ඉදානි තෙසඤ්ඤෙව මූලයමකෙ දෙසිතානං කුසලාදිධම්මානං ලබ්භමානවසෙන එකදෙසං සඞ්ගණ්හිත්වා සඞ්ඛාරයමකානන්තරං දෙසිතස්ස අනුසයයමකස්ස අත්ථවණ්ණනා හොති. තත්ථ පාළිවවත්ථානං තාව වෙදිතබ්බං – ඉමස්මිඤ්හි අනුසයයමකෙ ඛන්ධයමකාදීසු විය දෙසනං අකත්වා අඤ්ඤෙන නයෙන පාළිදෙසනා කතා. කථං? පඨමං තාව පරිච්ඡෙදතො, උද්දෙසතො, උප්පත්තිට්ඨානතොති තීහාකාරෙහි අනුසයෙ ගහාපෙතුං පරිච්ඡෙදවාරො, පරිච්ඡින්නුද්දෙසවාරො, උප්පත්තිට්ඨානවාරොති, තයො වාරා දෙසිතා. තතො සත්තන්නං මහාවාරානං වසෙන අනුසයෙ යොජෙත්වා යමකදෙසනා කතා. තත්ථ සත්තානුසයාති අයං “සත්තෙව, න තතො උද්ධං, න හෙට්ඨා”ති ගණනපරිච්ඡෙදෙන පරිච්ඡින්දිත්වා අනුසයානං දෙසිතත්තා පරිච්ඡෙදවාරො නාම. කාමරාගානුසයො…පෙ… අවිජ්ජානුසයොති අයං පරිච්ඡෙදවාරෙන පරිච්ඡින්නානං නාමමත්තං උද්දිසිත්වා “ඉමෙ නාම තෙ”ති දෙසිතත්තා පරිච්ඡින්නුද්දෙසවාරො නාම. කත්ථ කාමරාගානුසයො අනුසෙති…පෙ… එත්ථ අවිජ්ජානුසයො අනුසෙතීති අයං “ඉමෙසු නාම ඨානෙසු ඉමෙ අනුසයා අනුසෙන්ති”ති එවං තෙසංයෙව උප්පත්තිට්ඨානස්ස දෙසිතත්තා උප්පත්තිට්ඨානවාරො නාම.

යෙසං පන සත්තන්නං මහාවාරානං වසෙන අනුසයෙ යොජෙත්වා යමකදෙසනා කතා, තෙසං ඉමානි නාමානි – අනුසයවාරො, සානුසයවාරො, පජහනවාරො, පරිඤ්ඤාවාරො, පහීනවාරො, උප්පජ්ජනවාරො ධාතුවාරොති. තෙසු පඨමො අනුසයවාරො. සො අනුලොමපටිලොමනයවසෙන දුවිධො හොති.

තත්ථ අනුලොමනයෙ “යස්ස අනුසෙති, යත්ථ අනුසෙති, යස්ස යත්ථ අනුසෙතී”ති පුග්ගලොකාසතදුභයවසෙන තයො අන්තරවාරා හොන්ති. තෙසු පඨමෙ පුග්ගලවාරෙ “යස්ස කාමරාගානුසයො අනුසෙති, තස්ස පටිඝානුසයො අනුසෙති; යස්ස වා පන පටිඝානුසයො අනුසෙති, තස්ස කාමරාගානුසයො අනුසෙති; යස්ස කාමරාගානුසයො අනුසෙති, තස්ස මානානුසයො, දිට්ඨානුසයො, විචිකිච්ඡානුසයො, භවරාගානුසයො, අවිජ්ජානුසයො අනුසෙති. යස්ස වා පන අවිජ්ජානුසයො අනුසෙති, තස්ස කාමරාගානුසයො අනුසෙතී”ති කාමරාගානුසයමූලකානි ඡ යමකානි. පුන අගහිතග්ගහණවසෙන පටිඝානුසයමූලකානි පඤ්ච, මානානුසයමූලකානි චත්තාරි, දිට්ඨානුසයමූලකානි තීණි, විචිකිච්ඡානුසයමූලකානි ද්වෙ, භවරාගානුසයමූලකං එකන්ති එවං සබ්බානිපි එකමූලකානි එකවීසති. පුන “යස්ස කාමරාගානුසයො ච පටිඝානුසයො ච අනුසෙන්තී”ති එවං ආගතානි දුකමූලකානි පඤ්ච, තිකමූලකානි චත්තාරි, චතුක්කමූලකානි තීණි, පඤ්චකමූලකානි ද්වෙ, ඡක්කමූලකං එකන්ති අපරානිපි පන්නරස හොන්ති. තානි පුරිමෙහි එකවීසතියා සද්ධිං ඡත්තිංසාති පුග්ගලවාරෙ ඡත්තිංස යමකානි. තථා ඔකාසවාරෙ, තථා පුග්ගලොකාසවාරෙති සබ්බානිපි අනුලොමනයෙ අට්ඨසතං යමකානි. තථා පටිලොමනයෙති අනුසයවාරෙ සොළසාධිකානි ද්වෙ යමකසතානි, තතො දිගුණා පුච්ඡා, තතො දිගුණා අත්ථා ච වෙදිතබ්බා. යථා චෙත්ථ, එවං සානුසයවාරො, පජහනවාරො, පරිඤ්ඤාවාරො, පහීනවාරො, උප්පජ්ජනවාරොති ඉමෙසම්පි පඤ්චන්නං වාරානං, එකෙකස්මිං යමකගණනා; යමකදිගුණා පුච්ඡා, පුච්ඡාදිගුණා ච අත්ථා වෙදිතබ්බා. අයං පනෙත්ථ පුරිමෙසු තීසු වාරෙසු විසෙසො. ඔකාසවාරෙ “යත්ථ තත්ථා”ති අවත්වා යතො තතොති නිස්සක්කවචනෙන දෙසනා කතා. සෙසං තාදිසමෙව.

යො පනායං සබ්බපච්ඡිමො ධාතුවාරො නාම, සො පුච්ඡාවාරො, විස්සජ්ජනාවාරොති ද්විධා ඨිතො. තස්ස පුච්ඡාවාරෙ කාමධාතුයා චුතස්ස කාමධාතුං උපපජ්ජන්තස්සාති වත්වා “කාමධාතුං වා පන උපපජ්ජන්තස්ස කාමධාතුයා චුතස්සා”ති න වුත්තං. කිං කාරණා? අත්ථවිසෙසාභාවතො. ද්වෙපි හි එතා පුච්ඡා එකත්ථායෙව, තස්මා එකෙකස්මා යමකා එකෙකමෙව පුච්ඡං පුච්ඡිත්වා සබ්බපුච්ඡාවසානෙ පුච්ඡානුක්කමෙනෙව “කාමධාතුයා චුතස්ස කාමධාතුං උපපජ්ජන්තස්ස කස්සචි සත්ත අනුසයා අනුසෙන්තී”තිආදිනා නයෙන විස්සජ්ජනං කතං.