සානුසයවාරෙ පන යො කාමරාගානුසයෙන සානුසයොති යථා එකන්තරිකජරාදිරොගෙන ආබාධිකො යාව තම්හා රොගා න මුච්චති, තාව තස්ස රොගස්ස අනුප්පත්තික්ඛණෙපි සරොගොයෙව නාම හොති. එවං සසංකිලෙසස්ස වට්ටගාමිසත්තස්ස යාව අරියමග්ගෙන අනුසයා සමුග්ඝාතං න ගච්ඡන්ති, තාව තෙසං අනුසයානං අනුප්පත්තික්ඛණෙපි සානුසයොයෙව නාම හොති. එවරූපං සානුසයතං සන්ධාය ‘ආමන්තා’ති වුත්තං. සෙසමෙත්ථ අනුසයවාරසදිසමෙව.

ඔකාසවාරෙ පන “රූපධාතුයා අරූපධාතුයා එත්ථ මානානුසයෙන සානුසයො”ති වුත්තෙ තාසු ධාතූසු පුග්ගලස්ස සානුසයතා පඤ්ඤායෙය්ය, අනුසයස්ස උප්පත්තිට්ඨානං න පඤ්ඤායෙය්ය. අනුසයස්ස ච උප්පත්තිට්ඨානදස්සනත්ථං අයං වාරො ආරද්ධො, තස්මා තතො මානානුසයෙන සානුසයොති වුත්තං. එවඤ්හි සති තතො ධාතුද්වයතො උප්පන්නෙන මානානුසයෙන සානුසයොති අනුසයස්ස උප්පත්තිට්ඨානං දස්සිතං හොති. ඉමස්ස පන පඤ්හස්ස අත්ථෙ අවුත්තෙ ආදිපඤ්හස්ස අත්ථො පාකටො න හොතීති පඨමං න වුත්තො, තස්මා සො එවං වෙදිතබ්බො. යතො කාමරාගානුසයෙනාති යතො උප්පන්නෙන කාමරාගානුසයෙන සානුසයො, කිං සො තතො උප්පන්නෙන පටිඝානුසයෙනපි සානුසයොති? යස්මා පනෙතෙ ද්වෙ එකස්මා ඨානා නුප්පජ්ජන්ති; තස්මා “නො”ති පටිසෙධො කතො. අරහා සබ්බත්ථාති අරහා සබ්බධම්මෙසු උප්පජ්ජනකෙන කෙනචි අනුසයෙන නිරානුසයොති. ඉමිනා අත්ථවසෙන නිප්පදෙසට්ඨානෙසු භුම්මවචනමෙව කතන්ති. ඉමිනා උපායෙන සබ්බත්ථ අත්ථවිනිච්ඡයො වෙදිතබ්බොති.

පජහනවාරෙ පජහතීති තෙන තෙන මග්ගෙන පහානපරිඤ්ඤාවසෙන පජහති, ආයතිං අනුප්පත්තිධම්මතං ආපාදෙති. ආමන්තාති අනාගාමීමග්ගට්ඨං සන්ධාය පටිවචනං. තදෙකට්ඨං පජහතීති පහානෙකට්ඨතං සන්ධාය වුත්තං. නොති අරහත්තමග්ගට්ඨං සන්ධාය පටිසෙධො.

යතො කාමරාගානුසයං පජහතීති යතො උප්පජ්ජනකං කාමරාගානුසයං පජහතීති අත්ථො. අට්ඨමකොති අරහත්තඵලට්ඨතො පට්ඨාය පච්චොරොහනගණනාය ගණියමානො සොතාපත්තිමග්ගට්ඨො අට්ඨමකො නාම. දක්ඛිණෙය්යගණනාය හි අරහා අග්ගදක්ඛිණෙය්යත්තා පඨමො, අරහත්තමග්ගට්ඨො දුතියො, අනාගාමී තතියො…පෙ… සොතාපත්තිමග්ගට්ඨො අට්ඨමො. සො ඉධ “අට්ඨමකො”ති වුත්තො. නාමසඤ්ඤායෙව වා එසා තස්සාති. අනාගාමිමග්ගසමඞ්ගිඤ්ච අට්ඨමකඤ්ච ඨපෙත්වා අවසෙසාති සද්ධිං පුථුජ්ජනෙන සෙක්ඛාසෙක්ඛා. තෙසු හි පුථුජ්ජනො පහානපරිඤ්ඤාය අභාවෙන නප්පජහති. සෙසා තෙසං අනුසයානං පහීනත්තා. ද්වින්නං මග්ගසමඞ්ගීනන්ති ද්වෙ මග්ගසමඞ්ගිනො ඨපෙත්වාති අත්ථො. ඉමිනා නයෙන සබ්බත්ථ විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බොති.

පරිඤ්ඤාවාරෙ පරිජානාතීති තීහි පරිඤ්ඤාහි පරිජානාති. සෙසමෙත්ථ හෙට්ඨා වුත්තනයමෙව. අයම්පි හි වාරො පජහනවාරො විය මග්ගට්ඨානඤ්ඤෙව වසෙන විස්සජ්ජිතොති.

පහීනවාරෙ ඵලට්ඨවසෙනෙව දෙසනා ආරද්ධා. අනාගාමිස්ස හි උභොපෙතෙ අනුසයා පහීනා, තස්මා “ආමන්තා”ති වුත්තං.

ඔකාසවාරෙ යත්ථ කාමරාගානුසයො පහීනො තත්ථ පටිඝානුසයො පහීනොති පුච්ඡිත්වා න වත්තබ්බො පහීනොති වා අප්පහීනොති වාති වුත්තං තං කස්මාති? උප්පත්තිට්ඨානස්ස අසාධාරණත්තා. අඤ්ඤං හි කාමරාගානුසයස්ස උප්පත්තිට්ඨානං, අඤ්ඤං පටිඝානුසයස්ස. අභාවිතමග්ගස්ස ච යත්ථ අනුසයො උප්පජ්ජති, මග්ගෙ භාවිතෙ තත්ථෙව සො පහීනො නාම හොති . තත්ථ යස්මා නෙව කාමරාගානුසයට්ඨානෙ පටිඝානුසයො උප්පජ්ජති, න පටිඝානුසයට්ඨානෙ කාමරාගානුසයො, තස්මා තත්ථ සො පහීනොති වා අප්පහීනොති වා න වත්තබ්බො. සො හි යස්මිං අත්තනො උප්පත්තිට්ඨානෙ කාමරාගානුසයො පහීනො, තස්මිං අප්පහීනත්තා තත්ථ පහීනොති න වත්තබ්බො. යං කාමරාගානුසයස්ස උප්පත්තිට්ඨානං, තස්මිං අට්ඨිතත්තා තත්ථ අප්පහීනොති න වත්තබ්බො.