4. අනුරුද්ධත්ථෙරඅපදානවණ්ණනා
සුමෙධං භගවන්තාහන්තිආදිකං ආයස්මතො අනුරුද්ධත්ථෙරස්ස අපදානං. අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරො තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයානි පුඤ්ඤානි උපචිනන්තො පදුමුත්තරස්ස භගවතො කාලෙ විභවසම්පන්නෙ කුටුම්බිකකුලෙ නිබ්බත්ති. වයප්පත්තො එකදිවසං විහාරං ගන්ත්වා සත්ථු සන්තිකෙ ධම්මං සුණන්තො සත්ථාරා එකං භික්ඛුං දිබ්බචක්ඛුකානං අග්ගට්ඨානෙ ඨපෙන්තං දිස්වා සයම්පි තං දානං පත්ථෙත්වා සතසහස්සභික්ඛුපරිවාරස්ස භගවතො සත්තාහං මහාදානං පවත්තෙත්වා සත්තමෙ දිවසෙ භගවතො භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච උත්තමානි වත්ථානි දත්වා පණිධානං අකාසි. සත්ථාපිස්ස අනන්තරායෙන සමිජ්ඣනභාවං දිස්වා “අනාගතෙ ගොතමස්ස සම්මාසම්බුද්ධස්ස සාසනෙ දිබ්බචක්ඛුකානං අග්ගො භවිස්සතී”ති බ්යාකාසි. සොපි තත්ථ පුඤ්ඤානි කරොන්තො සත්ථරි පරිනිබ්බුතෙ සත්තයොජනිකෙ කනකථූපෙ බහුකංසපාතියො දීපරුක්ඛෙහි දීපකපල්ලිකාහි ච “දිබ්බචක්ඛුඤාණස්ස උපනිස්සයො හොතූ”ති උළාරං දීපපූජං අකාසි. එවං යාවජීවං පුඤ්ඤානි කත්වා දෙවමනුස්සෙසු සංසරන්තො කස්සපස්ස භගවතො කාලෙ බාරාණසියං කුටුම්බිකගෙහෙ නිබ්බත්තිත්වා විඤ්ඤුතං පත්තො සත්ථරි පරිනිබ්බුතෙ නිට්ඨිතෙ යොජනිකෙ කනකථූපෙ බහුකංසපාතියො සප්පිමණ්ඩස්ස පූරෙත්වා මජ්ඣෙ ච එකෙකං ගුළපිණ්ඩං ඨපෙත්වා මුඛවට්ටියා මුඛවට්ටිං ඵුසාපෙන්තො චෙතියං පරික්ඛිපාපෙසි. අත්තනා ගහිතකංසපාතිං සප්පිමණ්ඩස්ස පූරෙත්වා සහස්සවට්ටියො ජාලාපෙත්වා සීසෙ ඨපෙත්වා සබ්බරත්තිං චෙතියං අනුපරියායි.
එවං තස්මිම්පි අත්තභාවෙ යාවජීවං කුසලං කත්වා දෙවලොකෙ නිබ්බත්තිත්වා තත්ථ යාවතායුකං ඨත්වා තතො චුතො අනුප්පන්නෙ බුද්ධෙ බාරාණසියංයෙව දුග්ගතකුලෙ නිබ්බත්ති, “අන්නභාරො”තිස්ස නාමං අහොසි. සො සුමනසෙට්ඨිස්ස නාම ගෙහෙ කම්මං කරොන්තො ජීවති. එකදිවසං සො උපරිට්ඨං නාම පච්චෙකබුද්ධං නිරොධසමාපත්තිතො වුට්ඨාය ගන්ධමාදනපබ්බතතො ආකාසෙනාගන්ත්වා බාරාණසීනගරද්වාරෙ ඔතරිත්වා චීවරං පාරුපිත්වා නගරෙ පිණ්ඩාය චරන්තං දිස්වා පසන්නමානසො පත්තං ගහෙත්වා අත්තනො අත්ථාය ඨපිතං භාගභත්තං පත්තෙ පක්ඛිපිත්වා පච්චෙකබුද්ධස්ස දාතුකාමො ආරභි. භරියාපිස්ස අත්තනො භාගභත්තඤ්ච තත්ථෙව පක්ඛිපි. සො තං නෙත්වා පච්චෙකබුද්ධස්ස හත්ථෙ ඨපෙසි. පච්චෙකබුද්ධො තං ගහෙත්වා අනුමොදනං කත්වා පක්කාමි. තං දිවසං සුමනසෙට්ඨිස්ස ඡත්තෙ අධිවත්ථා දෙවතා – “අහො දානං, පරමදානං, උපරිට්ඨෙ සුප්පතිට්ඨිත”න්ති මහාසද්දෙන අනුමොදි. තං සුත්වා සුමනසෙට්ඨි – “එවං දෙවතාය අනුමොදිතං ඉදමෙව උත්තමදාන”න්ති චින්තෙත්වා තත්ථ පත්තිං යාචි. අන්නභාරො පන තස්ස පත්තිං අදාසි. තෙන පසන්නචිත්තො සුමනසෙට්ඨි තස්ස සහස්සං දත්වා “ඉතො පට්ඨාය තුය්හං සහත්ථෙන කම්මකරණකිච්චං නත්ථි, පතිරූපං ගෙහං කත්වා නිච්චං වසාහී”ති ආහ.
යස්මා නිරොධසමාපත්තිතො වුට්ඨිතස්ස පච්චෙකබුද්ධස්ස දින්නපිණ්ඩපාතො තං දිවසමෙව උළාරවිපාකො හොති, තස්මා සුමනසෙට්ඨි රඤ්ඤො සන්තිකං ගච්ඡන්තො තං ගහෙත්වා අගමාසි. රාජා පන තං ආදරවසෙන ඔලොකෙසි. සෙට්ඨි – “මහාරාජ, අයං ඔලොකෙතබ්බයුත්තොයෙවා”ති වත්වා තදා තෙන කතකම්මං අත්තනාපිස්ස සහස්සදින්නභාවඤ්ච කථෙසි. තං සුත්වා රාජා තස්ස තුස්සිත්වා සහස්සං දත්වා “අසුකස්මිං ඨානෙ ගෙහං කත්වා වසාහී”ති ගෙහට්ඨානමස්ස ආණාපෙසි. තස්ස තං ඨානං සොධාපෙන්තස්ස මහන්තා මහන්තා නිධිකුම්භියො උට්ඨහිංසු. සො තා දිස්වා රඤ්ඤො ආරොචෙසි. රාජා සබ්බං ධනං උද්ධරාපෙත්වා රාසිකතං දිස්වා – “එත්තකං ධනං ඉමස්මිං නගරෙ කස්ස ගෙහෙ අත්ථී”ති පුච්ඡි. “න කස්සචි, දෙවා”ති. “තෙන හි අයං අන්නභාරො ඉමස්මිං නගරෙ මහාධනසෙට්ඨි නාම හොතූ”ති තං දිවසමෙව තස්ස සෙට්ඨිඡත්තං උස්සාපෙසි.
සො සෙට්ඨි හුත්වා යාවජීවං කල්යාණකම්මං කත්වා දෙවලොකෙ නිබ්බත්තො, දීඝරත්තං දෙවමනුස්සෙසු සංසරිත්වා අම්හාකං භගවතො උප්පජ්ජනකකාලෙ කපිලවත්ථුනගරෙ සුක්කොදනසක්කස්ස ගෙහෙ පටිසන්ධිං ගණ්හි. තස්ස ජාතස්ස අනුරුද්ධොති නාමං අකංසු. සො මහානාමසක්කස්ස කනිට්ඨභාතා භගවතො චූළපිතු පුත්තො පරමසුඛුමාලො මහාපුඤ්ඤො අහොසි. සුවණ්ණපාතියංයෙව චස්ස භත්තං උප්පජ්ජි. අථස්ස මාතා එකදිවසං “මම පුත්තො නත්ථීති පදං න ජානාති, තං ජානාපෙස්සාමී”ති චින්තෙත්වා එකං සුවණ්ණපාතිං තුච්ඡකංයෙව අඤ්ඤාය සුවණ්ණපාතියා පිදහිත්වා තස්ස පෙසෙසි, අන්තරාමග්ගෙ දෙවතා තං, දිබ්බපූවෙහි පූරෙසුං. එවං මහාපුඤ්ඤො තිණ්ණං උතූනං අනුච්ඡවිකෙසු තීසු පාසාදෙසු අලඞ්කතනාටකිත්ථීහි පරිවුතො දෙවො විය මහාසම්පත්තිං අනුභවි.