වෙදනාත්තිකෙ තිස්සො වෙදනා රූපං නිබ්බානන්ති ඉමෙ ධම්මා න ලබ්භන්ති, තස්මා එකං ඛන්ධං පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධාතිආදි වුත්තං. පටිසන්ධික්ඛණෙ සුඛාය වෙදනායාති සහෙතුකපටිසන්ධිවසෙන වුත්තං. දුක්ඛවෙදනා පටිසන්ධියං න ලබ්භතීති දුතියවාරෙ පටිසන්ධිග්ගහණං න කතං. තතියවාරෙ පටිසන්ධික්ඛණෙති සහෙතුකපටිසන්ධිවසෙන වුත්තං. සෙසමෙත්ථ ඉතො පරෙසු ච පච්චයෙසු යථාපාළිමෙව නිය්යාති. සබ්බත්ථ තයො තයො වාරා වුත්තා. තෙන වුත්තං හෙතුයා තීණි…පෙ… අවිගතෙ තීණීති.

පච්චයසංසන්දනෙ පන සහෙතුකාය විපාකදුක්ඛවෙදනාය අභාවතො හෙතුමූලකනයෙ විපාකෙ ද්වෙති වුත්තං. අධිපතිආදීහි සද්ධිං සංසන්දනෙසුපි විපාකෙ ද්වෙයෙව. කස්මා? විපාකෙ දුක්ඛවෙදනාය අධිපතිඣානමග්ගානං අභාවතො. යෙහි ච සද්ධිං සංසන්දනෙ විපාකෙ ද්වෙ වාරා ලබ්භන්ති, විපාකෙන සද්ධිං සංසන්දනෙ තෙසුපි ද්වෙයෙව.

පච්චනීයෙ නපුරෙජාතෙ ආරුප්පෙ ච පටිසන්ධියඤ්ච දුක්ඛවෙදනාය අභාවතො ද්වෙ වාරා ආගතා. නවිප්පයුත්තෙපි ආරුප්පෙ දුක්ඛාභාවතො ද්වෙයෙව. සබ්බඅරූපධම්මපරිග්ගාහකා පන සහජාතාදයො පච්චයා ඉමස්මිං පච්චනීයවාරෙ පරිහායන්ති. කස්මා? වෙදනාසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස වෙදනාසම්පයුත්තං පටිච්ච සහජාතාදීහි විනා අනුප්පත්තිතො පච්ඡාජාතපච්චයඤ්ච විනාව උප්පත්තිතො.

පච්චයසංසන්දනෙ පන නපුරෙජාතෙ එකන්ති ආරුප්පෙ පටිසන්ධියඤ්ච අහෙතුකාදුක්ඛමසුඛවෙදනාසම්පයුත්තං සන්ධාය වුත්තං. නකම්මෙ ද්වෙති අහෙතුකකිරියසම්පයුත්තචෙතනාවසෙන වුත්තං. සුඛාය හි අදුක්ඛමසුඛාය ච වෙදනාය සම්පයුත්තෙ ධම්මෙ පටිච්ච තාහි වෙදනාහි සම්පයුත්තා අහෙතුකකිරියචෙතනා උප්පජ්ජන්ති. නහෙතුපච්චයා නවිපාකෙපි එසෙව නයො. නවිප්පයුත්තෙ එකන්ති ආරුප්පෙ ආවජ්ජනවසෙන වුත්තං. ඉමිනා උපායෙන සබ්බසංසන්දනෙසු ගණනා වෙදිතබ්බා.

අනුලොමපච්චනීයෙ පච්චනීයෙ ලද්ධපච්චයා එව පච්චනීයතො තිට්ඨන්ති. පච්චනීයානුලොමෙ සබ්බා රූපධම්මපරිග්ගාහකා සහජාතාදයො අනුලොමතොව තිට්ඨන්ති, න පච්චනීයතො. අහෙතුකස්ස පන චිත්තුප්පාදස්ස අධිපති නත්ථීති අධිපතිපච්චයො අනුලොමතො න තිට්ඨති. පටිච්චවාරාදීසු පන පච්ඡාජාතො අනුලොමතො න ලබ්භතියෙවාති පරිහීනො. යෙ චෙත්ථ අනුලොමතො ලබ්භන්ති, තෙ පච්චනීයතො ලබ්භමානෙහි සද්ධිං පරිවත්තෙත්වාපි යොජිතායෙව. තෙසු තීණි ද්වෙ එකන්ති තයොව වාරපරිච්ඡෙදා, තෙ සබ්බත්ථ යථානුරූපං සල්ලක්ඛෙතබ්බා. යො චායං පටිච්චවාරෙ වුත්තො, සහජාතවාරාදීසුපි අයමෙව වණ්ණනානයො.

පඤ්හාවාරෙ පන සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානන්ති තෙන සද්ධිං සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං තෙහියෙව වා හෙතූහි සුඛවෙදනාදීහි වා.

විප්පටිසාරිස්සාති දානාදීසු තාව “කස්මා මයා ඉදං කතං, දුට්ඨු මෙ කතං, අකතං සෙය්යො සියා”ති එවං විප්පටිසාරිස්ස. ඣානපරිහානියං පන “පරිහීනං මෙ ඣානං, මහාජානියො වතම්හී”ති එවං විප්පටිසාරිස්ස. මොහො උප්පජ්ජතීති දොසසම්පයුත්තමොහො. තථා මොහං අරබ්භාති දොසසම්පයුත්තමොහමෙව.