සන්තිකෙ අනෙකෙහි සුත්තපදෙහි සුලද්ධොවාදො පරිපක්කඤාණො විපස්සනං උස්සුක්කාපෙත්වා අරහත්තං පාපුණි. අරහා පන හුත්වා අත්තනො පටිපත්තිං පච්චවෙක්ඛිත්වා අඤ්ඤං බ්යාකරොන්තො –
“උභයෙනෙව සම්පන්නො, රාහුලභද්දොති මං විදූ;
යඤ්චම්හි පුත්තො බුද්ධස්ස, යඤ්ච ධම්මෙසු චක්ඛුමා.
යඤ්චම්හි පුත්තො බුද්ධස්ස, යඤ්ච ධම්මෙසු චක්ඛුමා.
“යඤ්ච මෙ ආසවා ඛීණා, යඤ්ච නත්ථි පුනබ්භවො;
අරහා දක්ඛිණෙය්යොම්හි, තෙවිජ්ජො අමතද්දසො.
අරහා දක්ඛිණෙය්යොම්හි, තෙවිජ්ජො අමතද්දසො.
“කාමන්ධා ජාලපච්ඡන්නා, තණ්හාඡදනඡාදිතා;
පමත්තබන්ධුනා බන්ධා, මච්ඡාව කුමිනා මුඛෙ.
පමත්තබන්ධුනා බන්ධා, මච්ඡාව කුමිනා මුඛෙ.
“තං කාමං අහමුජ්ඣිත්වා, ඡෙත්වා මාරස්ස බන්ධනං;
සමූලං තණ්හමබ්බුය්හ, සීතිභූතොස්මි නිබ්බුතො”ති. (ථෙරගා· 295-298);
සමූලං තණ්හමබ්බුය්හ, සීතිභූතොස්මි නිබ්බුතො”ති. (ථෙරගා· 295-298);
චතස්සො ගාථා අභාසි. තත්ථ උභයෙනෙව සම්පන්නොති ජාතිසම්පදා පටිපත්තිසම්පදාති උභයසම්පත්තියාපි සම්පන්නො සමන්නාගතො. රාහුලභද්දොති මං විදූති “රාහුලභද්දො”ති මං සබ්රහ්මචාරිනො සඤ්ජානන්ති. තස්ස හි ජාතසාසනං සුත්වා බොධිසත්තෙන, “රාහු, ජාතො, බන්ධනං ජාත”න්ති වුත්තවචනං උපාදාය සුද්ධොදනමහාරාජා “රාහුලො”ති නාමං ගණ්හි. තත්ථ ආදිතො පිතරා වුත්තපරියායමෙව ගහෙත්වා ආහ – “රාහුලභද්දොති මං විදූ”ති. භද්දොති පසංසාවචනමෙව. අපරභාගෙ සත්ථා තං සික්ඛාකාමභාවෙන අග්ගට්ඨානෙ ඨපෙසි “එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, මම සාවකානං භික්ඛූනං සික්ඛාකාමානං යදිදං රාහුලො”ති (අ· නි· 1.209).
එවං සො පත්තඑතදග්ගට්ඨානො අත්තනො පුබ්බකම්මං සරිත්වා සොමනස්සජාතො පුබ්බචරිතාපදානං පකාසෙන්තො පදුමුත්තරස්ස භගවතොතිආදිමාහ. සත්තභූමිම්හි පාසාදෙති පසාදං සොමනස්සං ජනෙතීති පාසාදො. උපරූපරි ඨිතා සත්ත භූමියො යස්මිං පාසාදෙ සොයං සත්තභූමි, තස්මිං සත්තභූමිම්හි පාසාදෙ. ආදාසං සන්ථරිං අහන්ති ආදාසතලං නිප්ඵාදෙත්වා ලොකජෙට්ඨස්ස භගවතො තාදිනො අහං සන්ථරං අදාසිං, සන්ථරිත්වා පූජෙසින්ති අත්ථො.
ඛීණාසවසහස්සෙහීති අරහන්තසහස්සෙහි පරිකිණ්ණො පරිවුතො. ද්විපදින්දො ද්විපදානං ඉන්දො සාමි නරාසභො මහාමුනි ගන්ධකුටිං තෙහි සහ උපාගමි පාවිසීති අත්ථො.
විරොචෙන්තො ගන්ධකුටින්ති තං ගන්ධකුටිං සොභයමානො දෙවානං දෙවො දෙවදෙවො නරානං ආසභො නරාසභො ජෙට්ඨො සත්ථා භික්ඛුසඞ්ඝමජ්ඣෙ නිසීදිත්වා ඉමා බ්යාකරණගාථායො අභාසථ කථෙසීති සම්බන්ධො.
යෙනායං ජොතිතා සෙය්යාති යෙන උපාසකෙන අයං පාසාදසඞ්ඛාතා සෙය්යා ජොතිතා පභාසිතා පජ්ජලිතා. ආදාසොව කංසලොහමයං ආදාසතලං ඉව සුට්ඨු සමං කත්වා සන්ථතා. තං උපාසකං කිත්තයිස්සාමි පාකටං කරිස්සාමීති අත්ථො. සෙසං සුවිඤ්ඤෙය්යමෙව.
අට්ඨානමෙතං යං තාදීති යං යෙන කාරණෙන තාදී ඉට්ඨානිට්ඨෙසු අකම්පියසභාවත්තා තාදී අගාරෙ ඝරාවාසෙ රතිං අල්ලීනභාවං අජ්ඣගා පාපුණි, එතං කාරණං අට්ඨානං අකාරණන්ති අත්ථො.