12. ඣානවිභඞ්ගො
සුත්තන්තභාජනීයං
මාතිකාවණ්ණනා
ඉදානි තදනන්තරෙ ඣානවිභඞ්ගෙ යා තාව අයං සකලස්සාපි සුත්තන්තභාජනීයස්ස පඨමං මාතිකා ඨපිතා, තත්ථ ඉධාති වචනං පුබ්බභාගකරණීයසම්පදාය සම්පන්නස්ස සබ්බප්පකාරජ්ඣානනිබ්බත්තකස්ස පුග්ගලස්ස සන්නිස්සයභූතසාසනපරිදීපනං, අඤ්ඤසාසනස්ස ච තථාභාවපටිසෙධනං. වුත්තඤ්හෙතං – “ඉධෙව, භික්ඛවෙ, සමණො…පෙ… සුඤ්ඤා පරප්පවාදා සමණෙහි අඤ්ඤෙහී”ති (අ· නි· 4.241). භික්ඛූති තෙසං ඣානානං නිබ්බත්තකපුග්ගලපරිදීපනං. පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතොති ඉදමස්ස පාතිමොක්ඛසංවරෙ පතිට්ඨිතභාවපරිදීපනං. විහරතීති ඉදමස්ස තදනුරූපවිහාරසමඞ්ගීභාවපරිදීපනං. ආචාරගොචරසම්පන්නොති ඉදමස්ස හෙට්ඨා පාතිමොක්ඛසංවරස්ස උපරි ඣානානුයොගස්ස ච උපකාරධම්මපරිදීපනං. අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවීති ඉදමස්ස පාතිමොක්ඛතො අචවනධම්මතාපරිදීපනං. සමාදායාති ඉදමස්ස සික්ඛාපදානං අනවසෙසතො ආදානපරිදීපනං. සික්ඛතීති ඉදමස්ස සික්ඛාය සමඞ්ගීභාවපරිදීපනං. සික්ඛාපදෙසූති ඉදමස්ස සික්ඛිතබ්බධම්මපරිදීපනං.
ඉන්ද්රියෙසූති ඉදමස්ස ගුත්තද්වාරතාය භූමිපරිදීපනං; රක්ඛිතබ්බොකාසපරිදීපනන්තිපි වදන්ති එව. ගුත්තද්වාරොති ඉදමස්ස ඡසු ද්වාරෙසු සංවිහිතාරක්ඛභාවපරිදීපනං. භොජනෙ මත්තඤ්ඤූති ඉදමස්ස සන්තොසාදිගුණපරිදීපනං. පුබ්බරත්තාපරරත්තං ජාගරියානුයොගමනුයුත්තොති ඉදමස්ස කාරණභාවපරිදීපනං. සාතච්චං නෙපක්කන්ති ඉදමස්ස පඤ්ඤාපරිග්ගහිතෙන වීරියෙන සාතච්චකාරිතාපරිදීපනං . බොධිපක්ඛිකානං ධම්මානං භාවනානුයොගමනුයුත්තොති ඉදමස්ස පටිපත්තියා නිබ්බෙධභාගියත්තපරිදීපනං.
සො අභික්කන්තෙ…පෙ… තුණ්හීභාවෙ සම්පජානකාරී හොතීති ඉදමස්ස සබ්බත්ථ සතිසම්පජඤ්ඤසමන්නාගතත්තපරිදීපනං. සො විවිත්තං සෙනාසනං භජතීති ඉදමස්ස අනුරූපසෙනාසනපරිග්ගහපරිදීපනං. අරඤ්ඤං…පෙ… පටිසල්ලානසාරුප්පන්ති ඉදමස්ස සෙනාසනප්පභෙදනිරාදීනවතානිසංසපරිදීපනං. සො අරඤ්ඤගතො වාති ඉදමස්ස වුත්තප්පකාරෙන සෙනාසනෙන යුත්තභාවපරිදීපනං. නිසීදතීති ඉදමස්ස යොගානුරූපඉරියාපථපරිදීපනං. පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වාති ඉදමස්ස යොගාරම්භපරිදීපනං. සො අභිජ්ඣං ලොකෙ පහායාතිආදි පනස්ස කම්මට්ඨානානුයොගෙන නීවරණප්පහානපරිදීපනං. තස්සෙව පහීනනීවරණස්ස විවිච්චෙව කාමෙහීතිආදි පටිපාටියා ඣානුප්පත්තිපරිදීපනං.
අපි ච ඉධ භික්ඛූති ඉමස්මිං සාසනෙ ඣානුප්පාදකො භික්ඛු. ඉදානි යස්මා ඣානුප්පාදකෙන භික්ඛුනා චත්තාරි සීලානි සොධෙතබ්බානි, තස්මාස්ස පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතොති ඉමිනා පාතිමොක්ඛසංවරසීලවිසුද්ධිං උපදිසති. ආචාරගොචරසම්පන්නොතිආදිනා ආජීවපාරිසුද්ධිසීලං. සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසූති ඉමිනා තෙසං ද්වින්නං සීලානං අනවසෙසතො ආදානං. ඉන්ද්රියෙසු ගුත්තද්වාරොති ඉමිනා ඉන්ද්රියසංවරසීලං. භොජනෙ මත්තඤ්ඤූති ඉමිනා පච්චයසන්නිස්සිතසීලං. පුබ්බරත්තාපරරත්තන්තිආදිනා සීලෙ පතිට්ඨිතස්ස ඣානභාවනාය උපකාරකෙ ධම්මෙ. සො අභික්කන්තෙතිආදිනා තෙසං ධම්මානං අපරිහානාය කම්මට්ඨානස්ස ච අසම්මොසාය සතිසම්පජඤ්ඤසමායොගං. සො විවිත්තන්තිආදිනා භාවනානුරූපසෙනාසනපරිග්ගහං. සො අරඤ්ඤගතො වාතිආදිනා තං සෙනාසනං උපගතස්ස ඣානානුරූපඉරියාපථඤ්චෙව ඣානභාවනාරම්භඤ්ච. සො අභිජ්ඣන්තිආදිනා ඣානභාවනාරම්භෙන ඣානපච්චනීකධම්මප්පහානං. සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහායාතිආදිනා එවං පහීනජ්ඣානපච්චනීකධම්මස්ස සබ්බජ්ඣානානං උප්පත්තික්කමං උපදිසතීති.