වෙදනාක්ඛන්ධනිද්දෙසො
වෙදනාක්ඛන්ධනිද්දෙසාදීසු හෙට්ඨා වුත්තසදිසං පහාය අපුබ්බමෙව වණ්ණයිස්සාම. යා කාචි වෙදනාති චතුභූමිකවෙදනං පරියාදියති. සුඛා වෙදනාතිආදීනි අතීතාදිවසෙන නිද්දිට්ඨවෙදනං සභාවතො දස්සෙතුං වුත්තානි. තත්ථ සුඛා වෙදනා අත්ථි කායිකා, අත්ථි චෙතසිකා. තථා දුක්ඛා වෙදනා. අදුක්ඛමසුඛා පන චක්ඛාදයො පසාදකායෙ සන්ධාය පරියායෙන ‘අත්ථි කායිකා, අත්ථි චෙතසිකා’. තත්ථ සබ්බාපි කායිකා කාමාවචරා. තථා චෙතසිකා දුක්ඛා වෙදනා. චෙතසිකා සුඛා පන තෙභූමිකා. අදුක්ඛමසුඛා චතුභූමිකා. තස්සා සබ්බප්පකාරායපි සන්තතිවසෙන, ඛණාදිවසෙන ච අතීතාදිභාවො වෙදිතබ්බො.
තත්ථ සන්තතිවසෙන එකවීථිඑකජවනඑකසමාපත්තිපරියාපන්නා, එකවිධවිසයසමායොගප්පවත්තා ච පච්චුප්පන්නා. තතො පුබ්බෙ අතීතා, පච්ඡා අනාගතා. ඛණාදිවසෙන ඛණත්තයපරියාපන්නා පුබ්බන්තාපරන්තමජ්ඣගතා සකිච්චඤ්ච කුරුමානා වෙදනා පච්චුප්පන්නා. තතො පුබ්බෙ අතීතා, පච්ඡා අනාගතා. තත්ථ ඛණාදිවසෙන අතීතාදිභාවං සන්ධාය අයං නිද්දෙසො කතොති වෙදිතබ්බො.
ඔළාරිකසුඛුමනිද්දෙසෙ අකුසලා වෙදනාතිආදීනි ජාතිතො ඔළාරිකසුඛුමභාවං දස්සෙතුං වුත්තානි. දුක්ඛා වෙදනා ඔළාරිකාතිආදීනි සභාවතො. අසමාපන්නස්ස වෙදනාතිආදීනි පුග්ගලතො. සාසවාතිආදීනි ලොකියලොකුත්තරතො ඔළාරිකසුඛුමභාවං දස්සෙතුං වුත්තානි. තත්ථ අකුසලා තාව සදරථට්ඨෙන දුක්ඛවිපාකට්ඨෙන ච ඔළාරිකා. කුසලා නිද්දරථට්ඨෙන සුඛවිපාකට්ඨෙන ච සුඛුමා. අබ්යාකතා නිරුස්සාහට්ඨෙන අවිපාකට්ඨෙන ච සුඛුමා. කුසලාකුසලා සඋස්සාහට්ඨෙන සවිපාකට්ඨෙන ච ඔළාරිකා. අබ්යාකතා වුත්තනයෙනෙව සුඛුමා.
දුක්ඛා අසාතට්ඨෙන දුක්ඛට්ඨෙන ච ඔළාරිකා. සුඛා සාතට්ඨෙන සුඛට්ඨෙන ච සුඛුමා. අදුක්ඛමසුඛා සන්තට්ඨෙන පණීතට්ඨෙන ච සුඛුමා. සුඛදුක්ඛා ඛොභනට්ඨෙන ඵරණට්ඨෙන ච ඔළාරිකා. සුඛවෙදනාපි හි ඛොභෙති ඵරති. තථා දුක්ඛවෙදනාපි. සුඛඤ්හි උප්පජ්ජමානං සකලසරීරං ඛොභෙන්තං ආලුළෙන්තං අභිසන්දයමානං මද්දයමානං ඡාදයමානං සීතොදකඝටෙන ආසිඤ්චයමානං විය උප්පජ්ජති. දුක්ඛං උප්පජ්ජමානං තත්තඵාලං අන්තො පවෙසන්තං විය තිණුක්කාය බහි ඣාපයමානං විය උප්පජ්ජති. අදුක්ඛමසුඛා පන වුත්තනයෙනෙව සුඛුමා. අසමාපන්නස්ස වෙදනා නානාරම්මණෙ වික්ඛිත්තභාවතො ඔළාරිකා . සමාපන්නස්ස වෙදනා එකත්තනිමිත්තෙයෙව චරතීති සුඛුමා. සාසවා ආසවුප්පත්තිහෙතුතො ඔළාරිකා. ආසවචාරො නාම එකන්තඔළාරිකො. අනාසවා වුත්තවිපරියායෙන සුඛුමා.
තත්ථ එකො නෙව කුසලත්තිකෙ කොවිදො හොති, න වෙදනාත්තිකෙ. සො ‘කුසලත්තිකං රක්ඛාමී’ති වෙදනාත්තිකං භින්දති; ‘වෙදනාත්තිකං රක්ඛාමී’ති කුසලත්තිකං භින්දති. එකො ‘තිකං රක්ඛාමී’ති භූමන්තරං භින්දති. එකො න භින්දති. කථං? “සුඛදුක්ඛා වෙදනා ඔළාරිකා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා සුඛුමා”ති හි වෙදනාත්තිකෙ වුත්තං. තං එකො පටික්ඛිපති – න සබ්බා අදුක්ඛමසුඛා සුඛුමා. සා හි කුසලාපි අත්ථි අකුසලාපි අබ්යාකතාපි. තත්ථ කුසලාකුසලා ඔළාරිකා, අබ්යාකතා සුඛුමා. කස්මා? කුසලත්තිකෙ පාළියං ආගතත්තාති. එවං කුසලත්තිකො රක්ඛිතො හොති, වෙදනාත්තිකො පන භින්නො.