ඉදානි තිරච්ඡානකථා නාම හොති. තත්ථ දෙවෙසු එරාවණාදයො දෙවපුත්තා හත්ථිවණ්ණං අස්සවණ්ණං විකුබ්බන්ති, නත්ථි තත්ථ තිරච්ඡානගතා. යෙසං පන තිරච්ඡානවණ්ණිනො දෙවපුත්තෙ දිස්වා “අත්ථි දෙවෙසු තිරච්ඡානගතා”ති ලද්ධි, සෙය්යථාපි අන්ධකානං ; තෙ සන්ධාය පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. අථ නං “යදි දෙවයොනියං තිරච්ඡානගතා සියුං, තිරච්ඡානයොනියම්පි දෙවා සියු”න්ති චොදෙතුං අත්ථි තිරච්ඡානගතෙසූතිආදිමාහ. කීටාතිආදි යෙසං සො අභාවං ඉච්ඡති, තෙ දස්සෙතුං වුත්තං. එරාවණොති පඤ්හෙ තස්ස අත්ථිතාය පටිඤ්ඤා සකවාදිස්ස , න තිරච්ඡානගතස්ස. හත්ථිබන්ධාතිආදි “යදි තත්ථ හත්ථිආදයො සියුං, හත්ථිබන්ධාදයොපි සියු”න්ති චොදනත්ථං වුත්තං. තත්ථ යාවසිකාති යවස්ස දායකා. කාරණිකාති හත්ථාචරියාදයො, යෙහි තෙ නානාවිධං කාරණං කරෙය්යුං. භත්තකාරකාති හත්ථිආදීනං භත්තරන්ධකා. න හෙවන්ති තථා අනිච්ඡන්තො පටික්ඛිපතීති.

ඉදානි මග්ගකථා නාම හොති. තත්ථ යෙසං “පුබ්බෙව ඛො පනස්ස කායකම්මං වචීකම්මං ආජීවො සුපරිසුද්ධො හොතී”ති (අ· නි· 3.431) ඉදඤ්චෙව සුත්තං සම්මාවාචාකම්මන්තාජීවානඤ්ච චිත්තවිප්පයුත්තතං නිස්සාය “නිප්පරියායෙන පඤ්චඞ්ගිකොව මග්ගො”ති ලද්ධි, සෙය්යථාපි මහිසාසකානං, තෙ සන්ධාය පඤ්චඞ්ගිකොති පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. සම්මාවාචා මග්ගඞ්ගං, සා ච න මග්ගොතිආදි පරසමයවසෙන වුත්තං. පරසමයස්මිඤ්හි සම්මාවාචාදයො මග්ගඞ්ගන්ති ආගතා. රූපත්තා පන මග්ගො න හොතීති වණ්ණිතා. සම්මාදිට්ඨි මග්ගඞ්ගන්තිආදි මග්ගඞ්ගස්ස අමග්ගතා නාම නත්ථීති දස්සනත්ථං වුත්තං. පුබ්බෙව ඛො පනස්සාති සුත්තෙ පරිසුද්ධසීලස්ස මග්ගභාවනා නාම හොති, න ඉතරස්සාති ආගමනියපටිපදාය විසුද්ධිභාවදස්සනත්ථං “කායකම්මං වචීකම්මං ආජීවො සුපරිසුද්ධො හොතී”ති වුත්තං, න ඉමෙහි විනා පඤ්චඞ්ගිකභාවදස්සනත්ථං. තෙනෙවාහ “එවමස්සායං අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡතී”ති. සකවාදිනා ආභතසුත්තං නීතත්ථමෙවාති.

ඉදානි ඤාණකථා නාම හොති. තත්ථ ධම්මචක්කප්පවත්තනෙ ද්වාදසාකාරඤාණං සන්ධාය “ද්වාදසවත්ථුකං ඤාණං ලොකුත්තර”න්ති යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි පුබ්බසෙලියානං, තෙ සන්ධාය පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. අථ නං “සචෙ තං ද්වාදසවත්ථුකං, ද්වාදසහි මග්ගඤාණෙහි භවිතබ්බ”න්ති චොදෙතුං ද්වාදසාතිආදිමාහ. ඉතරො මග්ගස්ස එකත්තං සන්ධාය පටික්ඛිපති, එකෙකස්මිං සච්චෙ සච්චඤාණකිච්චඤාණකතඤාණානං වසෙන ඤාණනානත්තං සන්ධාය පටිජානාති. ද්වාදස සොතාපත්තිමග්ගාතිආදීසුපි එසෙව නයො. නනු වුත්තං භගවතාති සුත්තං සද්ධිං පුබ්බභාගපරභාගෙහි ඤාණනානත්තං දීපෙති, න අරියමග්ගස්ස ද්වාදස ඤාණතං. තස්මා අසාධකන්ති.

ඉදානි සාසනකථා නාම හොති. තත්ථ තිස්සො සඞ්ගීතියො සන්ධාය “සාසනං නවං කත”න්ති ච “අත්ථි කොචි තථාගතස්ස සාසනං නවං කරොතී”ති ච “ලබ්භා තථාගතස්ස සාසනං නවං කාතු”න්ති ච යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි එකච්චානං උත්තරාපථකානං; තෙ සන්ධාය තීසුපි කථාසු පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. සතිපට්ඨානාතිආදි සාසනං නාම සතිපට්ඨානාදයො චෙව අරියධම්මා, කුසලාදීනඤ්ච දෙසනා. තත්ථ යෙසං භගවතා දෙසිතා සතිපට්ඨානාදයො, ඨපෙත්වා තෙ අඤ්ඤෙසං වා සතිපට්ඨානාදීනං කරණෙන අකුසලාදීනං වා කුසලාදිභාවකරණෙන සාසනං නවංකතං නාම භවෙය්ය, කිං තං එවං කතං කෙනචි, අත්ථි වා කොචි එවං කරොති, ලබ්භා වා එවං කාතුන්ති තීසුපි පුච්ඡාසු චොදනත්ථං වුත්තං. සෙසං සබ්බත්ථ යථාපාළිමෙව නිය්යාතීති.